Кіріспе

Француз аристократиясы – 1180 жылы орта ғасырларда француз аристократиясының ішінде пайда болған, мұрагерлік атақ. Франция жұртының (Peerage of France) мәртебелі атағы мен лауазымын француз аристократиясының ең жоғары дәрежелі мүшелері иеленді. Француз аристократиясы британдық аристократиядан (мұнда "барондық" термині ең төменгі аристократтық атақ ретінде, жалпы мағынада қолданылды) өзгеше болды, себебі француз дворяндарының басым көпшілігі, бароннан герцогқа дейін, жұртқа жатпады. Франция жұртының атағы – бұл Рим-католик шіркеуінің тек бірнеше герцогтарына, графтарына және ханзадаларына ғана берілген ерекше құрмет. Бұл жағынан Испанияның Грандее дәрежесімен саякес болды. Бұл айырмашылық 1789 жылғы Француз революциясы кезінде жойылды, бірақ 1814 жылы Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда қайтадан пайда болды. Бірінші француз империясының құлауынан кейін, Пирлер палатасына конституциялық функция берілді, ол 1848 жылғы революцияға дейін британ үлгісінде сақталды. 1831 жылдың 10 қазанында Депутаттар палатасы 324 дауысқа қарсы 26 дауыспен мұрагерлік жұрттық атақтарды жойды, бірақ иеленушінің өміріне дейін сақталатын жұрттық атақтар 1848 жылы палата мен дәрежелер толығымен жойылғанға дейін жалғасты. Жеті жылдық соғыстан кейін, француз революциясына аз уақыт қалғанда, Франция жұртының кейбір канадалық атақтары британдық тәждің бақылауына өтті. Олардың барлығы, біреуін қоспағанда, жойылды немесе иелері француз тәжіне адал болғандықтан тоқтатылды. Барон де Лонгюйль – қазіргі күні Канада монархиясы кезінде сақталған жалғыз француздық дворяндық атағы.

Сөздер мен

Француз тіліндегі "pairie" сөзі ағылшын тіліндегі "peerage" сөзімен мағынасы бірдей. Жеке атағы, француз тілінде "pair", ал ағылшын тілінде "peer" деп аталады, олардың түбі латын тіліндегі "par" – "тең" деген сөзден шыққан. Бұл сөздің негізгі қолданысы Наполеон I-нің Бірінші француз империясынан бұрынғы және кейінгі француз корольдығындағы екі тарихи дәстүрге қатысты. Сондай-ақ, бұл сөз крестонос мемлекеттеріндегі институтты сипаттау үшін де қолданылады. Кейбір тіл білімі мамандары француз (және ағылшын) тіліндегі "барон" сөзінің латын тіліндегі "baro" сөзінен ғана емес, сонымен қатар латын тіліндегі "par" сөзінен де шыққандығын жорамалдайды. Мұндай шығу тегі "барон" сөзінің бастапқы мағынасына сәйкес келеді, ол барлық жұрттық атау ретінде қолданылған, жай ғана комитальдік атақтан төменгі ақсүйек атағы емес.

Бірінші республика және Бірінші империя кезінде: революциялық және Наполеондық кезең

Француз патшалығының бастапқы ақсүйек титулы, басқа феодалдық ақсүйек атақтары сияқты, француз революциясы кезінде, 1789 жылғы 4 тамыздағы түні, Феодализмді жою түнінде жойылды. 1804 жылдан бастап француз императоры Наполеон I, 1806 жылы эксклюзивті герцогты (Италияның аннексияланбаған бөліктеріндегі саяси маңызы жоқ иеліктердің басшысы) құрды және алғаш рет (өзінің) императорлық таж кигізу кезінде құрметті функцияларды қайта жаңартып, бірақ енді оларды феодтарға байланысты емес, Жоғары шенеуніктерге берді. Наполеон 1808 жылы француз ақсүйек титулдарын қайта енгізді, бірақ Ұлыбританиядағыдай ақсүйектер жүйесін құрмады. Ол 1815 жылы Эльбадан оралғанда Ақсүйектер палатасын құрды, бірақ ол Жүз күннің (Cent jours) соңында тақтан басқанға дейін құрылмады.

Пирлер палатасы

Француз аристократиясы 1814 жылғы Хартиямен Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда қайта құрылды, бірақ 1789 жылға дейінгіге қарағанда басқа негізде. Британдық Лордтар палатасының үлгісіндегі жаңа Пирлер палатасы (Chambre des Pairs) құрылды. Пирлер палатасы 1830 жылғы шілде революциясынан кейбір түзетулермен аман қалды, себебі 1830 жылғы шілде монархиясының Хартиясы 1814 жылғы Хартияны жоққа шығармай, тек қайта қарады. Қайта орнату және шілде монархиясының бүкіл кезеңінде палата Люксембург сарайында отырды. Алайда, 1848 жылғы революцияда Француз Екінші Республикасының құрылуы 1814 жылғы Хартиямен толық ажырасып, Пирлер палатасын мүлдем таратып, бір палаталы Ұлттық Ассамблеяны құрды.

Иерусалимнің жұрты

Иерусалим патшалығы, Франция (Иерусалимнің көптеген рыцарьларының шығу тегі) және Англия сияқты Еуропалық патшалықтармен бірдей дәрежедегі жалғыз крестонос мемлекеті, француз үлгісінде құрылған аристократияға ие болды және француз тілін пайдаланды.

Карл Македонскийдің он екі теңдігі

Ортағасырлық француздық шансон де жестелер мен Франция тарихымен байланысты материалдарда Шарльмен және оның рыцарьларының ерліктері баяндалады. Мәселен, «Роландтың жыры» сияқты шығармаларда император армиясының элитасы мен Шарльменнің ең жақын кеңесшілері «Он екі батыр» деп аталған. Батырлардың нақты есімдері мәтіннен мәтінге өзгереді. «Роландтың жыры» (Оксфорд басылымы) бойынша, батырлар: Роланд, Оливье, Герин, Гериер, Беренгир, Отон, Самсон, Энгельер, Ивон, Ивуар, Ансейс және Жерар де Руссильон (алайда, Шарльменнің сенімді кеңесшісі Наймс және жауынгер дін қызметкері Турпин осы мәтіндегі 12 батырдың қатарына кірмейді; сондай-ақ, сатқын Ганелон да кірмейді). Батырлардың саны он екі апостолға ұқсас деп есептеледі.