Кіріспе
Термореактивті полимер – материалтануда термореактивті полимер деп жиі аталатын полимер, ол жұмсақ қатты немесе тұтқыр сұйық преполимерді (шайырды) қайтарымсыз қатайту ("кертілу") арқылы алынады. Кертілу жылумен немесе сәйкес сәулеленумен шақырылады және жоғары қысыммен немесе катализатормен араластыру арқылы күшейтілуі мүмкін. Жылу міндетті түрде сырттан қолданылмайды, көбінесе шайырдың кертілу агентімен (катализатор, қатайтқыш) реакциясынан пайда болады. Кертілу нәтижесінде полимер тізбектері арасында кең ауқымды байланыстар құрылып, ерімейтін және оралмайтын полимерлік тор пайда болады. Термореактивтерді жасау үшін бастапқы материал әдетте кертілуден бұрын иілгіш немесе сұйық болып табылады және көбінесе соңғы пішінге келтіру үшін жасалады. Оны жабысқыш ретінде де қолдануға болады. Кертілгеннен кейін термореактивті материалды қайта пішіндеу үшін балқытуға болмайды, бұл термопластикалық полимерлерден өзгеше, олар көбінесе гранулалар түрінде өндіріліп, таратылады және балқыту, престеу немесе инъекциялық қалыптау арқылы соңғы өнім пішініне келтіріледі.
In materials science, a thermosetting polymer, often called a thermoset, is a polymer that is obtained by irreversibly hardening ("curing") a soft solid or viscous liquid prepolymer (resin). Curing is induced by heat or suitable radiation and may be promoted by high pressure or mixing with a catalyst. Heat is not necessarily applied externally, and is often generated by the reaction of the resin with a curing agent (catalyst, hardener). Curing results in chemical reactions that create extensive cross linking between polymer chains to produce an infusible and insoluble polymer network. The starting material for making thermosets is usually malleable or liquid prior to curing, and is often designed to be molded into the final shape. It may also be used as an adhesive. Once hardened, a thermoset cannot be melted for reshaping, in contrast to thermoplastic polymers which are commonly produced and distributed in the form of pellets, and shaped into the final product form by melting, pressing, or injection molding.
Қасиеттері
Термореактивті пластиктер, әдетте, термопластикалық материалдардан мықтырақ болады, себебі олардың үш өлшемді байланыс желісі (қайшылық байланысы) бар. Сонымен қатар, олар ыдырау температурасына дейін жоғары температурада қолдануға жақсырақ сәйкес келеді, өйткені полимер тізбектері арасындағы берік ковалентті байланыстар оңай бұзылмайды, нәтижесінде олар өз пішінін сақтайды. Термореактивті полимердің қайшылық байланысының тығыздығы және ароматикалық құрамы неғұрлым жоғары болса, олардың жылудың ыдырауына және химиялық әсерге төзімділігі де соғұрлым артады. Қайшылық байланысының тығыздығы артаған сайын механикалық күші мен қаттылығы да жақсарады, бірақ осының есесіне олардың хруптығы да артады. Олар әдетте ерігенге дейін ыдырайды. Қатты, пластикалық термореактивтер жүктеме кезінде тұрақты немесе пластикалық деформацияға ұшырауы мүмкін. Эластомерлер – жұмсақ, серпімді немесе резеңке тәрізді материалдар, олар жүктеменің әсерінен деформацияланып, жүктеме алынғанда бастапқы пішініне оралады. Қалыпты термореактивті пластиктерді немесе эластомерлерді бір рет қатайғаннан кейін ерітуге және қайта пішіндеуге болмайды. Бұл, әдетте, оларды толтырғыш материал ретінде пайдаланудан басқа, бір мақсатта қайта өңдеуге мүмкіндік бермейді. Жаңа әзірлемелерге термореактивті эпоксидтік шайырлар кіреді, олар бақыланатын және шектелген қыздыру арқылы қайшылық байланыс желісін құрады және шыны өтпелі температурадан жоғары температурада қайта қыздыру кезінде қайталанатын ковалентті байланыс алмасу реакциялары арқылы, кремний шынысы сияқты, пішінін қайта өзгертуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, уақытша қасиеттері бар және осылайша қайта өңдеуге немесе қайта пайдалануға болатын термореактивті полиуретандар да бар.
Қалшықты материалдар
Термоқатысушы шайырлар талшықтармен біріктірілгенде, талшықты күшейтілген полимерлік композиттерді құрайды, олар зауыттық дайындықтағы құрылымдық композиттік OEM немесе ауыстыруға арналған бөлшектерді жасауға, сондай-ақ объектіде қолданылатын, қатайтылған және аяқталған композиттік жөндеу және қорғау материалдары ретінде қолданылады. Агрегаттар мен басқа да қатты толтырғыштар үшін байланыстырғыш ретінде қолданылғанда, олар зауытта қолданылатын қорғау жабыны немесе компоненттерді өндіруге, сондай-ақ объектіде қолданылатын және қатайтылған құрылыс немесе күтім мақсатында қолданылатын бөлшектік күшейтілген полимерлік композиттерді құрайды.