Кіріспе
Фредерик "Фритс" Болкештейн (; 1933 жылғы 4 сәуірде туған) – 1990 жылдан 1998 жылға дейін Халықтық бостандық және демократия партиясының (VVD) басшысы, ал 1999 жылдан 2004 жылға дейін Романо Проди басқаруы кезінде ішкі нарық жөніндегі Еуропалық комиссары болған голландиялық зейнеткер саясаткер және энергетикалық басшы. Болкештейн 1960 жылдың мамыр айынан 1976 жылдың шілдесіне дейін Royal Dutch Shell компаниясында корпоративтік директор, ал 1976 жылдың қыркүйегінен 1978 жылдың қаңтарына дейін Амстердамдағы инженерлік компанияның менеджері болып жұмыс істеді. Болкештейн 1977 жылғы сайлаудан кейін көп ұзамай Халық қағидалары палатасының мүшесі болып сайланды, 1978 жылдың 16 қаңтарында экономикалық мәселелер жөніндегі алдыңғы қатардағы өкіл және бас сөзші қызметін атқарды. 1982 жылғы сайлаудан кейін Болкештейн Люберс I кабинетінде экономикалық істер жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, ол 1982 жылдың 5 қарашасында қызметке кірісті. 1986 жылғы сайлаудан кейін Болкештейнге жаңа кабинетте министрлік лауазым ұсынылмады және ол 1986 жылдың 3 маусымында Халық қағидалары палатасына оралып, сыртқы істер және халықаралық сауда жөніндегі алдыңғы қатардағы өкіл және бас сөзші қызметін атқарды. Болкештейн 1988 жылдың 24 қыркүйегінде кабинет қайта құрылғаннан кейін Люберс II кабинетінде қорғаныс министрі болып тағайындалды. 1989 жылғы сайлаудан кейін Болкештейн 1989 жылдың 14 қыркүйегінде тағы да Халық қағидалары палатасына оралды. Сайлаудан кейін көп ұзамай партия басшысы және парламенттік лидер Жоррис Вурхове өкілдіктен бас тартқанын жариялады, ал Болкештейн оның орнына үміткер екенін жариялады және 1990 жылдың 30 сәуірінде оның ізбасары болып сайланды. 1994 жылғы сайлауда Болкештейн lijsttrekker (басты үміткер) болып қызмет етті және Лейбористтік партияның лидері Вим Кок және либералдық лидер Ханс ван Миерломен сәтті кабинет құрғаннан кейін, Болкештейн парламенттік лидер ретінде қалуды таңдаған Кок I кабинетін құрды. Болкештейн сондай-ақ 1996 жылдың 15 сәуірінен 2000 жылдың 18 сәуіріне дейін Либералды Интернационалдың президенті болды. 1998 жылғы сайлауда Болкештейн қайтадан lijsttrekker (басты үміткер) болып қызмет етті, бірақ көп ұзамай 1998 жылдың 30 шілдесінде өкілдіктен бас тартқанын жариялады, бірақ Халық қағидалары палатасында артқы қатардағы депутат ретінде қызметін жалғастырды. 1999 жылдың тамызында Болкештейн Проди комиссиясының келесі Еуропалық комиссары болып тағайындалды және 1999 жылдың 16 қыркүйегінен 2004 жылдың 22 қарашасына дейін ішкі нарық және қызметтер, салық және кеден салаларындағы маңызды портфельдерді басқарды.
Frederik "Frits" Bolkestein (; born 4 April 1933) is a Dutch retired politician and energy executive who served as Leader of the People's Party for Freedom and Democracy (VVD) from 1990 to 1998 and European Commissioner for Internal Market from 1999 until 2004 under Romano Prodi. Bolkestein worked as a corporate director for Royal Dutch Shell from May 1960 until July 1976 and as a manager for an engineering company in Amsterdam from September 1976 until January 1978. Bolkestein became a member of the House of Representatives shortly after election of 1977 taking office on 16 January 1978 serving as a frontbencher and spokesman for Economic Affairs. After the election of 1982 Bolkestein was appointed as State Secretary for Economic Affairs in the Cabinet Lubbers I taking office on 5 November 1982. After the election of 1986 Bolkestein was not offered a cabinet post in the new cabinet and returned to the House of Representatives on 3 June 1986 serving as a frontbencher and spokesman for Foreign Affairs and International trade. Bolkestein was appointed as Minister of Defence in the Cabinet Lubbers II following a cabinet reshuffle taking office on 24 September 1988. After the election of 1989 Bolkestein again returned to the House of Representatives on 14 September 1989. Shortly after the election, party leader and parliamentary leader Joris Voorhoeve announced he was stepping down and Bolkestein announced his candidacy to succeed and was selected as his successor on 30 April 1990. For the election of 1994, Bolkestein served as lijsttrekker (top candidate) and following a successful cabinet formation with Labour Leader Wim Kok and fellow Liberal Leader Hans van Mierlo formed the Cabinet Kok I with Bolkestein opting to remain as Parliamentary leader. Bolkestein also served as President of the Liberal International from 15 April 1996 until 18 April 2000. For the election of 1998 Bolkestein again served as lijsttrekker (top candidate) but shortly thereafter announced that he was stepping down on 30 July 1998 but continued to serve in the House of Representatives as a backbencher. In August 1999 Bolkestein was nominated as the next European Commissioner in the Prodi Commission, and was giving the heavy portfolios of Internal Market and Services and Taxation and Customs serving from 16 September 1999 until 22 November 2004.
Ерте өмір және мансап
Фредерик Болкештейн 1933 жылғы 4 сәуірде Нидерландының Амстердам қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Амстердам сотының төрағасы болған. Оның әкесінің әкесі, Геррит Болкештейн, 1939-1945 жылдары Нидерландының эмиграциядағы үкіметінде білім, өнер және ғылым министрі қызметін атқарған. Болкештейннің анасы Нидерландтік Оңтүстік Азияда (Голландиялық Шығыс Үндістан) нидерландтық ата-аналардан туған. Болкештейн 1945 жылдан 1951 жылға дейін Амстердамдағы Барлейус гимназиясында оқыды, онда гуманитарлық және табиғи ғылымдарды оқыған. Гимназияны бітіргеннен кейін, 1951-1953 жылдары Орегон штатының колледжінде математика мамандығы бойынша білім алған. Содан кейін ол Амстердам университетіне түсіп, 1955 жылы математика және физика саласында бакалавр дәрежесін алған.
Саясат
Болкештейн 1976 жылы Shell компаниясынан кетіп, VVD партиясының парламент мүшесі болды. 1982 жылдан 1986 жылға дейін Халықаралық сауда министрі қызметін атқарды. Парламентке қайта оралғаннан кейін 1988 жылдан 1989 жылға дейін Қорғаныс министрі болды. 1990 жылы ол VVD Халықтық партиясының Азаттық және Демократия үшін партиясының жетекшісі болып сайланды және 1998 жылға дейін осы қызметте болды. 1978 жылдан 1999 жылға дейін, Еуропалық комиссар болғанға дейін, ол 17 жыл бойы парламент мүшесі болды. 1990 жылдары ол VVD партиясының саяси лидері ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Пікір көшбасшысы ретінде ол голланд қоғамындағы көпмәдениеттілік мәселелері, үкімет пен парламент арасындағы саяси дуализм, Еуропалық Одақтың құрылымы мен кеңейтілуі сияқты мәселелердегі батыл және даулы ұстанымдарымен танымал болды. 1990 жылдан 1994 жылға дейін парламенттік оппозицияның жетекшісі болды және 1994 жылдан бастап партиясы үкімет құрамына кірген кезде өзінің ашық және тәуелсіз стилін сақтап қалды. 1995 жылғы провинциялық сайлауларда Голландияның иммиграциялық саясатын сынағаннан кейін оның партиясы елдегі ең ірі партияға айналды. 1996 жылы оның саяси адалдығына қатысты сын көп болды, себебі ол Денсаулық сақтау министрі Элс Борстқа хат жазғаны белгілі болды, онда ол Болкештейн комиссия кеңесінің мүшесі болған фармацевтикалық компанияға көмектесуді сұрады. Оқиға "Қымбатты Эльс" деп аталды, өйткені хат Борстқа жеке бағытталған еді. Ол Либералды Халықаралық ұйымының, либералды саяси партиялардың әлемдік федерациясының президенті болды. 2004 жылдың күзінен бастап Голландияның Лейден және Делфт университеттерінде профессор болып жұмыс істейді. Бұрынғы ирланд қаржы министрі Чарли Маккриви оның орнына Ішкі нарық комиссары болды. Ол саясат және оған байланысты тақырыптар бойынша бірнеше кітап жазды. Фритс Болкштейн зейнеткер голланд актрисасы Фемке Бурсмаға үйленген. 2005 жылы Францияның солтүстігіндегі оның үйіне жергілікті энергетикалық компания қысқа мерзімге электр қуатын тоқтатты, себебі ол Шығыс Еуропадан келген электршілерге қарсы француздық протекционистік шараларды сынаған болатын. 2010 жылы Фламанд классикалық либералдық Libera! ой-пікір орталығы оған "Еркіндік үшін сыйлық" сыйлығын табыс етті. Сонымен қатар, ол OMFIF кеңесші кеңесінің мүшесі және қаржы және ақша жүйесіне қатысты жиналыстарға белсенді қатысады.
Болкштейн директивасы
Фриц Болкештейннің есімімен аталатын ішкі нарықтағы қызметтер туралы директиваның мақсаты – белгілі бір мүше мемлекеттегі компанияға өз елінің заңдарын қолдана отырып, басқа Еуропалық Одақ елдерінде жұмысшыларды жұмысқа алуға мүмкіндік беру. Бұл Еуропада кең ауқымды наразылықтарға әкеп соқты. Бұл директива 2006 жылдың наурыз айында Еуропалық Парламентте мақұлданды, ал Еуропарламент депутаттары (ЕПД) уақытша мәтінге түзетулер ұсынды. "Түпкілікті мемлекет принципі", яғни жұмысшылардың өздерінің тұрғылықты жері елдерінің заңнамасына сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз ету, жаңа "еркіндік" принципімен – қызмет көрсету еркіндігімен алмастырылды, бұл әкімшілік кедергілерді жоюды білдірді. Бұл келісім директива жобасының күшімен қалуына мүмкіндік берді. Дегенмен, оның әлеуметтік стандарттар мен әл-ауқатқа тигізер әсеріне қатысты үлкен алаңдаушылықтар туды, соның салдарынан Еуропаның түрлі аймақтары арасында бәсекелестік күшейді. Бұл директиваға қарсы Еуропа бойынша маңызды наразылықтарға, оның ішінде Страсбургтегі Еуропалық Парламент алдындағы портовый жұмысшылардың наразылығына алып келді, ол ғимаратқа зақым келтіруге себеп болды. ЕПД депутаттары мәтін бойынша компромисске келді және Парламент оны 2006 жылдың 12 желтоқсанында, Болкештейн қызметтен кеткеннен кейін екі жыл өткен соң, Барозу комиссиясының басшылығымен қабылдады.
Даулар
2001 жылы Болкештейн Еуропалық парламент мүшелері (ЕПМ) Харлем Дезир, Глин Форд және Фрэнсис Вурц қойған сұраққа жауап берді. Олар Комиссиядан журналист-тергеуші Денис Роберт пен Clearstream-нің бұрынғы мүшесі Эрнест Бэкс жазған «Révélation» кітабында келтірілген айыптауларды тексеруді, сондай-ақ қаржылық мекемелерді бақылау туралы 1990 жылғы 10 маусымдағы (91/308 ЕО) директиваны барлық мүше мемлекеттерде тиімді қолдануды қамтамасыз етуді сұрады. Комиссар Болкештейн «Бүгінгі күнге дейін Люксембург билігі оны қатаң түрде қолданбайды деп сенуге негіз жоқ» [sic] деді. Осыдан кейін үш ЕПМ мүшесі баспасөзде мәлімдеме жасап, Еуропалық Одақтың 1990 жылғы 10 маусымдағы директиваны дұрыс қолдану туралы тергеуді бастауын сұрады. 2006 жылдың 26 сәуірінде француздық «20 минут» газеті «2005 жылдың мамырында Еуропалық парламент мүшесі Пол ван Бьютенен Фриц Болкештейннің «Bank Menatep» халықаралық консультативтік кеңесінде (орыс магнаты Михаил Ходорковскийге тиесілі) және оның «Shell» британдық-голландиялық мұнай компаниясында жұмыс істегені туралы шоктанған. Кейін екі фирманың «Clearstream-де құпия шоттары бар екені» белгілі болды. Van Buitenen, сонымен қатар голландиялық, кейін Еуропалық комиссиядан «түсіндіру» және парламенттік тергеуді ашуды сұрады. Комиссия төрағасы Жозе Мануэль Баррозу бұл фактілер «жаңа сұрақтар туғызбайды» деп жауап берді және «Menatep Болкештейнмен оның функцияларын атқарған кезінде байланысқа түскен-түспегенін» білмейді. Осыған байланысты ешқандай тергеу жүргізілмеді». «Тілсіз күнделікті» басылымы «2001 жылы бұл Болкештейннің өзі болды, ол Еуропалық Комиссияның Clearstream туралы парламенттік тергеуді ашудан бас тартуын жариялады», деп атап өтті. Болкштейн газеттің сұрақтарына жауап беруден бас тартты. 2010 жылдың 18 мамырында Болкештейн голландиялық газет «NRC Handelsblad»-та «Red het land, sta drugs toe» деп аталатын мақаласында барлық есірткілерді заңдастыруды ұсынды. Мақаланы көптеген мамандар қолдайды, мысалы, Эльс Борст, Голландияның бұрынғы денсаулық сақтау министрі, көптеген заңгерлер, профессорлар және дәрі-дәрмек сарапшылары. Голландиядағы еврейлер туралы кітап «Het Verval» («Кеміп кету») деп аталады. Бұл кітапты Холокосттан аман қалған және Иерусалимдегі қоғамдық істер орталығының аға зерттеушісі Манфред Герстенфельд жазды. Болкештейннің айтуынша, түрік және әсіресе марокколық иммигранттар арасындағы антисемитизмге байланысты практикалық еврейлердің Голландияда болашағы жоқ және олар АҚШ-қа немесе Израильге көшіп кетуі керек. Болкештейннің бұл сөздері 2010 жылдың желтоқсан айында голландиялық газетте жарияланғанынан кейін сынға ұшырады. CIDI еврей ұйымының басшысы Ронни Нафтаниелдің айтуынша, Болкештейн мұндай пікірді бірінші рет білдірмейді.