Кіріспе

Көптеген шіркеулерде орындалатын қазіргі заманғы музыка жанры. Қазіргі кездегі құдайға табыну музыкасы (CWM), сондай-ақ мадақтау және құдайға табыну музыкасы деп те аталады, бұл қазіргі заманғы құдайға табынуда қолданылатын христиан музыкасының анықталған жанры. Ол соңғы 60 жылда дамыды және стилі жағынан поп музыкасына ұқсас. Әндер жиі "мадақтау әндері" немесе "табыну әндері" деп аталады және әдетте "табыну тобы" немесе "мадақтау тобы" жетекшілік етеді, оны гитарист немесе пианист басқарады. Бұл көптеген шіркеулерде, әсіресе харизматикалық немесе конфессиялық емес протестант шіркеулерінде, сондай-ақ кейбір Рим-католик қауымдарының миссаларында да кең таралған музыка жанрына айналды.

Тарих және дамуы

1950 жылдардың басында Франциядағы Тайзе қауымы заманауи мелодияларға негізделген құдайға арналған әндерімен түрлі діни конфессиялардан келген жастарды тарта бастады. 20 ғасырдың ортасында университеттердегі христиандық одақтар жақтау сөздерін өткізіп, мүшелеріне Киелі кітапты оқытты, жақтау мақсатымен христиандық кафелер ашылды және шіркеулерде жастар топтары құрылды. Осы топтардың кәсіби емес музыканттары халыққа таныс үлгіде христиан музыкасын ойнай бастады. Кейбір христиандар шіркеудің құрылымды, ресми және көңілсіз деген стереотиптен шығып, жас ұрпақтың ықыласына бөленуі керек деп ойлады. Халық музыкасының конвенцияларын қарыз алып, осы стереотипке қарама-қарсылық танытып, шіркеу христиандық лирика арқылы Киелі кітаптың талаптарын қайта жариялады, соның арқасында христиандық ескірген немесе маңызсыз емес екенін көрсетті. Joystrings теледидарда құтқару армиясының формасында христиандық бит музыкасын орындаған алғашқы христиандық поп-топтардың бірі болды. Шіркеулер осы әндердің кейбіреулерін және стильдерін бірлескен құдайға арналған әндер үшін қабылдай бастады. Бұл ерте әндер әдетте қарапайым болды. 1966 жылы жарық көрген «Жастар мақтауы» осы әндердің алғашқы және ең танымал жинақтарының бірі болды және Майкл Бауген жинақтап, өңдеп, Jubilate Group баспасынан шығарды. 1990 жылдардың басында «Көкке дейін Сенің атыңды көтеремін», «Нұр шаш, Иса, нұр шаш» және «Иемізге айғайла» сияқты әндер көптеген шіркеулерде қабылданды. Integrity Media, Maranatha! Music және Vineyard жаңа стильдегі музыканы жариялай бастады. Дәстүрлі құдайға арналған әндерді қолдайтындар жаңа стильдердің сәндік емес екенін үміттенеді, ал жастар «Жаңа әнмен Иемізге ән саламыз» деп атады. 1990 жылдардың соңына дейін көптеген адамдар жексенбі күні таңертең ән салу үшін арналған уақыт деп есептеді, ал жастар қалған алты күн бойы өз музыкаларын тыңдай алады. «Қазіргі құдайға арналған әндердің қайта жаңғыруы» кез келген музыка стилінің шын ниетпен сенушілер Құдайды мақтау үшін қолданса болатынын түсіндірді. Бұл өзгерістер Delirious? тобының Cutting Edge жазбаларынан, Passion Conferences және олардың музыкасынан, Майкл В. Смиттің Exodus жобасынан және Sonicflood тобынан туындады. Қазіргі құдайға арналған әндер қазіргі заманғы христиан музыкасының ажырамас бөлігіне айналды. Соңғы уақытта әндер шіркеудің алдындағы экрандарда проекторлар арқылы көрсетіледі, бұл үлкен физикалық еркіндікке және ән айтылатын материалдың жылдам алмасуына мүмкіндік береді. Соңғы 25 жылда CWM-нің маңызды таратушылары болып Vineyard Music, Hillsong Worship, Bethel Music, Elevation Worship, Jesus Culture және Soul Survivor саналады.

Теология және ән мәтіні

CWM харизматикалық қозғалысқа тығыз байланысты болғандықтан, өлеңдері тіпті кейбір музыкалық ерекшеліктері де оның теологиясын көрсетеді. Әсіресе харизматикалық қозғалыс Құдаймен жеке кездесу және қарым-қатынас арқылы Киелі Рухқа баса назар аударумен сипатталады, бұл агапе махаббатымен түйінделеді. Өлеңдерде қарым-қатынас туралы бейресми, кейде жақын тіл қолданылады. "Сен" және "Мен" сөздері "Құдай" және "біз" сөздерінен гөрі жиірек қолданылады, мысалы, "Мен, Мен сені қатты сағынамын" және "Аштықпен саған келемін, себебі сенің қанағаттандыратыныңды білемін, мен боспын, бірақ сенің махаббатыңның таусылмайтынын білемін" сияқты өлеңдер CWM-нің кейбір өлеңдерінің танымал махаббат әндеріне ұқсас екенін көрсетеді. Кейде сленг қолданылады (мысалы, "Біз Исаны биіктеп тұрғанын көргіміз келеді") және бұйрықтар ("Жүрегімнің көзін аш, Раббым, мен сені көргім келеді"), харизматикалық теология Құдаймен жеке қарым-қатынас үшін достық, бейресми тілді қолдануға ынталандырады. Өлеңдерге көбінесе физикалық реакция қосылады ("Сондықтан біз киелі қолдарын көтереміз"; "Мен патшама құштарлықпен билеймін, ән айтамын"). Бұл барабандар мен танымал ырғақтармен бірігіп, толық денемен құлшылық етуге шақырады. Өлеңдердің метафоралық тілі субъективті, сондықтан қате түсінілу қаупі бар; Құдаймен жеке кездесуге баса назар аудару әрқашан зияткерлік түсінікпен үйлеспейді. Дінсіз, танымал және рок музыкасында қарым-қатынас пен сезімдер орталық тақырыптар болғандай, CWM-де де Құдаймен жеке қарым-қатынас және еркін өрнекке баса назар аударылады. Дәстүрлі ән-жырлардағыдай, құлдық пен бостандық, өмір мен өлім, махаббат, күш және құрбандық сияқты бейнелер Құдаймен қарым-қатынасты жеңілдету үшін қолданылады.

Қазіргі әнұран қозғалысы

2010 жылдардан бастап, қазіргі ғибадат музыкасы, ерекше теологиялық мәтінге баса назар аудара отырып, гимндер мен ғибадат әндерін заманауи ырғақтармен және аспаптармен үйлестіре бастады. Бұл бағыт негізінен баптист, реформаторлық және дәстүрлі емес протестанттық христиандық ағымдарында дамыды. Қазіргі гимн қозғалысының өкілдеріне Кит пен Кристин Гетти, Sovereign Grace Music сияқты белгілі топтар, сондай-ақ Мэтт Папа, Enfield (Hymn Sessions) және Аарон Киз сияқты жеке орындаушылар жатады. 2010 жылдардың соңына қарай бұл қозғалыс көптеген шіркеулерде, онлайн-платформаларда және мәдениеттің басқа да салаларында кең тарады.

Музыкалық өзіндік ерекшелігі

Өйткені гимндер сияқты, мұндай музыка да жамағатпен бірге орындалады, сондықтан жамағаттың әрбір мүшесіне бірлескен құлшылыққа қатысуға мүмкіндік беру үшін оның қолжетімділігіне практикалық және діни маңыз беріледі. Бұл көбінесе қарапайым, оңай жатталуға болатын мелодиялар, орташа вокалдық диапазон, қайталау, таныс аккордтық тізбектер және шектеулі гармониялық палитра арқылы көрінеді. Гимндерден өзгеше, музыкалық жазбалар негізінен аккордтарға негізделуі мүмкін, ал клавиштуралық ноталар екінші орында тұрады. Көбірек харизматикалық қызметтерде, жамағат мүшелері құлшылық әндері кезінде еркін үйлесімде ән айтуы мүмкін, тіпті "тілдерде сөйлеу" (глоссолалияны қараңыз) арқылы да, ал құлшылық жетекшісі "Қасиетті Рухтың жетелеуімен" болуға тырысады. Сондай-ақ, бір әнден екіншісіне өту, бір әннің музыкалық элементтерін екінші әнге енгізу сияқты импровизациялық элементтер де болуы мүмкін.

Құрбандық тобы

CWM орындау үшін арнайы құрылған топ жоқ, бірақ көбінесе жетекші әнші және жетекші гитарист немесе клавишник болады. Олардың міндеті – құдайға арналған әндердің мәнерiн, құрылымын, темпін және дыбыс деңгейін анықтау, тіпті құдайға сыйынған кездегі рет пен мазмұнды құру. Кейбір ірі шіркеулер ақылы ғибадат жетекшілерін жұмысқа алады, ал кейбіреулері ғибадатты жүргізу арқылы танымал болды, заманауи ғибадат музыкасын христиан рокпен үйлестірді. Дегенмен, ғибадат қызметіндегі топтың рөлі, қауымды мадақтауға бағыттап, оларға көмектесу, әдетте христиан концертін орындаудан өзгеше. Бүгінгі CWM-де әдетте үш немесе төрт әнші микрофонмен, барабан, бас-гитара, бір немесе екі гитара, клавиш және мүмкін басқа да оркестрлік аспаптар, мысалы, флейта немесе скрипка болады. Бұл жанрда күшейтілген аспаптар мен дауыстарды пайдалануға қарай өзгеріс болды, бұл да халық музыкасына ұқсас, бірақ кейбір шіркеулер осы әндерді қарапайым немесе акустикалық аспаптармен орындайды.

Технологияның рөлі

Технологиялық жетістіктер CWM дамуында маңызды рөл атқарды. Атап айтқанда, проекторларды пайдалану шіркеудің ән репертуары ән жинағындағы әндермен ғана шектелмейтінін білдіреді. Әндер мен стильдер трендке еніп, өзгеріп отырады. Интернет мүмкіндіктерді арттырып, кез келген адамға көптеген құдайға арналған әндердің мәтінін және гитара аккордтарын көруге, ал MP3 көшірмелерін жүктеуге мүмкіндік берді. Бұл CWM-нің жаһандануына да ықпал етті. Hillsong, Bethel және Vineyard сияқты кейбір шіркеулердің өздерінің баспа компаниялары бар, сондай-ақ, әлемдік музыка индустриясымен салыстырылатын, дамыған христиан музыка бизнесі бар – жазу студиялары, музыкалық кітаптар, CD, MP3 жүктеулері және басқа да тауарлар бар. CWM-ді қоршаған тұтыну мәдениеті сынға да, мақтауға да ұшырады, және Пит Уорд өзінің "Құдайға табынуды сату" кітабында айтқандай, ешқандай прогресс оң және теріс салдарсыз болмайды.

Сындар

Гари Парреттің пікірінше, бұл музыканың күші қауымның қатысуын басып, оны қойылымға айналдырады. Ол Ефестіктерге 5:19-дан үзінді келтіреді, онда елші Пауыл Ефестегі қауымға «бір-біріңмен псалмдармен, мақтау әндерімен және Рухтан келген әндермен сөйлесіңдер» дейді және қазір көбінесе күшейтіліп, рок-топ сияқты ойнайтын ғибадат тобы қауымның мадақтауын көмектестірудің орнына алмастыра ма деп сұрайды. Жетіінші күндік адвентистік автор Самуэле Бакчоччи «рок» терминінің қолданылуына алаңдаушылық білдірді, себебі ол музыканың санасыз деңгейде қарым-қатынас жасайтынын және рок музыкасының көбінесе анархистік, нигилистік көзқарасы христиандық мәдениетке қарсы екенін айтады. Домбыралардың ғибадат кезінде тудыратын физикалық әсерді музыка адамдардың мәтін мен Құдай туралы ойлауынан алшақтататынының дәлелі ретінде келтіріп, рок шіркеу үшін қауіпті екенін айтады. Теологиялық мазмұны да кейбіреулер үшін сұрақтар тудырды, соның ішінде Мартин Перси Құдаймен тым жақын қарым-қатынасқа тым көп мән беріледі деп, «мен» және «сен» деген сөздердің орнына «біз» және «Құдай» деген сөздерді, сондай-ақ өте құштар, физикалық тілді қолданады және бұл бейімділікті жедел түзету қажет деп санайды. Ол эмоцияға баса назар аударудың үгіт-насихатқа және Құдаймен кездесу сезімін тудыратын атмосфера құруға қалай ықпал ететінін түсіндіреді, оның орнына Құдайдың өзіне мүмкіндік беру керек. Мақтауға және «ғибадат» түсінігіне баса назар аудару, көбінесе оң пікірге басу, жырларға (псалмдарға) қабылдамауға әкелуі мүмкін. Майкл Вази былай деп жазады: «Киелі кітаптар, әрине, зарлы айтуларға толы және ең жақсы әдеби туындыларын Құдайды қастерлейтіндерді жылдам және оңай жауап беруден сақтандыруға арнаған. Біз ұялатын көптеген псалмдардың күші осы жерде жатыр. Мұның бәрі біздің заманауи оқылымдарымызда аз естіледі». Конфессиялық шіркеулер әдетте апталық лекцияны қолданады, ол көптеген жазбалық тақырыптарды, соның ішінде осы тақырыптар бойынша таңдалған псалмдарды ұсынады, ал CWM шіркеулерінде келісілген лекция және материалдың кең ауқымын пайдалану туралы келісім жоқ. Рим папасы Иоанн Павел II ғибадатта музыканың рөлі туралы былай деп жазды: «Бүгін, кешегідей, музыканттар, композиторлар, литургиялық шіркеу хорлары, шіркеу органдары мен аспапшылары кәсіби дайындықтың қажеттілігін сезінуі керек. Олар әрқайсысының туындылары немесе интерпретациялары әсемдік қадір-қасиетіне сай, құлшылық ету дұғасына айналған, литургия кезінде сенім құпиясын дыбыспен білдіретін шығарма болу талабынан құтыла алмайтындығын ерекше ескерулері керек». Кейбіреулер қазіргі ғибадат әндері көбінесе жеке адамның әлеуметтік ахуалын көрсетеді деп атап өтті, өйткені әндердегі сөздерде Құдаймен жеке қарым-қатынас, тіпті топтық жағдайда да баса назар аударылады. 2011 жылы Christianity Today журналына сұхбат берген Гроув Сити колледжінің профессоры Т. Дэвид Гордон қазіргі заманғы музыканы айту оңай немесе дәстүрлі музыкадан жақсы емес, бірақ таныс екенін айтты. Егер адамдар осы стильдегі музыканы ғана тыңдаса, онда олар бақытты болар еді. Ол сондай-ақ мақтау топтарының жақсы музыка табуы қиын екенін, бірақ шіркеу оны қалағандықтан қазіргі заманғы музыканы ойнайтынын, тек музыканың қаншалықты заманауи естілуіне байланысты екенін айтты. Гордон сонымен қатар шіркеулер қазіргі қызметтеріне ән-жырлар қосып жатқанын айтты, бірақ бұрын басты алаңдаушылық музыканың қаншалықты жаңа естілгені емес еді. Гордон 2014 жылы қазіргі заманғы музыканың жақсы бола алмайтынын айтты, өйткені бір ұрпақ 50 ұрпақтың әнұранымен бәсекелесе алмайды, тіпті қазіргі әндер кей жағдайларда жаңартылған дыбыспен ескі әндер ғана болды. Жаңа әндерді жазушылар «теологиялық тұрғыдан дұрыс, бірақ маңызды, терең, орынды, есте қаларлық және рухани нығайтатын» әндерді жазуға қиналды.

Танымалдық

Кейбір әндер қазір дәстүрлі ән кітаптарында кездеседі. Евангелиелік лютерандық ғибадат (Америкадағы евангелиелік лютерандық шіркеу 2006 жылы жариялаған) Рик Фондстың "Ием, мен Сенің есіміңді жоғары көтеремін" және Дарлин Цешктің "Иемізге дауыс көтеру" әндерін қамтиды. The United Methodist Hymnal (1989) жинағына Эми Гранттың "Сенің сөзің шам" және Джо Уайздың "Нанымызды қабылда" әндері енген. Hillsong United сияқты заманауи христиандық құдайға табыну топтары Billboard және басқа да ұлттық тізімдерде алғашқы ондыққа кіріп, поп-мәдениет басылымдарында жарияланып тұрады. 2019 жылы АҚШ-тың Air1 радиожелісі (бұрын христиандық хиттерге арналған) форматын өзгертіп, негізінен құдайға табыну музыкасына көшті.