Кіріспе

Сұйықтың тығыздығы мен жылдамдығына қатысты көтергіш күшке байланысты өлшемсіз шама.

Сұйық динамикасында, көтергіш коэффициенті (CL) – көтергіш дене тудырған көтергіш күшті, дене маңындағы сұйықтың тығыздығымен, сұйықтың жылдамдығымен және оған сәйкес келетін эталондық ауданмен байланыстыратын өлшемсіз шама. Көтергіш дене – қанат немесе толық қанатты ұшақ сияқты, қанаттары бар дене. CL – дененің ағынға қатысты бұрышының, оның Рейнольдс санының және Мах санының функциясы. Кескінді көтеру коэффициенті cl – екі өлшемді қанаттың динамикалық көтеру сипаттамаларын көрсетеді, мұнда эталондық аудан қанаттың хордасымен алмастырылады.

Кесінді көтеру коэффициенті

Көтергіш коэффициенті сондай-ақ аэродинамикалық қанаттың нақты пішінінің (немесе көлденең қимасының) сипаттамасы ретінде де қолданылуы мүмкін. Бұл жағдайда ол қима көтергіш коэффициенті деп аталады. Нақты бір аэродинамикалық қанат қимасы үшін, қима көтергіш коэффициенті мен шабуыл бұрышы арасындағы байланысты көрсету қалыпты жағдай. Сондай-ақ, қима көтергіш коэффициенті мен қарсылық коэффициенті арасындағы байланысты көрсету де пайдалы. Кима көтергіш коэффициенті шексіз ұзындығы бар және өзгермейтін көлденең қимасы бар қанат үстінен екі өлшемді ағынға негізделген, сондықтан көтеру ұзындығына байланысты әсерлерден тәуелсіз және қанаттың бірлік ұзындығына шаққандағы көтеру күші арқылы анықталады. Анықтамасы:

мұндағы L – әрқашан көрсетілуі тиіс эталондық ұзындық: аэродинамика және аэродинамикалық теорияда әдетте қанаттың хордасы таңдалады, ал теңіз динамикасында және тіреулерде әдетте қалыңдығы таңдалады. Бұл қарсылық коэффициентіне тікелей ұқсас, себебі хорданы "бірлік ұзындығына шаққандағы аудан" ретінде қарастыруға болады. Белгілі бір шабуыл бұрышы үшін cl шамамен жұқа қанаттар теориясын қолдану арқылы, сандық есептеулер арқылы немесе үш өлшемді әсерлерді азайту үшін ұшқыш пластиналары бар шекті ұзындықтағы сынақ үлгісіндегі жел тоннелі сынақтарынан анықталуы мүмкін. cl-дің шабуыл бұрышына қарсы графиктері барлық қанаттар үшін бірдей жалпы пішінге ие, бірақ нақты мәндері әртүрлі болады. Олар көтеру еңісі деп аталатын градиентпен шабуыл бұрышының ұлғаюымен көтеру коэффициентінің шамамен сызықтық өсуін көрсетеді. Кез келген пішіндегі жұқа қанат үшін көтеру еңісі π²/90 ≈ 0,11 градусқа тең. Жоғары бұрыштарда максималды мәнге жетеді, содан кейін көтеру коэффициенті төмендейді. Максималды көтеру коэффициентіне қол жеткізілетін бұрыш – қанаттың тоқтау бұрышы, ол әдеттегі қанатта шамамен 10-15 градусқа тең. Белгілі бір профиль үшін тоқтау бұрышы да Рейнольдс санының ұлғаюымен өседі, өйткені жоғары жылдамдықтарда ағын тоқтау жағдайын кешіктіре отырып, профильге жабысып қалуға бейім. Осы себепті, кейде жел тоннеліндегі сынақтар, нақты жағдайға қарағанда төмен Рейнольдс санында жүргізілсе, профильдің тоқтауын асыра бағалау арқылы консервативті нәтижелер береді. Симметриялық қанаттар үшін cl-дің шабуыл бұрышына қарсы графигі cl осіне қатысты симметриялы болады, бірақ оң қисаюы бар кез келген қанат үшін, яғни асимметриялық, жоғарыдан дөңгелек, шабуыл бұрыштары нөлден кем болғанда шағын, бірақ оң көтеру коэффициенті болады. Яғни, cl = 0 болатын бұрыш теріс болады. Мұндай қанаттарда шабуыл бұрышы нөлге тең болғанда, жоғарғы бетіндегі қысым төменгі бетіндегі қысымнан төмен болады.