Кіріспе

Нобель сыйлығының лауреаты, американдық физик Райнер "Рай" Вайс (/w//aɪ//s/ WYSSE, ; 1932 жылдың 29 қыркүйегінде туған) – гравитациялық физика және астрофизика саласына қосқан үлесімен танымал неміс текті американдық физик. Қазіргі таңда МТИ-де физика профессоры және ЛСУ-де адъюнкт-профессор. Ол LIGO-ның негізгі жұмыс принципі болып табылатын лазерлік интерферометриялық әдістің авторы ретінде белгілі. COBE ғылыми жұмыс тобының төрағасы болды. 2017 жылы Вайс, Кип Торн және Барри Бариш бірлесіп "LIGO детекторын жасауға және гравитациялық толқындарды байқауға қосқан шешуші үлесі үшін" физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Вайс фундаменталды физиканың көптеген қиын эксперименттік сынақтарын іске асыруға көмектесті. Ол Фермилабтың Голометр экспериментінің қатысушысы, ол 40 метрлік лазерлік интерферометрді кеңістік пен уақыттың кванттық деңгейдегі қасиеттерін өлшеу және кванттық голографиялық флуктуацияның Планк дәлдігімен сынауларын жүргізу үшін пайдаланады.

Ерте өмір және білім

Райнер Вайс Германияның Берлин қаласында Гертруда Лёснер мен Фредерик Вайстың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі – дәрігер, невролог және психоаналитик, ол еврей болғандықтан және Коммунистік партияның белсенді мүшесі болғандықтан нацистер тарапынан Германиядан қуылды. Оның анасы актриса болған және христиан дінін ұстанған. Оның әйелі – социолог Хильда Вайс. Отбасы алдымен Прагаға қашқан, бірақ 1938 жылғы Мюнхен келісімінен кейін Германияның Чехословакияны басып алуына байланысты олар тағы да қашуға мәжбүр болды. Сент-Луис қаласындағы Стикс отбасының қайырымдылығы арқасында олар АҚШ-қа кіруге виза алды. Вайс өзінің жастық шағын Нью-Йорк қаласында өткізді, онда Колумбия грамматикалық мектебінде білім алды. Ол МТИ-де оқыды, үшінші курста оқуын тоқтатты, бірақ кейін 1955 жылы бакалавр және 1962 жылы Джеррольд Захариастың жетекшілігімен докторлық дипломдарын алды. 1960 жылдан 1962 жылға дейін Тафтс университетінде оқытушы болып жұмыс істеді, 1962 жылдан 1964 жылға дейін Принстон университетінде докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті, содан кейін 1964 жылы МТИ факультетіне қосылды.

Жетістіктер

Вайс физиканың екі маңызды саласын бастап, оларды дамытып жетілдірді: ғарыздық микротолқынды сәулеленуді сипаттау. Ол NSF LIGO (гравитациялық толқындарды анықтау) жобасын ұйымдастыруға бірлесіп қатысты, бұл жоба оның "Ұзын базалық гравитациялық толқын антенналық жүйесін зерттеу" атты есебіне негізделген. Екі жұмыстың да мәні – аспаптар ғылымының қиындықтарын және ғаламды түсінуге қажетті физиканы байланыстыру. 2016 жылдың ақпан айында ол LIGO/Virgo ынтымақтастығының төрт ғалымының бірі ретінде 2015 жылдың қыркүйек айында алғашқы тікелей гравитациялық толқынды байқағанын жариялаған баспасөз конференциясында сөз сөйледі.