Ұшақтардың тоқтауға жақын кезде аударылуы – бұл автоайналу құбылысы. Қанаттың шағылысу бұрышы өзгере қалғандағы лифт коэффициенті мен бұрылу себептері түсіндіріледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ұшақтардың тоқтау немесе тоқтауға жақын кезінде домалануы
Aircraft in or near a stall rolling
Тұрақты қанатты ұшақтар үшін авторотация – ұшақтың тоқтау немесе тоқтауға жақын кезінде оңға немесе солға қарай өздігінен домалануға бейімділігі, бұл айналуға (үздіксіз авторотация күйіне) алып келеді.
For fixed wing aircraft, autorotation is the tendency of an aircraft in or near a stall to roll spontaneously to the right or left, leading to a spin (a state of continuous autorotation).
Егжей-тегжейлер
Шабуыл бұрышы тоқтату бұрышынан кіші болғанда, шабуыл бұрышының кез келген артуы қанаттың көтерілуіне себеп болатын көтерілу коэффициентінің өсуіне әкеледі. Қанат көтерілген сайын шабуыл бұрышы мен көтерілу коэффициенті төмендейді, бұл қанатты бастапқы шабуыл бұрышына қайтаруға ұмтылады. Керісінше, шабуыл бұрышының кез келген азаюы көтерілу коэффициентінің төмендеуіне әкеледі, бұл қанатты төмен түсуге мәжбүрлейді. Қанат төмен түскен сайын шабуыл бұрышы мен көтерілу коэффициенті артады, бұл қанатты бастапқы шабуыл бұрышына қайтаруға ұмтылады. Осы себепті шабуыл бұрышы тоқтату бұрышынан кіші болғанда тұрақты болады. Ұшақ ауналыста демпферлік көрсетіледі. Қанат тоқтағанда және шабуыл бұрышы тоқтату бұрышынан үлкен болғанда, шабуыл бұрышының кез келген артуы көтерілу коэффициентінің төмендеуіне әкеледі, бұл қанатты төмен түсуге мәжбүрлейді. Қанат төмен түскен сайын шабуыл бұрышы артады, бұл көтерілу коэффициентінің төмендеуіне және шабуыл бұрышының артуына себеп болады. Керісінше, шабуыл бұрышының кез келген азаюы қанаттың көтерілуіне себеп болатын көтерілу коэффициентінің өсуіне әкеледі. Қанат көтерілген сайын шабуыл бұрышы төмендейді және көтерілу коэффициентінің максималды көтерілу коэффициентіне қарай өсуіне себеп болады. Осы себепті шабуыл бұрышы тоқтату бұрышынан үлкен болғанда тұрақсыз болады. Бір қанаттың шабуыл бұрышының кез келген бұзылуы бүкіл қанаттың өздігінен және үздіксіз айналуына әкеледі. Кейбір желкендер авторотациялық қанаттармен жабдықталған. Қозғалтқышы істен шыққан ұшақтың винттері автоматты түрде айналуы мүмкін. Мұндай авторотация ұшуды басқару батареяларын зарядтау үшін электр энергиясын өндіру мақсатында зерттеледі.
When the angle of attack is less than the stalling angle, any increase in angle of attack causes an increase in lift coefficient that causes the wing to rise. As the wing rises the angle of attack and lift coefficient decrease which tend to restore the wing to its original angle of attack. Conversely any decrease in angle of attack causes a decrease in lift coefficient which causes the wing to descend. As the wing descends, the angle of attack and lift coefficient increase which tends to restore the wing to its original angle of attack. For this reason the angle of attack is stable when it is less than the stalling angle. The aircraft displays damping in roll. When the wing is stalled and the angle of attack is greater than the stalling angle, any increase in angle of attack causes a decrease in lift coefficient that causes the wing to descend. As the wing descends the angle of attack increases, which causes the lift coefficient to decrease and the angle of attack to increase. Conversely any decrease in angle of attack causes an increase in lift coefficient that causes the wing to rise. As the wing rises the angle of attack decreases and causes the lift coefficient to increase further towards the maximum lift coefficient. For this reason the angle of attack is unstable when it is greater than the stalling angle. Any disturbance of the angle of attack on one wing will cause the whole wing to roll spontaneously and continuously. Some kites are equipped with autorotation wings. Unlocked engine off aircraft propellers may autorotate. Such autorotation is being explored for generating electricity to recharge flight driving batteries.