Кіріспе
Лоуренс Хайд, Рочестердің 1-ші графы, (1642 жылдың наурызы – 1711 жылдың 2 мамыры) – ағылшын мемлекет қайраткері және жазушы. Ол бастапқыда II Джеймсті қолдаған, бірақ кейін 1688 жылғы Даңқты революцияны қолдады. Ол әпкесі Анна Хайдтың қызы I Анна патшайымның басқармасында жоғары лауазымды қызметтер атқарды, бірақ олардың жиі даулары оның ықпалын шектеді.
Laurence Hyde, 1st Earl of Rochester, (March 1642 – 2 May 1711) was an English statesman and writer. He was originally a supporter of James II but later supported the Glorious Revolution in 1688. He held high office under Queen Anne, daughter of his sister Anne Hyde, but their frequent disagreements limited his influence.
Ерте өмір
Хайд – Эдвард Хайд, Кларендонның 1-ші графының екінші ұлы және оның екінші әйелі, Франсис Айлсберидің ұлы болды. Ол 1642 жылдың 15 наурызында Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде крещениеден өтті. 1660 жылдың 30 мамырында Орта ғибадатханаға қабылданды, бірақ адвокаттыққа шақырылмады. Реставрациядан кейін ол 1660 жылдан 1679 жылға дейін парламент мүшесі болды, алдымен Корнуоллдың Ньюпорт округінен, кейін Оксфорд университетінен. 1682 жылдың 29 қарашасында ол Рочестер графы, Кенилворт виконты Хайд және Уоттон Бассет бароны титулдарымен марапатталды. 1681 жылғы келісімшартты жасауға, онда XIV Людовик Шарльге жәрдем төлеуге келісті, оны мәжбүрледі, сонымен бірге Оранж князі Вильгельмді француз монархының амбицияларынан Еуропаны құтқаруға шақырды. Рочестердің жауы, Лорд Галифакс, Рочестердің қаржыны басқаруын тергеуді талап етті және нашар басқару салдарынан 40 000 фунт жоғалғаны анықталды. Осының салдарынан 1684 жылдың тамызында Рочестер лауазымынан алынып, Кеңес Лорд-президенті қызметіне тағайындалды, бұл беделді, бірақ аз табыс әкелетін және маңыздылығы төмен лауазым болды. Галифакс былай деді: "Адамдарды баспалдақтан құлатып тастағанын көрдім, бірақ Лорд Рочестерімді баспалдақтан жоғары итеріп тастағанын алғаш рет көріп тұрмын".
Джеймс ІІ билік құрған
Ирландияның лорд-лейтенанты болып тағайындалғанмен, Рочестер бұл лауазымды қабыламады; 1685 жылдың ақпанында II Джеймс патша таққа отырғанда ол әлі де Кеңестің президенті болды, сонымен бірге ол бірден Лорд-қазынашының маңызды лауазымына тағайындалды. Бірақ олардың отбасылық байланысына және ұзақ жылға созылған достығына қарамастан, Джеймс пен оның қазынашысы арасында келіспеушілік болды. Патша өзін католик кеңесшілерімен қоршауды қалаған, ал граф, керісінше, оның осы дінге бейімділігіне алаңдады. 1686 жылы Джеймс Рочестерді католицизмге көндіруге тырысты; Рочестердің патшамен болған әр кездесуі шіркеу билігі және бейнелерге табыну мәселелері бойынша пікірталасқа ұласты. Рочестер ашық көзқарас таныту үшін католик дін қызметкерлерімен әңгімелесті, бірақ дін аударудан бас тартты. Патша католиктер мен протестанттар арасында ресми пікірсайыс өткізуге келісім берді. Джеймс Рочестерге Джон Тиллотсон мен Эдвард Стиллингфлиттен басқа кез келген англикан шүкіршісін таңдауға рұқсат берді. Рочестер күтіп тұрған екі капелланын – Саймон Патрикті және Уильям Джейнды таңдады. Конференция 30 қарашада Уайтхоллде жасырын түрде өтті, дін қызметкерлері нақты қатысу мәселесін талқылады, католиктер дәлелдеу міндетін өз мойнына алды. Патрик пен Джейн аз сөйледі, ал Рочестер англикандық ұстанымды қорғады. Бір сәтте Рочестер ашуланып, осындай бекер себептермен дін аударуымды күтесіз бе деп тікелей сұрады. Содан кейін ол өзін жинап алып, қаншалықты тәуекелге бара жатқанын біліп, дін қызметкерлерін мақтап, айтылғандарды ойластыруға уақыт беруді сұрады. Джеймс енді Рочестердің көндіруге ниеті жоқ екенін түсінді. Конференция туралы ақпарат таралып, тори шіркеу өкілдері Рочестердің сенімінен тайып кеткен болуы мүмкін деген қорқынышқа ұшырады. Рочестер тағы бір кездесуді сұрады, Джеймс келісті. Рочестер соттағы ықпалды католиктерге, өзі билікте болғанда олардың барлық талаптарын орындайтынын (дін аударудан басқа) жеткізді. Ол оларға протестант ретінде католик болғаннан гөрі олар үшін пайдалырақ болатынын айтты. Бірақ 17 желтоқсанда Джеймс Рочестерді қабылдауға шақырып, Лорд-қазынашының осындай жоғары лауазымын католик монархының тұсында адал англикандық атқара алмайтынын мәлімдеді. Джеймс одан дін аударудан бас тарту туралы қайта ойлауын өтінді, бірақ Рочестер келіспеді; және 4 қаңтарда 1687 жылы ол қызметтен босатылды. Алайда, ол жылына шамамен 4000 фунт мөлшерінде зейнетақы және сотталған сатқыннан 40 000 фунт және мүлікті алды. 1687 жылдың қазан айында Джеймс Лорд-лейтенанттардан Бейбітшілік комиссиясының барлық мүшелеріне үш стандартты сұрақ қоюды сұрады: олар Тест актісі мен жазалау заңдарын жоюға келісе ме; олар солай істеуге ниет білдірген үміткерлерге көмектесе ме; және олар кешірім туралы жарлықты қабылдай ма. Гертфордширдің лорд-лейтенанты ретінде Рочестер бұл мәселеге құлшыныспен кірісті, бірақ округтік помещиктер парламентке протестанттық діннің сақшылдығын жоққа шығаратын адамды жібермейтіндерін айтты.
Даңқты революция
1688 жылғы 5 қарашада Оранж ханзадасы Вильгельм Торбейге қонды. Рочестер еркін және заңды парламент шақыру және Вильгельммен келіссөздер ашу керек деген пікірдегі басты тұлға болды. Джеймс бұл петицияға жауап ретінде, ол еркін парламентке ниеттенгенін, бірақ Вильгельм Англиядан кеткеннен кейін ғана шақыратынын айтты, себебі Вильгельм болғанда, ол шамамен жүз дауысқа ие бола алатындықтан, еркін парламент мүмкін емес еді. Джеймс өткізген Лордтар кеңесінде Рочестер петицияны қорғап, парламент болмаса, корольдік пен ел үшін үміт жоқ екенін мәлімдеді. Ол Вильгельммен келіссөздер ашу қажеттігін қосты. Рочестер Вильгельм мен Мэридің король және королева болып сайлануына қарсы болды, қуғынға ұшыраған Джеймс атынан регенттік орнатуды ұсынды. Бірақ ол көп ұзамай жаңа тәртіпке бейімделді, мүмкін, өйткені адалдық серті бермесе, зейнетақысын сақтай алмайтын еді. Осыдан кейін ол қайтадан корольдің құрметіне бөленді және Құпия кеңестің мүшесі болды. Ол королеваға діни мәселелер бойынша кеңес берді және Жоғары шіркеу партиясының жетекшісі ретінде бұрынғы лауазымына оралды. Рочестер ханшайым Анна мен король мен королева арасындағы жанжалды таратуға тырысты, бірақ көп табысқа жете алмады. Анна, оның қарымтасыз жауы бола алатынын білген соң, оның ізгі ниет білдіргеніне ризашылық танытып, оның шындыққа жақын болса, одан да жоғары бағалайтынын сарказммен айтты.
Кейінгі өмірі
1700 жылдың желтоқсанынан 1703 жылдың ақпанына дейін ол Ирландияның Лорд-лейтенанты болды, бірақ ол сол елде көп уақыт өткізбеді. Оның немересі, Анна патшайымның негізгі кеңесшісі болады деген кең таралған пікір тез арада жалған екені көрінді: олар ешқашан жақын болған емес, ал Анна өзін кемсіртуге тырысқандарға ашуша болды. Рочестердің саясаткер ретіндегі үлкен кемшілігі – оның бақылаусыз мінезі, ол ешқашан даудан қашқан емес, оның барысында өте кешірілмейтін сөздер айтатын. Осындай жанжалдардың нәтижесінде патшайым 1703 жылдың басында оны қызметтен босатып жіберді. Оның қоғамдық өмірінің соңғы жылдары негізінен шіркеу мүддесін қорғаумен өтті. 1710 жылы ол қайтадан кеңестің Лорд-президенті болып тағайындалды, ал өмірінің соңғы жылында оны есейген және орташалық көзқарастағы мемлекет қайраткері деп есептеді. Ол 1711 жылдың 2 мамырында қайтыс болды және 1711 жылдың 10 мамырында Вестминстер аббаттығындағы король Генрих VII капеліне апаратын баспалдақтардың ізінде жерленді. Оның өлімінен кейін, оның жалғыз ұлы Генрих (1672–1753) оның орнын басты, ол 1724 жылы Кларендон графының титулын мұраға алды. Генрих 1753 жылдың 10 желтоқсанында ұрпақ қалдырмай қайтыс болғаннан кейін, оның барлық титулдары жойылды.