Гастон Эйскенс: Бельгия премьер-министрі және саяхатшысы

Кіріспе

Бельгияның премьер-министрі (1905–1988)

Гастон Франсуа Мари, виконт Эйскенс (1 сәуір 1905 – 3 қаңтар 1988) – христиандық демократиялық саясаткер және Бельгияның премьер-министрі. Ол сонымен қатар экономист және Бельгияның христиандық-әлеуметтік партиясының (CVP PSC) мүшесі болды. Эйскенс Бельгияның премьер-министрі лауазымында үш рет қызмет етті: 1949 жылдан 1950 жылға дейін, 1958 жылдан 1961 жылға дейін және 1968 жылдан 1973 жылға дейін. Өзінің қызмет ішінде Эйскенс Бельгиядағы маңызды идеологиялық және тілдік қақтығыстарға тап болды, оның ішінде 1950 жылғы Корольдік мәселесі, 1958 жылғы Мектеп соғысы, 1960 жылғы Бельгия Конгосының тәуелсіздігі және 1970 жылы Лёвен университетінің бөлінуі болды. Ол Бельгияны федерализациялауға жасалған алғашқы қадамдарды (1970 жылғы конституциялық реформа) жүзеге асырды.

Отбасы

Эйскенс Лиер қаласында Антониус Франсискус Эйскенс (1875–1948) және Мария Вотеннің (1872–1960) ұлы ретінде дүниеге келді. 1931 жылдың 10 тамызында Гилберте Депеттерге (1902–1981) үйленді, олардың екі ұлы болды: Эрик Эйскенс (Лювен, 20 шілде 1935 – Антверпен, 31 тамыз 2008) және Марк Эйскенс. Оның ұлы Марк та премьер-министр болды, ол 1981 жылдың 6 сәуірінен 1981 жылдың 17 желтоқсанына дейін қызмет етті.

Академиялық мансап

Айскенс Лювен католик университетінде оқып, магистр және доктор дәрежелерін алды. 1927 жылы Колумбия университетінде ғылым магистрі атанды. 1931 жылы Айскенс Лёвен университетінде профессор болды. Кейін ол экономика факультетінің деканы болды. Ол сонымен қатар Конгодағы Лованиум университетінің басқарма мүшесі болып қызмет етті. Айскенс Колумбия университеті, Кельн университеті және Иерусалим еврей университетінің құрметті докторы атанды.

Саяси мансап

1930 жылдардың басында Эйскенс CVP министрлері Эдмонд Руббенс пен Филип Ван Исакердің штаб бастығы болды. 1939 жылы Эйскенс Бельгияның Өкілдер палатасына сайланды. Ол 1946, 1949, 1950, 1954, 1958 және 1961 жылдары қайта сайланып, 1965 жылға дейін қызмет етті. 1945 және 1947-1949 жылдары ол Қаржы министрі болды. 1949 жылдың 11 тамызында христиан демократтары мен либералдар арасындағы коалицияда (Eyskens I) Бельгияның премьер-министрі болды. Оның кабинеті 1950 жылдың маусымында король Леопольд III-нің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасаған әрекеттерінен туындаған конституциялық дағдарыс салдарынан құлдырады. Жан Дювьесарттың қысқа мерзімдік үкіметінде (1950 жылдың маусым-тамыз айлары) Эйскенс Экономика министрі болды. 1958 жылдың 26 маусымы мен 1958 жылдың 6 қарашасы аралығында Эйскенс азшылық үкіметіне басшылық етті, бұл Бельгияның коалициялық үкімет болмаған соңғы үкіметі (Eyskens II) болды. 6 қарашада Эйскенс либералдармен коалициялық үкімет құрды (Eyskens III), ол 1960 жылдың 3 қыркүйегіне дейін билікте болды. 1960 жылдың 3 қыркүйегінде ол үшінші үкіметін (Eyskens IV) құрды, ол да либералдармен коалиция болды. Бұл үкімет 1961 жылдың 25 сәуірінде Бірыңғай заңға байланысты құлдырады (ол салық жүктемесін 7 миллиард бельгиялық франкқа дейін арттырды, білім беру және әскери шығындарды қысқартты, жұмыссыздық жәрдемақысы мен мемлекеттік зейнетақыны реформалады) және кең ауқымды ереуілдерге әкелді. Осы жылдары ол мектеп соғысымен және Бельгия Конгосының тәуелсіздігімен де күресуге мәжбүр болды. 1965 жылғы жалпы сайлауда Эйскенс Бельгия Сенатына сайланды (1968 және 1971 жылдары қайта сайланды). Пьер Хармель (1965-1966 жж.) басқарған үкіметте ол қайтадан Қаржы министрі болды. Студенттік наразылықтар мен фламанд халқына қатысты кемсітушілік мәселелері 1968 жылдың ақпанында Бельгия үкіметін құлатты. 1968 жылдың 17 маусымында Гастон Эйскенс өзінің бесінші үкіметін (Eyskens V) құрды; бұл жолы христиан демократтары мен социалистер арасындағы орталық-солшыл коалиция. 1973 жылдың 20 қаңтарында ол өзінің алтыншы және соңғы үкіметін (Eyskens VI) құрды, ол да социалистермен коалиция болды. Оның соңғы екі үкіметі Лёвеннің ескі екі тілді католик университетінің голланд тіліндегі университетке (Католикалық Университет Лёвен) бөлінуіне байланысты тілдік мәселелермен күресті, ол Лёвенде қалды, ал француз тіліндегі университеті Лувен-ла-Нёвке көшіп, Университет католик де Лёвен атанды, сондай-ақ Бельгияны унитарлық мемлекеттен федерацияға өзгерту процесінің басталуы және Қоғамдастықтардың құрылуымен айналысты. Соңғы үкіметі құлағаннан кейін Гастон Эйскенс саясаттан шығып, Лёвен қаласында қайтыс болды.

During the early 1930s Eyskens was chief of staff of CVP ministers Edmond Rubbens and Philip Van Isacker. In 1939 Eyskens was elected to the Belgian Chamber of Representatives. He was steadily re elected (in 1946, 1949, 1950, 1954, 1958 and 1961) and served until 1965. In 1945 and between 1947 and 1949 he was Minister of Finance. On 11 August 1949 he became Prime Minister of Belgium in a coalition (Eyskens I) between Christian democrats and liberals. His cabinet fell in June 1950 over the constitutional crisis caused by King Leopold III's actions during the Second World War. In the short lived government of Jean Duvieusart (June–August 1950) Eyskens was Minister of Economic Affairs. Between 26 June 1958 and 6 November 1958, Eyskens led a minority government which was the most recent government of Belgium (Eyskens II) not to be a coalition government. On 6 November, Eyskens formed a coalition government with the liberals (Eyskens III) which remained in power until 3 September 1960. On 3 September 1960 he formed his third government (Eyskens IV), again a coalition with the liberal party. This government fell on 25 April 1961 over the Unitary Law (which raised the fiscal pressure by 7 billion Belgian francs, cut spending in education and the military, and reformed unemployment benefits and government pensions) and had caused large scale strikes. During these years he also had to deal with the School War and the independence of the Belgian Congo. In the general election of 1965 Eyskens was elected to the Belgian Senate (re elected in 1968 and 1971). In the government led by Pierre Harmel (1965–1966) he again served as Minister of Finance. Student unrest and questions of discrimination against the ethnic Flemish population brought down the Belgian government in February 1968. On 17 June 1968, Gaston Eyskens formed his fifth government (Eyskens V); this time a centre left coalition between the Christian Democrats and the Socialists. On 20 January 1973, he formed his sixth and last government (Eyskens VI), again a coalition with the Socialists. His last two governments were plagued by linguistic troubles regarding the split of the old bilingual Catholic University of Leuven into a Dutch language university (the Katholieke Universiteit Leuven), which stayed in Leuven and a French language university which moved to Louvain la Neuve and became the Université catholique de Louvain and the start of the process of changing Belgium from a unitary state into a federation with the creation of the Communities. Upon the fall of his last government Gaston Eyskens retired from politics. He died in Leuven.

Құрметтер

: 1963 жылғы 5 сәуірдегі жарлық бойынша Мемлекеттік министр.
: 1973 жылғы қыркүйектегі жарлық бойынша Эйскенс виконты.
: Корольдік академияның мүшесі. : Леопольд II орденінің командирі, 1946 жылғы 15 ақпандағы жарлық бойынша. : Таж орденінің Ұлы крестінің иегері, 1954 жылғы 8 сәуірдегі жарлық бойынша. Ұлы Григорий орденінің кавалер-командоры.