Кіріспе

Boney M. – R&B, регги, диско және фанк музыкасына маманданған неміс диско тобы. Оны неміс продюсері Франк Фариан құрды, ол топтың басты авторы болды. Бастапқыда Батыс Германияда құрылған топтың алғашқы құрамында ямайкалық Лиз Митчелл мен Марсия Барретт, Монтсерраттан келген Майзи Уильямс және Арубадан келген Бобби Фаррелл болды. Топ 1976 жылы құрылып, 1970-ші жылдардың соңындағы диско дәуірінде үлкен танымаллыққа ие болды. 1980 жылдан бері топтың әртүрлі құрамында әртүрлі музыканттар өнер көрсетіп келеді. Топтың бүкіл әлем бойынша миллиондаған пластинкасы сатылды және "Daddy Cool", "Ma Baker", "Belfast", "Sunny", "Rasputin", "Mary's Boy Child/Oh My Lord" және "Rivers of Babylon" сияқты халықаралық хиттерімен әйгілі.

1974-1976: қалыптасуы және алғашқы мансабы

Неміс әнші-күйші Фрэнк Фариан 1974 жылдың желтоқсанында "Baby Do You Wanna Bump" әнін жазды. Фариан "Сен соққы бересің бе?" деген сөзді терең дауыспен қайталап айтты, сондай-ақ жоғары фальцетто хорын орындады. 1975 жылдың басында сингл ретінде шыққанда, ол "Boney M." деп көрсетілді. Фариан австралиялық детективтік сериал "Boney" көргеннен кейін бұл псевдонимді ойлап тапты, ондағы басты кейіпкер Наполеон Бонапарт деп аталды. Фариан былай деді:

"Бір күні теледидарды қостым, ол детективтік сериалдың соңы еді. Мен тек титрлерді көрдім, онда "Boney" деп жазылған. Жақсы ат, ойладым – Boney, Boney, Boney. Boney M. Boney, Boney, Boney M. Жақсы дыбыс. Қарапайым." Альбомнан шыққан екі сингл де Батыс Германияда және Ұлыбританияның Top 10 тізімінде бірінші орынға ие болды. 1978 жыл – топтың ең табысты жылы болды. Олар бүкіл Еуропа бойынша хит болған "Rivers of Babylon/Brown Girl in the Ring" атты жаңа қос A-жақты сингл шығарды, ол бірнеше елде бірінші орынға шықты және Ұлыбританиядағы барлық уақыттағы ең көп сатылған синглдердің біріне айналды. Бұл сонымен қатар АҚШ-тағы олардың ең табысты синглі болды, ол АҚШ поп-синглдер тізімінде 30-шы орынға жетті. Содан кейін олардың ең көп сатылған альбомы "Nightflight to Venus" жарық көрді, ол "Rasputin" және "Painter Man" әндерімен тағы да хит синглдерді дүниеге әкелді. Сәттілігін жалғастыра отырып, олар "Mary's Boy Child – Oh My Lord" әнін шығарды, ол 1978 жылы Ұлыбританиядағы Рождестволық номер бірінші ән болды және ондағы барлық уақыттағы ең көп сатылған синглдердің біріне айналды. Сондай-ақ 1978 жылы Boney M. Кеңес Одағына кең таралған промо-тура жасады, Элтон Джонмен бірге батыстық артистердің санаулы бірі болды, алайда "Rasputin" сияқты әндер олардың мазмұнына байланысты Кеңес Одағында шығарылмады. Бобби Фаррелл топтың жазбаларында ән айтпағанының құпиясы болған жоқ (Фариан студияда ерлер вокалын орындады), бірақ 1978 жылы Майзи Уильямстың студиялық жазбаларда ән айтпағаны да белгілі болды, себебі Фариан неміс тілдес "Bravo" жасөспірімдер журналына берген сұхбатында "оның дауысы осы музыкаға сәйкес келмейді" деді. Бұл 1970-ші жылдардың соңындағы диско жанрындағы кең таралған практика болғандықтан, көптеген адамдарқа қызық болған жоқ, ал Фариан 1980-ші жылдардың соңында Milli Vanilli тобымен осы тәжірибені қайталай бастағанда, бұл әрекетке қатты қарсылық тудырды. Boney M. тобының ресми мүшелерінің тек екеуі ғана топтың дыбысына үлес қосса да, Уильямс пен Фарреллді қоса алғанда, топтың барлық төрт мүшесі Boney M. концерттерінде әншілердің әндерін тікелей орындады. Топтың тікелей дыбысы бірнеше қосалқы вокалмен де күшейтілді, бұл студиялық өндірістермен салыстырғанда топтың вокалдық кемшіліктерін азайтуға көмектесті. 1979 жылы Boney M. жаңа сингл шығарды – "Hooray! Hooray! It's a Holi Holiday", ол Еуропа бойынша тағы да Top 10 хитке айналды. Жыл соңында олар төртінші альбомын, "Oceans of Fantasy" шығарды, онда екі хит сингл бар – "Gotta Go Home"/"El Lute" және "I'm Born Again"/"Bahama Mama". Алғаш рет альбомда жетекші және қосалқы вокалдар көрсетілді. "Oceans of Fantasy" Ұлыбританияда бірінші орынға ие болды және платиналық сертификат алды, бірақ "Gotta Go Home" 12-ші орынға, ал "I'm Born Again" 5-ші орынға жеткенімен, Top 10 синглдерінің тізбегі аяқталды.

19801986: Бони М. сиқыры Фарреллдің келуі және бөліну

1980 жылы Boney M. тобы “The Magic of Boney M. – 20 Golden Hits” атты үздік хиттер жинағын шығарды, онда “My Friend Jack” және “I See a Boat on the River” атты екі жаңа ән де болды. Альбом Ұлыбританияда бірінші орынға шығып, шығарлыған алты апта ішінде алтын статусқа ие болды, бірақ Ұлыбританиядағы олардың соңғы табысты альбомы болды. Boney M. тобының бесінші альбомы 1980 жылдың қараша айында шығуы жоспарланған, бірақ жазу студиясындағы жұмыстар 1981 жылға дейін созылды. “Boonoonoonoos” альбомы жыл соңында жарық көргенде, Бобби Фаррелл Франк Фарианмен туындаған мәселелерге байланысты топтан кетіп қалды. Еуропада жақсы сатылым көрсеткен “Boonoonoonoos” үш рет бірінші орын алғаннан кейін, Фарреллдің қатысуынсыз жарнамалау мүмкін болмағандықтан Ұлыбританияның Top 100 тізіміне енбеді. Осыдан кейін топ Рождестволық альбом шығарды. 1982 жылы Бобби Фарреллдің орнына Реджи Цибое Boney M. тобының жаңа мүшесі болып қабылданды, бірақ “The Carnival Is Over” және “Jambo” синглдары үміттерді ақтамады, ал 1984 жылы шыққан топтың жетінші альбомы “Ten Thousand Lightyears” Германиядағы альбомдық чарттарда 23-орынға ие болып, коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Алайда, 1984 жылдың күзінде топ “Kalimba de Luna” (Францияда Top 10 хит) және “Happy Song” (италиялық Italo disco тобы Baby's Gang әнінің кавер нұсқасы) әндерімен Германияның Top 20 тізіміне қайта оралды. Екі ән де Титони Эспозито мен Baby's Gang-тің түпнұсқа итальяндық хиттерінің дәл көшірмесі болды. 1985 жылға қарай Фариан топқа деген қызығушылығын жоғалта бастады, ал олардың сегізінші және соңғы студиялық альбомы “Eye Dance” көбінесе әсерсіз және көңіл көншітпейтін деп бағаланды. 1986 жылдың басында Boney M. тобының 10 жылдығы тойланғаннан кейін, топ коммерциялық сәтсіздікке ұшыраған “Young, Free and Single” синглінен кейін ресми түрде таратылды, ол чарттарда 48-орынға жетті.

1990 жылдан бастап: сәтсіз қайта құрулар мен қоғамдық мүдде

Осы кезден бастап топтың әртүрлі нұсқалары мүшелер тарапынан құрылды, кейбіреулері Фарианмен ынтымақтаса отырып, ал кейбіреулері жоқ, мысалы, басқа елде Бони М. атауын пайдалану құқығын өздігінен алу арқылы. Бір нұсқа 1987 жылдың бірінші жартысында гастрольдік сапарға шықты, онда Мэрилин Шарбай (Каррильо) Лиз Митчеллдің орнын алды. Митчелл 1987 жылдың соңында гастрольдің екінші кезеңіне оралды, ал Марсия Барретт көп ұзамай топтан кетіп қалды. Сонымен қатар, Бобби Фаррелл Бельгияда Фариансыз жазылатын жаңа Boney M. альбомы үшін келісім жасады. Фаррелл жазбаға немесе гастрольге келмегендіктен, ал Мейзи Уильямс ешқашан ән жазбасында орындалмағандықтан, альбом Лиз Митчеллдің алғашқы жеке альбомы No One Will Force You ретінде жарық көрді. Митчелл мен Уильямс 1987–1988 жылдары гастрольді аяқтады, Барретт пен Фарреллдің орнына әнші Селена Дункан мен Рон Гейлді қосты. Кейін Кэрол Грей Селена Дунканды, ал Курт Де Даран Рон Гейлді алмастырды. 1988 жылдың қазан айында классикалық Boney M. құрамы продюсер Фрэнк Фариансыз "Greatest Hits of All Times – Remix '88" альбомы үшін қайта бірікті, бірақ мүшелер арасында шиеленіс күшті болды, және Лиз Митчелл 1989 жылдың көктемінде кетіп, оның орнын Мадлен Дэвис басты. Митчелл өзінің жеке альбомын жарнамалаған кезде, топ Фарианның біліміне немесе келісіміне жетпестен "Everybody Wants to Dance Like Josephine Baker" синглын жазды. Продюсердің Boney M. атауын пайдалануына байланысты заңдық шаралар қолдануы мүмкін екенін ескерткеннен кейін, сингл қайтарылып алынды, ал Фариан өзінің жаңа Boney M. құрамымен, яғни Лиз Митчелл, Реджи Цибо және екі жаңа мүше, Шарон Стивенс және Патти Оноевенджомен Stories альбомын шығарды. Бұл альбом швейцариялық чарттарда 11-орынды иеленді. "Greatest Hits of All Times – Remix '89 – Volume II" атты екінші ремикс-альбом шығарылды, бірақ сәттілікке жете алмады. 1992 жылы Boney M. Megamix синглінің арқасында топ 1980 жылдан бері алғаш рет Ұлыбританияның Топ 10 қатарына оралды, ал 1993 жылы "Greatest Hits" альбомы Ұлыбританияның Топ 20 қатарына енді. Флоридада тұратын Марсия Барретттің денсаулығы нашарлағандықтан, ол өнер көрсете алмады, ал Boney M. Лиз Митчелл, Кэрол Грей, Патрисия Лорна Фостер және Курт Ди Даран (1994 жылы Тони Эшкрофтпен алмастырылды) тобымен әлемді аралады. Олар "Papa Chico" синглын шығарды, бірақ чартқа іліге алмады. Мейзи Уильямс өз Boney M. тобын құрастырды, оның құрамы үнемі өзгеріп отырды. Бобби Фаррелл де әртүрлі әйел орындаушылар триосымен гастрольдік сапарлар жасады. Лиз Митчелл өзінің Boney M. тобымен әлемді аралап жүрді, бұл Фариан ресми түрде қолдаған жалғыз топ еді. 1990 жылғы сот шешімінде топтың барлық төрт мүшесінің өз Boney M. шоуларын өткізуге құқығы бар екені айтылды. Бобби Фаррелл мен Лиз Митчелл Boney M. классикалық хиттерін қайта жазған жеке альбомдарын шығарды. Мейзи Уильямс 2006 жылы өзінің алғашқы жеке альбомын және Boney M. "Sunny" әнінің жеке нұсқасын шығарды. 2007 жылы ол Melo M-мен бірге орындаған "Daddy Cool" әні Латвия (LMK) чарттарында бірінші орынды иеленді. Марсия Барретт екі жеке альбом шығарды, үшіншісі 2010 жылы шығуы жоспарланған. 1988 жылы жарық көрген "Touching the Void" кітабында айтылғандай, британдық альпинист Джо Симпсон Андердегі Сиула Гранде тауынан түсуге күрескен соңғы сағаттарында "Brown Girl in the Ring" әнінің есіне келіп, оны тыңдаған. Кейін ән Кевин Макдональдтың 2003 жылғы "Touching the Void" фильмінде қолданылды. Симпсон былай деп есіне алады: "Мен: "Бәлекет, мен Бони М. үшін өлемін!" - деп ойладым". Boney M. музыкасына негізделген "Daddy Cool" мюзиклі 2006 жылдың тамызында Лондонда ашылды, бірақ әртүрлі пікірлерге ие болды және билет сатылымы нашар болды, сондықтан ол 2007 жылдың ақпанында жабылды. 2007 жылдың сәуірінен шілдесіне дейін шоу Берлиндегі арнайы арналып жасалған жылжымалы театрда көрсетілді. 2007 жылдың сәуірінде австралиялық поп-күйші Питер Уилсон Франк Фарианмен бірге жазылған "Doin' Fine" әнін шығарды. Ол "Boney M. дыбысына құрмет көрсету" ретінде сипатталады және олардың бірінші номер 1 хит "Daddy Cool" әнінен алынған атақты аспаптық аранжировканы қамтиды. Boney M. (Марсия Барретпен бірге) 2006 жылдың 23 қарашасында Үндістанның Гоа штатының астанасы Панаджиде өткен 37-ші Халықаралық кинофестивальде (IFFI) тікелей эфирде өнер көрсетті. Топ Вьетнам диаспорасында да танымал және Thuy Nga музыкалық туындыларында жиі пайда болды. Ұлыбританияда олардың ең үлкен хиттері жинақталған жаңа альбом, "The Magic of Boney M." деп аталады, ол BMG арқылы 2006 жылдың 27 қарашасында шығарылды. Бұл релизге Mousse T. Санни ремиксі және 2006 жылы Лиз Митчеллмен бірге шыққан жаңа ән, "A Moment of Love" қосылды. 2007 жылдың 10 сәуірінде Boney M. алғашқы төрт альбомы компакт-дискіде бонус тректерімен қайта шығарылды, бұл ретте олар АҚШ нарығында да қолжетімді болды (1970 жылдардағы алғашқы шығарылғаннан бері алғаш рет). 2007 жылдың қыркүйегінде Boney M. соңғы төрт түпнұсқа альбомы, "Boonoonoonoos", "Ten Thousand Lightyears", "Kalimba de Luna – 16 Happy Songs" және "Eye Dance" бонус тректерімен бірге Еуропа мен АҚШ-та қайта шығарылды. 2007 жылдың қарашасында жаңа Рождество жинағы және 1977 жылдың 1 қарашасында Венада жазылған тікелей өнер көрсетілімін қамтитын "Fantastic Boney M. – On Stage and on the Road" DVD-сі шығару жоспарланған (DVD мұқабасында бұл Гамбургтен тікелей эфирде түсірілген деп көрсетілген), сондай-ақ 1981 жылы Ямайкаға жасалған сапардан түсірілген фильм (шолу үшін "Boonoonoonoos" альбомын жарнамалау мақсатында жасалған). Бобби Фарреллдің Boney M. тобы 2007 жылдың мамырында Израильдің Раанана қаласындағы Amphi концерт залында концерт берді. 2007 жылдың 28 маусымында Boney M. (Мэттью Фельсенфельд пен Лиз Митчелл қатысуымен) Ресейдің Санкт-Петербург қаласындағы Октябрьский концерт залында өнер көрсетті. 2007 жылдың қыркүйегінде Мейзи Уильямстың Boney M. тобы Африкадағы ЖИТС-ке назар аудару мақсатында Ұлыбританияның Корольдік Альберт залында концерт берді, онда "Brown Girl in the Ring" және "Hooray! Hooray! It's a Holi Holiday" әндерін орындады. "Boney M." атаумен байланысты құқықтар мәселесі 1980 жылдардың соңынан бері топтың бұрынғы мүшелері мен продюсер Фрэнк Фариан арасында дау тудырып, сотқа дейін жетті. Фариан, іс жүзінде топты құрған адам, 1990 жылдар мен 2000 жылдар бойы Лиз Митчелл және оның құрамымен жұмыс істеуін жалғастырды. 2007 жылдың қаңтарында Бобби Фарреллдің қызы Занилья Фаррелл және оның бұрынғы әйелі Ясмина Аяд Сабан "Boney M." атауына Германияда 10 жылға жаңадан таңба қойды. 2009 жылдың қаңтарында Фариан жаңадан сайланған АҚШ президенті Барак Обама туралы жаңа мәтіндермен жазылған 1980 жылғы "Felicidad (Margherita)" әнінің нұсқасы "Felicidad America (Obama Obama)" синглын шығарды. Ән екі жаңа вокалист қатысуымен жазылды және "Boney M. feat. Sherita O. & Yulee B." деп көрсетілді. 2010 жылдың шілдесінде Мейзи Уильямс Палестина Халықаралық фестивалінің аясында Батыс жағалаудағы Рамалла қаласындағы Мәдени сарайда Boney M. концертін өткізді, онда "Daddy Cool", "Ma Baker" және "Brown Girl in the Ring" әндерін орындады, бірақ шара ұйымдастырушыларының өтініші бойынша "Rivers of Babylon" әнін орындаудан бас тартты, себебі ол еврейлердің Сионға деген құштарлығын сипаттайды деген қауесет болды. Бобби Фаррелл 2010 жылдың 30 желтоқсанында 61 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Оның өкілі Фарреллдің кешегі кеште өнер көрсеткеннен кейін тыныс алуда қиындықтарды сезінгенін айтты. Фаррелл қайтыс болғанға дейін Амстердамда тұрды. Оның соңғы өнері Санкт-Петербургте, Распутин алғаш танымал болған және кейіннен өлтірілген қалада болды. Фаррелл сол қалада Распутиннің өлімінен 94 жыл өткен соң қайтыс болды. Мейзи Уильямстың Boney M. тобы 2014 жылдың маусымында Австралияда гастрольдік сапарда болды. Олар 2014 жылдың 20 шілдесінде Ұлыбританияның Гилдфорд қаласындағы Guilfest фестивалінде және 2014 жылдың 24 тамызында Ұлыбританияның Уатчет Live музыкалық фестивалінде өнер көрсетті. 2015 жылдың наурызында Фариан Boney M. тобының 40 жылдығына арналған үш CD жинағы "Diamonds" шығарды. Ол түпнұсқа хит-синглдердің жаңадан өңделген нұсқаларын, жаңадан жазылған әндерді, ремикс дискісін және 2006 жылғы жаңа цифрлық сингл "Song of Jo..." қамтыды.

Ұлыбританияда сатылатын марка

1978 жылы The Melodians тобының әніне жартылай 137-ші және 19-шы Забурлар негізінде жазылған "Rivers of Babylon" Ұлыбританияда барлық уақыттағы ең көп сатылған екінші сингл атанды. Бес апта бойы бірінші орында тұрғаннан кейін "Rivers of Babylon" хит-парадта төмендеп, осы кезде "Brown Girl in the Ring" B-жағы радиода кеңінен ойнатылып, сингл екінші орынға көтерілді. Сингл Ұлыбританияның Топ-40 тізімінде алты ай бойы болды, оның ішінде Топ-10-да 19 аптаға кірді. Нәтижесінде, ол екі миллионнан астам дана сатылып, осы көрсеткішті екінші рет қол жеткізген сингл болды және бүгінгі күнге дейін осы жетістікті қамтиған тек жеті әннің бірі. (Біріккен Корольдікте миллиондаған дана сатылған синглдердің тізімін қараңыз).

Топ "Mary's Boy Child" классикалық әнінің өзіндік нұсқасымен Ұлыбританияда екінші миллиондық сатылымын жасады, ол бұрын Гарри Белафонт үшін миллиондаған дана сатылған болатын. Бұл сингл 1,8 миллионнан астам дана сатылды, оның 1,6 миллионы 1978 жылдың желтоқсан айында ән төрт апта бойы бірінші орында тұрған кезде сатылды. Boney M. Ұлыбританиядағы барлық уақыттағы ең көп сатылған 12 синглдің ішінде екі рет қатысқан жалғыз орындаушы, "Rivers of Babylon" жетінші орында, ал "Mary's Boy Child / Oh My Lord" 11-орында. Сонымен қатар, олар бір жыл ішінде екі синглмен миллиондаған дана сатқан алты орындаушының бірі.

Бұрынғы каталог

1970 жылдардағы ABBA, Donna Summer және Bee Gees сияқты басқа да көп сатылған әртістермен салыстырғанда, Boney M. дискографиясы ерекше. Топтың көптеген әндері 1980-ші, 1990-шы және 2000-шы жылдар бойы продюсер Фрэнк Фариан мен BMG Ariola (қазір Sony Music) компаниясы тарапынан ремикстеліп, жаңадан жасалып, өңделіп, қайта шығарылды. Алайда, 1970-ші және 1980-ші жылдардың басында винилде шыққан түпнұсқа 7" және 12" үлгілері 2007 жылға дейін CD форматында қолжетімді болмады, олар түрлі жинақтарда, ең бастысы – The Collection (2008), Ultimate Boney M. сериясы (2008), Let It All Be Music: The Party Album (2009), Hit Story (2010) және Diamonds (2015) жинақтарында жарық көрді. Осы CD-лердің кейбіреуін Фрэнк Эберлейн жинақтады, ол "Fantastic Boney M." деп аталатын фансайтта жинақтау процесі туралы сұхбат берген болатын. Түпнұсқа жазбалардың өңделген және/немесе үстіне қосымша дыбыс жазылған нұсқаларын қамтитын "Greatest hits" жинақтары әлі де шығарылуда, мысалы, Boney M. & Friends (Their Ultimate Top 40 Collection) (2017), Rasputin – Big And Strong: The Greatest Hits of Boney M. (2021) және 2022 жылы қайта шығарылған "The Magic of Boney M." жинағы.

Батыс елдерінен тыс танымал

Boney M. 1970-ші жылдары Кеңес Одағында өте танымал болды, бірақ "Распутин" әнін 1978 жылдың желтоқсан айында Мәскеудегі концертте ойнауға кеңес билігі тыйым салды. Ән бірнеше фильмдерде және телешоуларда қолданылған, соның ішінде "Джонни Инглиш тағы да соққы береді", "Патшаның адамы", "Қара айна" және "Доктор кімнің" арнайы бөлімі "Докторының күшінде", онда Мастер өзінің Распутин кейіпінде ән астында билейді. Советтік "Түбектену" (1984, 1987 жылы шыққан) фильмінде "Санни" әні жоғары дәрежелі коммунистік шенеуніктердің кешінде ойнатылады. "Санни" сол аттас, сәтті корей фильмінің бірнеше эпизодында дыбысталады. 2002 жылғы Оңтүстік Корея президенттік сайлау кампаниясы кезінде үміткер Ро Му Хён өзінің жағымды саяси реформалар жасау мақсатын ілгерілету үшін "Багама Мама" әнін пайдаланды және ол сол сайлауда жеңіске жетті. 2005 жылғы қытайлық "Шанхай армандары" фильмінде 1983 жылғы ауылдық қытай дискотекасы көрсетілген, онда жасөспірімдер "Бабыл өзендері" және "Үйге қайту керек" әндерімен билейді. 2008 жылғы қазақстандық "Тулпан" фильмінде тракторшы Бони "Бабыл өзендері" әнінің кассетасын үнемі қойып тұрады, бұл оның батыс мәдениетіне деген құштарлығының бір көрінісі. 2008 жылғы қытайлық "Cheung Gong 7 hou" (ағылшынша атауы: CJ7) фильмінде "Sunny" әні саундтректің маңызды бөлігі болып табылады. "Sunny" 2011 жылғы тайвандық "Sunny Girl" сериалының тақырып әні. Ән сонымен қатар "The Umbrella Academy" және "Boogie Nights" жобаларында да пайда болған. Boney M. 1970-ші және 1980-ші жылдары Үндістанда зор танымалдыққа ие болды. Лиз Митчелл 2015 жылы "Hindustan Times" газетіне берген сұхбатында 1980-ші жылдары Үндістанға жасаған сапарын еске алды: "Бұл керемет болды. Біздің мұнда өте тамаша гастрольдік турларымыз болды. Біз тіпті көптеген жерлерге саудаға бардық. Біз бірнеше Болливуд жұлдыздарымен кездесіп, олармен бірге кешкі ас іштік".