Кіріспе

көк бұқа, Индияға тән

Бельгиялық етті малдың түқымы

Бельгиялық Көк (, "Belgisch Witblauw", екеуі де сөзбе-сөз "Бельгиялық Ақ Көк" дегенді білдіреді) – Бельгиядан шыққан етті малдың түқымы. Ол Race de la Moyenne et Haute Belgique немесе дикбил (голландия тілінде "семіз жамбас") деп те аталуы мүмкін. Бұл түқымның басқа да атаулары: Бельгиялық Көк Ақ; Бельгиялық Ақ және Көк Пиед; Бельгиялық Ақ Көк; Көк; және Көк Бельгиялық. Бельгиялық Көк өте жіңішке, әдемі пішінделген, өте күшті дене бітімімен ерекшеленеді, бұл "қос бұлшықеттілік" деп аталады. Қос бұлшықеттілік фенотипі – мұрагерлік ерекшелік, ол жеке бұлшықет талшықтарының (қалыпты) үлкейюі (гипертрофия) орнына бұлшықет талшықтарының көбеюіне (гиперплазия) алып келеді. Бұл ерекшелік Пьемонт түқымы деп аталатын басқа мал түқымымен ортақ. Бұл екі түқымның да жемді жұқа бұлшық етке айналдыру қабілеті жоғары, нәтижесінде олардың етінің майлылығы азайған және жұмсақтығы төмендеген. Бельгиялық Көк түсі әдетте көк сұр реңді болғандықтан осылай аталған; алайда, оның нақты түсі ақтан қараға дейін өзгеруі мүмкін.

Тарих

Бұл тұқым 19 ғасырда Бельгияның орталық және солтүстік бөліктерінде жергілікті тұқымдарды Ұлыбританиядан әкелінген Шортгорн сиыр тұқымымен будандастыру арқылы пайда болды. Шароль тұқымы да будандастырылған болуы мүмкін. Белгиялық Көк сиыр тұқымы алғаш рет сүт және ет өндіруге арналған тұқым ретінде қолданылды. Қазіргі заманғы еттік тұқым 1950 жылдары Льеж провинциясындағы жасанды ұрықтандыру орталығында жұмыс істеген профессор Хансеттің еңбегі арқасында дамыды. Тұқымға тән гендік мутацияны таза ұрпақтарды өсіру арқылы сақтап, оны Белгиялық Көк тұқымының тұрақты қасиетіне айналдырды. Бұқаларда мүше салмағы, сперма мөлшері мен сапасы басқа сиырларға қарағанда төмендеу, бұл мүшедегі байланыстырушы тіндердің көп болуымен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, бұл бөгет сиырларының бұзаулау кезіндегі қиындықтарымен салыстырғанда аз мәселе болып табылады.