Кіріспе

Еуропалық келісімшарт бойынша жұмыс істеушілер

Редментьерлер – 18-шы немесе 19-шы ғасырдың басында Америка колонияларына (көбінесе Пенсильванияға) өту үшін өздерін мерзімдік еңбекке сату арқылы Атлантикалық мұхиты арқылы сапар құнын төлеген кеме компаниясына қарызын өтеген еуропалық иммигранттар еді. Ерте колониялық кезеңнен кейін британдық мерзімді еңбекшілер көбінесе редментьерлер ретінде келмеді, себебі оларға заңмен қорғау шаралары қарастырылған. Редментьерлердің жағдайы қиын болды, өйткені олар ұзақ және ауыр сапардан кейін, туған жеріне қайту мүмкіндігі болмағанда, Америкаға келгеннен кейін ғана еңбек шарты бойынша келісімдер жасады.

Тарих

Америка Тәуелсіздік соғысына дейін Ұлыбританиядан Америка колонияларына кейбір сотталғандар жіберілді және ресми түрде кешірім алғанға дейін келісімшарт бойынша жұмыс істеп, мерзімі бітті. Америкада еңбекке сұраныс көп болғандықтан, бос адамдар да жұмысқа тартылды. Өздерін ұстауға қаржысы жетпегендер келісімшартқа бағынды, ол оларға жер және теңіз тасымалы және басқа да шығындар өтелгенге дейін жалақысыз жұмыс істеуді міндеттеді. Жүйенің теріс пайдаланылуы, жалдамалы жұмысшыларды алдау және тіпті оларды мәжбүрлеп жұмысқа алу сияқты жағдайларға байланысты, британдық парламент британдық азаматтарды ең жаман зұлымдықтардан қорғайтын заңдар қабылдады. Заңға сәйкес, құлдықтың нақты шарттары мен талаптары Ұлыбританиядағы судьядан бекітілуі керек еді және судья мөрі жоқ кез келген келісімшарт колонияларда күшін жойды. Бұл британдық келісімшарт бойынша жұмыс істеушілердің потенциалды отар иелері үшін аз қызығушылық тудырды. Ұқсас заң Ирландияда Парламент актісі арқылы қабылданды, онда Америкаға өту үшін жұмысшы келісімшартты сатып алушыға белгілі бір мерзімге, әдетте төрт жылға, еңбегіне барлық құқықтарды берді. Келісімшарт бойынша жұмыс істеуге үміткер анықталғаннан кейін, эмиграциялық агент немесе кеме капитаны шарттар мен артықшылықтарды егжей-тегжейлі сипаттаған міндетті келісімшарт жасасты және келісімшарт жергілікті судьяның алдына ұсынылды. Британдық емес иммигранттар мұндай қорғауға ие болған жоқ. Егер олар құтқару жүйесін пайдаланса, олар болашақ қожайындарымен ең қиын жағдайда келісімшарт жасауға мәжбүр болды, кемеден шығуға рұқсат етілместен бұрын, ұзақ сапардың соңында иіссіз, жәндіктерге толы кемеде. Кейіннен 18 ғасырдың басында неміс тілінде сөйлейтін бірнеше отарлаушылар кеме компанияларымен келісімге келіп, отбасы мүшелерін кемеден "құтқару" үшін, яғни жол ақысын төлеу арқылы жіберді - шартты түрде адамдық жүктің "ақысы". Кеме иелері бұл мүмкіндікті тиімді деп санады. Олар еуропалықтарды алдын ала төлемсіз көшіп кетуге шақырып, Америка колонияларындағы кез келген адамға саяхатшыларды құнын өтеуге рұқсат берді. Кеме компаниясы бағаны белгіледі және болашақ қожайын иммигрантпен жол ақысын төлеу үшін қанша жыл жұмыс істейтінін анықтау үшін тікелей келісті. Бос орынды толтыру үшін кедей еуропалықтар Роттердамдағы кемелерде "Ньюлендерлер" немесе "жаңа келгендер" арқылы жұмысқа алынды, олар Америкада тұрып, бірақ Америкаға қайтып оралу үшін кейбір мүліктерін немесе отбасы мүшелерін алу үшін Еуропаға оралды. Жаңа келгендер кемеге келген әрбір адам үшін комиссия алды, соның ішінде Америкаға қайтып бара жатқан кеме де. Сондықтан олар иммигрант үшін бағдарламаның қалай жұмыс істейтіні туралы сенімді ақпарат көзі бола алмады. Ньюлендерлер шаруаларды таңқалдыру үшін сәнді киім киіп, германдық елдерде саяхаттап, жұмыс іздеушілерді іздеді. Бұл кедейлердің көпшілігі Америкада отбасы мүшелері арқылы құтқарылмады, сондықтан термин шатастырады, өйткені олардың көпшілігі көші-қон үшін өз еңбегімен, көз жасымен және кейде өмірімен төледі. Америкада олардың еңбегі заңмен сатып алынып сатылатын тауар ретінде қарастырылды, олардың келісімшарттары аяқталғанға дейін. Құтқарушылар мен африкалық құлдардың арасындағы басты айырмашылықтар құтқарушылар өз еркімен келгені (қалай болғанда да дұрыс ақпараттандырылмаған) және олардың кейбір заңдық құқықтары мен келісімшарт аяқталу күні болды. Мысалы, 1662 жылғы Вирджиния заңы құл және келісімшарт бойынша жұмыс істейтін әйелдер, олардың қожайындарынан бала туған жағдайда, келісімшарттары аяқталғаннан кейін жергілікті шіркеу қызметкерлері үшін қосымша екі жыл қызмет етуге мәжбүрледі. Оларға жасаған әрекеттері үшін қожайындарына ешқандай жаза қарастырылмады. Алайда, Вирджиния штатының сол жылы қабылданған заңына сәйкес, "қызметшілеріне (шағымдануға негізді себептері болған жағдайда) қатал және жаман қарауға немесе диета немесе қажетті заттар жетіспеуге байланысты шағымданып, қожайындарына хабарлаған қызметшілер өз шағымдарына шешім табуға құқылы". Кемедегі құтқарушыларды зорлық-зомбылыққа салу туралы көптеген деректер бар. Егер адам Атлант мұхитының жартысынан кейін қайтыс болса, оның отбасының аман қалған мүшелері марқұмның жол ақысын төлеуі керек еді. Құтқарушының жүгін де экипаж жиі ұрлаған. Сонымен қатар, көптеген саяхатшылар өздерінің жол ақысын төлеуге жеткілікті қаражатпен сапарды бастады, бірақ оларға артық төлем жасалды, сондықтан олар төлеуге тиіс борышпен келді, сондықтан оларды құтқару қажет болды. Егер кеме барлық жолаушылардың келісімшарттары сатылмастан бұрын Еуропаға қайтуға мәжбүр болса, американдық порттағы агент оларды сатып алушы пайда болғанға дейін қамауда ұстады. Келісімшарт бойынша жұмыс істеуге кеткен құтқарушылар ферма жұмысшылары, үй шаруашылығына көмекшілер, шеберханаларда және тіпті дүкен сатушылары болып жұмыс істеді. Олардың қызмет мерзімі аяқталғанға дейін үйленуіне әдетте тыйым салынды. Көбінесе, ажырасу шарттарында қызметшіге киім жинағы және кейде қазық немесе балта берілуі көзделген. Сондай-ақ, кейбір келісімшарттарда қожайын қызметшіні Библиядан оқуға және жазуға үйретуі талап етілді. Жағдай кейде қиын болды, газеттерде қашқан қызметшілерді қайтару туралы жарияланған хабарламалар мен тізімдер осыны көрсетеді. Роттердамдық кемелер әдетте Ұлыбританияда (әдетте Каус) британдық кеденді өткізіп, колонияларға бару үшін тоқтады. Филадельфиядағы 1772 жылдан 1773 жылға дейінгі келісімшарт тіркеу тізімі сақталған, ол құтқарушылардың көпшілігі өз қожайындарына төлеу үшін бес-жеті жыл жұмыс істегенін көрсетеді. (Библия кез келген келісімшарт мерзімі жеті жылдан аспау керектігін айтты, бұл заң мен қоғамдық пікірге әсер етті.)

Есептер

Құтқарушылардың тірі қалған екі ғана бірінші тұлға баяны 2006 жылдың қыркүйек айында «Жандар сатылымда: екі неміс құтқарушысы революциялық Америкаға келді» кітабында жарияланды. Таныс жағдай, екеуі де 1772 жылдың күзінде «Салли» кемесімен Филадельфияға келді. Джон Фредерик Уайтхед және Йохан Карл Бюттнер Балтық теңізіндегі қалалардан тартылып, Роттердамға дерлік тұтқындар ретінде жіберілді, бастапқыда Индонезияға аттанатын Голландтың Шығыс Индия компаниясының кемелеріне тапсырылуы тиіс еді. Оларды бақылап отырғандар бұл мүмкіндікті пайдалана алмады, сондықтан оларды Пенсильванияға бағытталған кемеге тапсырды. Уақыт өте келе, келісімшарттарын орындаған немістер неміс-американдық қоғамдар құрды, ал олар үшін маңызды міндеттердің бірі – кеме компанияларының әдепкі ережелерін және қадағалауын жақтап сөйлеу болды. Миссуриге көшіп келген неміс иммигранты Готфрид Дуден, оның 1829 жылы жарияланған хаттары 1800 жылдары неміс тілді эмиграцияны АҚШ-қа ынталандыруға үлкен үлес қосты, құтқарушылар туралы жазды. «Теңіз арқылы сапардың қиындықтарымен өздерінің арман жерін сатып алғандай ойлайтын кедей еуропалықтар бес, жеті немесе одан да көп жылға күллі күндік жұмысшының алты айда табатын сомаға құлдыққа түседі. Әйел күйеуінен, балалар ата-аналарынан айырылып, мүмкін, ешқашан көре алмайды». Бірақ Дуден хаттарын жариялаған кезде құтқарушылар жүйесі дерлік тоқтатылған еді.