Кіріспе

Фруктоза бисфосфатаза жетіспеушілігінде глюконеогенездің қалыпты жүруі үшін жеткілікті фруктоза бисфосфатаза ферменті болмайды. Гликолиз (глюкозаның ыдырауы) бұрынғысынша жұмыс істей береді, себебі ол бұл ферментті қолданбайды.

Тарих

Бұл жағдаймен ауыратын пациенттің алғашқы белгілі сипаттамасы 1970 жылы The Lancet журналында жарияланды. Бұл ауруды зерттеудің бастапқы жұмыстарын Энтони С. Паглиара мен Барбара Иллингворт Браун басқарған команда Вашингтон университетінің медициналық орталығында, Миссури штатының Оак Ридж қаласынан келген нәресте қызының жағдайы негізінде жүргізді.

Презентация

Тиімді глюконеогенез (ГНГ) болмаса, 12 сағаттық аштықтан кейін гипогликемия пайда болады. Бұл бауырдағы гликоген қорының таусылған кезi, ал организм ГНГ-ға тәуелді болуға мәжбүр. Глюкагонның (әдетте қандағы глюкозаны арттырады) дозасын бергенде ештеңе болмайды, себебі қорлар сарқылған және ГНГ жұмыс істемейді. (Шындығында, пациентте глюкагон деңгейі жоғары болады.) Глюкоза мен галактозаның метаболизмінде ешқандай мәселе жоқ, бірақ фруктоза мен глицерин бауыр қандағы глюкоза деңгейін сақтау үшін пайдалана алмайды. Егер фруктоза немесе глицерин берілсе, фосфорилденген үш көміртекті қанттар жинақталады. Бұл жасушалардың ішінде, сондай-ақ қанда фосфаттың азаюына әкеледі. Фосфат болмаса АТФ синтезделе алмайды және көптеген жасушалық процестер жүзеге аспайды. Глюкагонның жоғары деңгейі майлы тіндерден май қышқылдарын бөліп шығарады, ал бұл бауырда пайдаланылмаған глицеринмен бірігіп, майлы бауырға себеп болатын триацилглицеридтерді құрайды. Үш көміртекті молекулаларды глюкоза жасауға болмайтындықтан, олар пируват пен лактатқа айналады. Бұл қышқылдар қанның pH деңгейін төмендетеді (метаболикалық ацидоз). Ацетил CoA (ацетил кофермент А) да жинақталып, кетон денелерінің пайда болуына алып келеді.

Диагностика

Диагноз мәдени егілген лимфоциттердегі FDPаза деңгейін өлшеу арқылы қойылады және FDPазаны кодтайтын FBP1 генінің мутациясын анықтау арқылы расталады.

Емдеу

Бұл ферменті жетіспейтін адамдарды емдеу үшін глюкоза жасау үшін глюконеогенез қажеттігін болдырмау керек. Бұны ұзақ уақыт ораза ұстамау және көмірсуларға бай тағамдарды жеу арқылы іске асыруға болады. Фруктоза бар тағамдардан (сондай-ақ фруктозаға ыдырайтын сахарозадан) сақтану керек. Барлық бір гендік метаболизм бұзылыстарында болатындай, гендік терапияға үміт артуға болады, яғни геннің сау көшірмесін қалыпты бауыр жасушаларына енгізу.