Кіріспе
Каньякумари (/UK//k//ə//n/'/j//ʌ//k//ʊ//m//æ//r//iː/; Деви Канья Кумариге сілтеме жасай отырып, ресми түрде Канниякумари деп аталады, бұрын Кейп Коморин деп аталған) – Үндістанның Тамил Наду штатындағы Каньякумари ауданындағы қала. Бұл Үндістан субконтинентінің ең оңтүстік ұшы және материктік Үндістанның ең оңтүстік қаласы, сондықтан оны "Елдің соңы" деп атайды. Қала Тхируванантапурам қаласының оңтүстігінде және Каньякумари ауданының орталығы – Нагеркоил қаласының оңтүстігінде орналасқан. Кәньякумари – Үндістандағы танымал туристік орын және қастерлі саяхат орталығы. Көрікті жерлерге ерекше күн шығу және күн бату орындары, 133 фут (41 метр) биіктігіндегі Тхируваллувар мүсіні және жағалаудағы Вивекананда тас монументі жатады. Үндістан түбегінің ұшында орналасқан бұл қала батысынан, оңтүстігінен және шығысынан Лаккадив теңізімен шектеседі. Осы үш жағында шамамен жағалау сызығы созылып жатыр. Қаланың жағажайында Қания Кумари (қыз құдайы) құдайына арналған храм орналасқан, осы құдайдың атымен қала аталған. Каньякумари Сангам дәуірінен бері қала болып келген және бұл туралы ежелгі малаялам әдебиеттерінде, сондай-ақ Птолемей мен Марко Полоның жазбаларында айтылған.
Kanyakumari (/UK//k//ə//n/'/j//ʌ//k//ʊ//m//æ//r//iː/; referring to Devi Kanya Kumari, officially known as Kanniyakumari, formerly known as Cape Comorin) is a city in Kanyakumari district in the state of Tamil Nadu, India. It is the southernmost tip of the Indian subcontinent and the southernmost city in mainland India, and thus referred to as "The Land's End". The city is situated south of Thiruvananthapuram city, and about south of Nagercoil, the headquarters of Kanyakumari district. Kanyakumari is a popular tourist destination and pilgrimage centre in India. Notable tourist spots include its unique sunrise and sunset points, the 133 feet (41 m) Thiruvalluvar Statue, and Vivekananda Rock Memorial off the coast. Lying at the tip of peninsular India, the town is bordered on the west, south, and east by the Laccadive Sea. It has a coastline of stretched along these three sides. On the shores of the city is a temple dedicated to the goddess Kanya Kumari (the virgin goddess), after which the town is named. Kanyakumari has been a town since the Sangam period and was referred to in old Malayalam literature and in the accounts of Ptolemy and Marco Polo.
Этимология
Бұл жердің аты Кришнаның қарындасы саналатын Канья Кумари қасиетті әйел құдайынан шыққан. Оған сенушілердің санасынан қатыгездікті кетіріп, жақсылыққа бастайды деп есептеледі, сондықтан әйелдер оның ғибадатханасында неке тілеу үшін дұға етеді. 1656 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы Португалиялық Цейлонды Португалиялық Шығыс Үндістаннан жаулап алды, содан кейін атауы біртіндеп "Коморин" деп өзгеріп, Үндістанда британдық үкімет кезінде "Коморин мүйісі" деп аталды. 2016 жылы Үндістан Үкіметі мен Мадрас Үкіметі қала мен оның ауданын "Канниякумари" деп қайта атады.
Аңыз
Индустар аңызына сәйкес, Парватидің бейнесі Канья Деви Шиваға үйленуге тиіс болған, бірақ ол үйлену күнінде келмеді. Тойға арналған күріш және басқа да астық пісірілмей, қолданылмастан қалды. Тағы бір индуистік аңыз бойынша, Хануман Рамаяна соғысы кезінде Гималай тауларынан Ланкаға (Шри-Ланкаға) өмір сақтайтын шөп, Мирита Санживаниді таумен алып бара жатқанда Каньякумари маңына бір бөлік жерді түсіріп алды. Түскен жерден "дәрі-дәрмен өсетін төбелер" деген мағына беретін Марунхувадж Малай аймағы пайда болды. Осы аңыз аймақтағы сирек кездесетін емдік өсімдіктердің көп болуын түсіндіреді. Марунхуваж Малай Коттарамның жанында, Каньякумари қаласынан Каньякумари-Нагеркоил тас жолы бойында орналасқан. Ежелгі заманда осы жерде емдік шөптерді жақсы білген Ағастыя дана өмір сүрген деп есептеледі. Таудың ортасында ашрам бар, туристер ашрамға барып, бірнеше шақырым қашықтықтағы Каньякумари қаласының жанындағы теңізді көруге шығады.
Демография
2011 жылғы санақ бойынша Каньякумари қаласының халқының 61,16% христиан, 32,97% индуист және 5,47% мұсылман болды. Қаланың жалпы халқы 19 739 адамды құрады, оның ішінде 9 884 ер адам және 9 855 әйел болды, нәтижесінде мың еркекке шаққан әйелдер санының арақатынасы 997-ге тең. 6 жасқа дейінгі балалардың саны 2 403 адамды құрады, ал 6 жасқа дейінгі балалар арасындағы мың еркекке шаққан әйелдер санының арақатынасы 1 024-ке жетті. Қаланың орташа сауаттылық деңгейі 88,62% болды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары. Қалада барлығы 4 236 шаңырау болды. 2001 жылғы мәліметтер бойынша Каньякумариде 5 929 негізгі жұмыспен қамтылған адам болды: 11 егінші, 78 ауыл шаруашылығы жұмысшысы, 66 үй шаруашылығында жұмыс істеуші және 5 774 басқа жұмысшы. Сонымен қатар, 119 қосымша жұмыспен қамтылған адам болды: 4 қосымша егінші, 3 қосымша ауыл шаруашылығы жұмысшысы, 11 қосымша үй шаруашылығы жұмысшысы және 101 басқа қосымша жұмысшы.
География
Каньякумари орналасқан және орташа биіктігі 30 метрді құрайды. Каньякумаридің түбегейлік ұшы үш жағынан Лаккадив теңізімен шектеседі. Ол Батыс жағалау жазығы мен Шығыс жағалау жазығының тоғысқан жерінде орналасқан. Ең жақын қала – Керала штатының Тируваннатпурам қаласы (арақашықтықта), ал ең жақын қалаша – Каньякумари ауданының әкімшілік орталығы Нагеркоил (арақашықтықта). Каньякумари оңтүстік ұшында орналасқан және Үндістан субконтинентінің ең оңтүстік нүктесі болып табылады. Сондықтан, ол Үндістанның ұзындығын сипаттау үшін қолданылатын кең таралған хиндустани тіркесінің бір бөлігі: "Kashmir se Kanyakumari"; бөлінуге дейін біртұтас Үндістанда бұл тіркес "Хайбер се Каньякумари" деп айтылған. Дегенмен, Үндістан Республикасының ең оңтүстік нүктесі Ұлы Никобар аралындағы Индира нүктесінде, 6°45’10″ солтүстік ендігі және 93°49’36″ шығыс бойында орналасқан.
Тхируваллувар мүсіні
Тһирвәллувар мүсіні – ақын және философ Валлувардың 7000 тонналық тас мүсіні. Оның биіктігі – 5 метр, және ол Тхерукуралдың 38 ізгілік тарауын бейнелейтін тасқа орнатылған. Тас үстінде тұрған мүсін байлық пен қуаныштың символы, байлық пен махаббаттың мінсіз ізгілік негізінде қол жеткізілуі және пайдаланылуын көрсетеді. Мүсін мен тұғырының жалпы биіктігі – 133 метрді құрайды, бұл Тхерукуралдың 133 тарауын білдіреді. Мүсін Натараджаның би билеген бейнесін еске түсіреді. Оны үнді мүсіншісі В. Ганапати Стапати жасаған, ол Ираван ғибадатханасының да авторы, ал ашылу салтанаты 2000 жылдың 1 қаңтарында өтті. Ескерткіш 2004 жылдың 26 желтоқсанында болған Үнді мұхитындағы цунамиге ұшырады, бірақ зардап көрмеді. Мүсін жоғары магнитудалы жер сілкінісіне төтеп беруге арналған. Техникалық жұмыстар кезінде, сондай-ақ күшті толқындар болғанда туристерге кіру шектеледі.
Вивекананда жартасты ескерткіші
Вивекананда жартасты мемориалы – Үндістанның Каньякумари штатындағы Ваватурайдағы танымал туристік ескерткіш. Мемориал Лаккадив теңізіндегі екі жартастың бірінде орналасқан, Ваватурай құрлығынан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Бұл мемориал 1970 жылы жартаста ағартушылыққа қол жеткізген деп есептелетін Свами Вивекананданың құрметіне салынған. Жергілікті аңыздарға сәйкес, осы жартаста Кумари қасиетті құдайша аскетизм жасаған. Мемориалға іргелес медитация залы (Дхиана Мандапам) бар, ол келушілерге медитация жасауға мүмкіндік береді. Мандапаның дизайнында бүкіл Үндістаннан келген храм архитектурасының әртүрлі стильдері үйлесім тапқан. Онда Вивекананданың мүсіні орналасқан. Мемориал екі негізгі құрылымнан тұрады: Вивекананда Мандапамы және Шрипада Мандапамы.
Бхагавати Аман ғибадатханасы
Бхагавати Аман ғибадатханасы – Лаккадив теңізінің жағасындағы Каньякумари қаласында орналасқан, Құдай Кумари Амманға арналған 3000 жылдық ғибадатхана. Кумари Амман – Девидің бір түрі, ол "Кумари Бхагавати Амман" деп кеңінен танымал. Бұл ғибадатхананы Парасурама құдайы алғашқы Дурга ғибадатханасы ретінде салған және ол 108 Шакти Питаның бірі болып саналады. Бұл туралы Рамаяна, Махабхарата және Пуранануру кітаптарында айтылған.
Ганди ескерткіш мандапам
Махатманың күлін саққан урнаны суға жібермес бұрын халыққа көрсету үшін осы жерге Ганди ескерткіштік мандапамы салынған. Орталық Үндістанның индуистік ғибадатханаларын еске түсіретін ескерткіштің құрылысы Гандидің туған күні, 2 қазанда күннің алғашқы сәулелері оның күлі сақталған жерге тура түсетіндей етіп жоспарланған.
Цунами мемориалдық саябағы
Каньякумаридің оңтүстік жағалауына жақын 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунамиде қаза болғандардың естелігіне арналған ескерткіш орналасқан. Бұл теңіз астындағы мега-серпілісті жер сілкінісі Үндістан, Шри-Ланка, Сомали, Таиланд, Мальдив және Индонезия сияқты көптеген елдерде шамамен 230 000 адамның өмірін құрбан етті.
Туризм
Мемлекеттік "Пумпухар" кеме компаниясы қала мен Вивекананда тасты ескерткіші және Тируваллувар мүсіні арасында паром қызметтерін іске асырады. Бұл ескерткіштер екі аралшада, жағалаудан тыс жерде орналасқан. Паром қызметі 1984 жылы басталды. 2013 жылдың маусымына дейін екі паром пайдаланылды, ал Свами Вивекананданың 150 жылдығына арналған іс-шаралар аясында үшінші паром қосылды.
Темір жол
Каньякумари теміржол станциясы және жақын орналасқан Нагеркоил теміржол станциясы Үндістанның дерлік барлық ірі қалаларымен тікелей пойыз қатынасын қамтамасыз етеді.
Ауа
Ең жақын әуежай – Тхируванантапурам халықаралық әуежайы, Каньякумари қаласынан және Нагеркоилден. Каньякумари Ченнаиден шамамен жатыр. Каньякумариде жағажайдағы Три-Си қонақүйінде VVIP қонақтары үшін тікұшақ алаңдары бар.