Кіріспе
Нью-Йорк қаласындағы Бруклин ауданының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Бэйт-Парк (кейде Боро-Парк деп те жазады) ауданы. Оның оңтүстігінде Бенсонхерст, оңтүстік-батысында Дайкер-Хайтс, батысында Сансет-Парк, солтүстік-шығысында Кенсингтон және Грин-Вуд зираты, шығысында Флэтбуш, ал оңтүстік-шығысында Мейплтон аудандарымен шектеседі. Бұл аудан экономикалық тұрғыдан әртүрлі және Израильден тыс ең ірі ортодоксал еврей қауымдастықтарының біріне, сондай-ақ АҚШ-тағы еврейлердің ең көп шоғырланған жерлерінің біріне ие. Бұл аудан Бруклин қауымдық округінің 12-ші бөлігі болып табылады және оның негізгі пошталық коды 11219.
Borough Park (also spelled Boro Park) is a neighborhood in the southwestern part of the borough of Brooklyn, in New York City. The neighborhood is bordered by Bensonhurst to the south, Dyker Heights to the southwest, Sunset Park to the west, Kensington and Green Wood Cemetery to the northeast, Flatbush to the east, and Mapleton to the southeast. It is economically diverse and home to one of the largest Orthodox Jewish communities outside Israel, with one of the largest concentrations of Jews in the United States. The neighborhood is part of Brooklyn Community District 12, and its primary ZIP Code is 11219.
Ерте дамуы және темір жолдар
Бастапқыда бұл аймақ Блайтборн деп аталды, ол 1887 жылы Электус Личфилд салған және дамытқан коттедждерден тұратын шағын ауыл, кейіннен оны әзірлеуші Уильям Рейнольдс кеңейтті. Оған Бруклин, Бат және Кони-Айленд бу темір жолы қызмет көрсетті, ол бүгінгі BMT West End Line болып табылады; бұл желі 1860 жылдары Грин-Вуд зиратынан Кони-Айлендке дейін салынған. 1917 жылы бұл желі биік конструкцияға көшірілді. Теңіз жағалауы темір жолы да бумен жүретін темір жол болды. Бұл темір жол 1879 жылы оның оңтүстік терминалы болған Sea Beach Palace қонақ үйінің атымен аталды. 1913 жылы ол электрлендіріліп, ашық учаскеге орналастырылды; ол қазір қызмет етеді.
Яһудилер қонысы
Еврей иммигранттары Боро Паркті 20 ғасырдың басында, 1904-1905 жылдары мекендей бастады. 1914 жылы YMHA құрылып, 58-ші көше мен 14-ші даңғылда үлкен ғимарат салу үшін жер сатып алды. 1930 жылдары 13-ші даңғыл көшпелі сатушылар мен шұжық сатушыларға толы болды. 1930 жылдардың соңында қала 42-ші көшеде қоғамдық базар ашып, көшпелі сауданы тоқтатты. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында көптеген йемендік яһудилер Йемен мен Палестинадан көшіп келіп, Боро Паркте өздерінің кішкентай қауымдастығын құрды. Олар өздерінің синагогасын құрып, оған «Охел Шалом» деп ат қойды. Синагога шағын дүкен ғимаратынан 12-ші даңғыл мен 44-ші көшеге көшті, олар ескі шіркеуді сатып алғаннан кейін. 1980 жылдары ауданның демографиялық құрамы өзгерді – итальяндық, ирландтық және жаңашыл православиелік еврей отбасыларынан хасидтік еврей отбасыларына ауысты. 1983 жылы Боро Парк тұрғындарының шамамен 85 пайызы еврейлерді құрады. 1990 жылдардың соңында бизнес шетелдегі клиенттерге интернет арқылы электроникалық тауарлар мен еврей кітаптарын, музыкасын және бейнежазбаларын сата бастады. Сол кезден бері Боро Парк едәуір өсті және «Нью-Йорк Пост» газеті жоғары туу көрсеткішіне байланысты оған Нью-Йорк қаласының «балалар буының орталығы» деген атақ берді. 2011 жылы халық саны 140 000 адамды құрады. 2004 жылы бұл ауданда 4 523 бала дүниеге келді, бұл қаладағы ең жоғары көрсеткіш. Халық санының өсуі бойынша Бруклиндегі ең жақын аудан Уильямсбург болды, онда көптеген Сатмар хасидтері тұрады, онда 3 839 бала туылды. Боро Парк ауданындағы 1000 тұрғынға шаққанда 24,4 бала туу көрсеткіші ауданның өсуіне ықпал етті. Бұл туған балалардың көп бөлігі Боро Парк ауданындағы Меймонид медициналық орталығында дүниеге келеді. Бруклиндегі Маймонидтер нәрестелер мен балалар ауруханасы «аурухана ішіндегі балалар ауруханасы» ретінде Нью-Йорктегі осындай үш мекеменің бірі ретінде толық аккредиттелген. Бұл жерде, «Стелла және Джозеф Пейсон» бала тудыру орталығында Маймонид Нью-Йорк штатындағы басқа ауруханаларға қарағанда көбірек бала тудырумен айналысады. Хасидтік отбасылардың көптеген мүшелері көбінесе үлкен үйлерді қажет етеді, бұл бүкіл ауданда құрылыс және жөндеу жобаларын жеделдетті. Бұл жобалардың көп бөлігі үлкен жатын бөлмелер мен ас үйлерді қамтиды. 1998 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінде: «1990 жылдан бері Құрылыс департаменті Бруклиндегі басқа тұрғын үй аудандарына қарағанда Боро Парк ауданында жеке құрылыс жобаларына – жаңа үйлер мен қосымшаларға – көбірек рұқсат берді» делінген.
Демография
2010 жылғы АҚШ халық санағының мәліметтеріне сүйенсек, Боро Парк ауданының халқы 106 357 адамды құрады, бұл 2000 жылы саналып алынған 101 055 адамнан 5302 адамға (5,2%) көп. Ауданның көлемі көрсетілмеген, ал халық тығыздығы ... адамға шаққанда.
The racial make up of the neighborhood was 77.0% (81,910) White, 0.7% (794) African American, 0.1% (60) Native American, 11.7% (12,464) Asian, 0.0% (8) Pacific Islander, 0.2% (236) from other races, and 0.8% (894) from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 9.4% (9,991) of the population. The entirety of Community District 12, which includes Borough Park, Kensington, and Ocean Parkway, had 201,640 inhabitants as of NYC Health's 2018 Community Health Profile, with an average life expectancy of 84.2 years. This is higher than the median life expectancy of 81.2 for all New York City neighborhoods. Most inhabitants are middle aged adults and youth: 34% are between the ages of 0–17, 28% between 25–44, and 18% between 45–64. The ratio of college aged and elderly residents was lower, at 9% and 10%, respectively. In 2018, an estimated 28% of Community District 12 residents lived in poverty, compared to 21% in all of Brooklyn and 20% in all of New York City. Less than one in fifteen residents (6%) were unemployed, compared to 9% in the rest of both Brooklyn and New York City. Rent burden, or the percentage of residents who have difficulty paying their rent, is 64% in Community District 12, higher than the citywide and boroughwide rates of 52% and 51%, respectively. Based on this calculation, as of 2018, Community District 12 is considered to be high income, relative to the rest of the city.
Аудан халқының этникалық құрамы: 77,0% (81 910) ақ нәсілді, 0,7% (794) афроамерикандық, 0,1% (60) жергілікті американдықтар, 11,7% (12 464) азиялықтар, 0,0% (8) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,2% (236) басқа нәсілдерден және 0,8% (894) екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 9,4% (9991) құрады. Боро Парк, Кенсингтон және Океан Парквей аудандарын қамтитын 12-шы қауымдық округтің 2018 жылғы NYC Денсаулық сақтау бөлімінің қоғамдық денсаулық профилі бойынша 201 640 тұрғыны бар, олардың орташа өмір сүру ұзақтығы 84,2 жылды құрайды. Бұл көрсеткіш Нью-Йорк қаласының барлық аудандары үшін орташа есептелген 81,2 жылдан жоғары. Аудан тұрғындарының көп бөлігі орта жастағы ересектер мен жастарды құрайды: 34% - 0-17 жас аралығындағылар, 28% - 25-44 жас аралығындағылар, ал 18% - 45-64 жас аралығындағылар. Жоғары білім алуға дайындалып жатқан және егде жастағы тұрғындардың үлесі тиісінше 9% және 10% құрайды. 2018 жылы 12-шы қауымдық округ тұрғындарының шамамен 28% кедейлікте өмір сүрді, бұл Бруклиндегі 21% және Нью-Йорк қаласы бойынша 20% көрсеткіштен жоғары. Бруклин мен Нью-Йорк қаласының қалған бөлігіндегі 9% жұмыссыздық деңгейімен салыстырғанда, аудан тұрғындарының 6% жұмыссыз болды (он бес тұрғынның бірі). 12-шы қауымдық округте тұрғын үй жалдау төлемінің ауыртпалығы 64% құрайды, бұл қала бойынша 52% және округ бойынша 51% көрсеткіштерінен жоғары. Осы есептеулерге сүйенсек, 2018 жылы 12-шы қауымдық округ қаланың қалған бөлігімен салыстырғанда жоғары кіріс деңгейіне ие деп есептеледі.
The racial make up of the neighborhood was 77.0% (81,910) White, 0.7% (794) African American, 0.1% (60) Native American, 11.7% (12,464) Asian, 0.0% (8) Pacific Islander, 0.2% (236) from other races, and 0.8% (894) from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 9.4% (9,991) of the population. The entirety of Community District 12, which includes Borough Park, Kensington, and Ocean Parkway, had 201,640 inhabitants as of NYC Health's 2018 Community Health Profile, with an average life expectancy of 84.2 years. This is higher than the median life expectancy of 81.2 for all New York City neighborhoods. Most inhabitants are middle aged adults and youth: 34% are between the ages of 0–17, 28% between 25–44, and 18% between 45–64. The ratio of college aged and elderly residents was lower, at 9% and 10%, respectively. In 2018, an estimated 28% of Community District 12 residents lived in poverty, compared to 21% in all of Brooklyn and 20% in all of New York City. Less than one in fifteen residents (6%) were unemployed, compared to 9% in the rest of both Brooklyn and New York City. Rent burden, or the percentage of residents who have difficulty paying their rent, is 64% in Community District 12, higher than the citywide and boroughwide rates of 52% and 51%, respectively. Based on this calculation, as of 2018, Community District 12 is considered to be high income, relative to the rest of the city.
Климат
Бороу Парк қолданылатын климат жіктеу жүйесіне қарай әртүрлі климат түрлеріне жатады. Дегенмен, Кёппен климаттық жіктеу жүйесі – ең көп қолданылатын климат жіктеу схемасы.
Полиция және қылмыс
Нью-Йорк полициясының 66-округтік бөлімшесі 5822 16-авенюде орналасқан. 66-шы округ 2010 жылы жан басына шаққандағы қылмыс көрсеткіші бойынша 69 патрульдік аймақтың ішінде 3-ші орында тұрды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, 100 000 адамға 19 жарақатсыз шабуыл көрсеткішімен, Боро Парк қаланың жалпы көрсеткішінен кем зорлық қылмыстары тіркелді. 100 000 адамға шаққанда 155 адамды түрмеге қамау көрсеткіші де қаланың жалпы көрсеткішінен төмен. Боро Паркте сонымен қатар, көбінесе хасидтік қауым мүшелерінен құралған түрлі еріктіктей көршілік патрульдер жұмыс істейді. Бруклин Оңтүстік қауіпсіздік патрулі "Шомрим" – Нью-Йорк полиция департаментінің (NYPD) қоғамдық істер бөлімімен санкцияланған азаматтар бақылау тобы. Олар аймақтағы қауіпсіздікке қатысты келіп түскен шақыруларға жауап береді және NYPD-дан жоғалған адамдарды іздеуге көмектесу үшін шақырылады.
Өрт қауіпсіздігі
Нью-Йорк қаласының өрт сөндіру департаменті (FDNY) бұл ауданда екі өрт бекетін пайдаланады. 282-ші өрт сөндіру машинасы және 148-ші баспалдақ машинасы 4210 12-ші авенюде орналасқан. 247-ші өрт сөндіру машинасы 1336 60-шы көшеде орналасқан.
Денсаулық
2018 жылғы деректер бойынша, 12-ауданның нәсілдік құрамындағы мерзімінен бұрын туған балалар мен жасөспірім аналардың туған балалары қаланың басқа аудандарына қарағанда сирек кездеседі. 12-аудан бойынша 1000 тірі туған балаға 60 мерзімінен бұрын туған бала (қала бойынша 1000-ға 87 бала), ал 1000 тірі туған балаға 18,1 жасөспірім ананың туған баласы (қала бойынша 1000-ға 19,3 бала) шақтанды. 2018 жылы бұл топтың саны 15% деп есептелді, бұл қала бойынша 12% көрсеткіштен жоғары. АҚШ пошта қызметі 1200 51-ші көшеде Блайтборн пошта бөлімін қызмет көрсетеді.
Дін
Бороу-паркте көптеген хасидтік топтар қоныстанған, олардың ең ірісі – Бобов сектасы (соның ішінде Бобов 45). Мұнда Боян, Белз, Гер, Сатмар, Карлин Столин, Вижниц, Мункач, Спинка, Клаусенбург, Сквер және Пуппа қауымдастықтары да тұрады. Хареде емес, хасидтік литвалық еврейлер мен сефардтық еврейлер азшылықты құрайды, ал заманауи православиелік яһудилер одан да сирек кездеседі. Бруклиндегі яһудилердің шамамен 37%-ы өзін православиелік деп есептейді, ал Бороу-парк Нью-Йорктегі православиелік яһуди халқының "ортасы" немесе "анасы" деп аталады. 1900 жылдардың басында Бороу-парктегі және жалпы Бруклиндегі яһуди халқы көбінесе либералды көзқарастағы сайлаушылар тобының бір бөлігі болған. Алайда, осы алғашқы яһуди отбасыларының көпшілігі қала шетіне немесе басқа жерлерге көшіп кетті, ал консервативті хасидтік яһудилер (олардың көпшілігі Холокосттан аман қалғандар және Шығыс Еуропадан келген иммигранттар) олардың қатарына қосылды. Осының нәтижесінде Бороу-парк пен Бруклиндегі хасидтік халқының басым көпшілігі дәстүрлі яһуди діни өмір салтын қалыптастырды. 2002 жылы UJA Федерациясының Нью-Йорк бойынша жүргізген зерттеуі көрсеткендей, Бороу-парктегі яһудилердің тек 2%-ы өзін реформалық яһудилер деп атады, ал үштен екі бөлігі жуық православиелік яһудилер деп санайды.
Діни салттар
Православ яһуди халқы халаханы (яһуди заңы) және Шулхан Арухты (халахикалық кодекс) қатаң ұстанады, күнделікті өмірінде діни заңдарды сақтайды. Сенбі күні – шаббас (ивритше Шаббат, яһудилердің тынығу күні), яһуди қауымының православиелік мүшелері қатаң сақтайтын демалыс күні. Кейбір аймақтарда, жұма күні күн батқанға дейін шаббастың басталуын хабарлау үшін сирена дауысы естіледі. Мәдени және діни тұрғыдан алғанда, осы ауданның яһуди халқы әлемдегі ең православиеліктерінің бірі саналады, себебі "[к]өптеген отбасыларда телевизор жоқ немесе олар кинотеатрға бармайды. Балалар мемлекеттік мектептердің орнына иешиваларда білім алады. Жасөспірім қыздар үйден шығар алдында тізелері мен шынтақтары жабық екеніне көз жеткізеді, ал тойларда және қаралы жиындарда әйелдер мен ерлер жеке отырады, діни заңдар талабына сәйкес денелік байланыстан аулақтану үшін." Сонымен қатар, Боро Парктегі дүкендер тек раввин қадағалауымен дайындалған кошер тағамдарын сатады немесе дайындайды. Боро Паркте эрув құрылысы төңірегінде үлкен дау болды, себебі яһуди заңын қолдануға қатысты әртүрлі түсіндірулер болды. 1999-2000 жылдары салынған эрув Боро Парктегі шамамен 225 блокты қамтиды. Оның қолданылуы әлі де даулы мәселе болып табылады. Миквахтар (яһудилердің ритуалдық моншалары) аудан бойынша орналасқан, себебі олар православиелік яһуди өмірінің маңызды бөлігі саналады. Оларды анықтау қиын, өйткені пайдаланушылардың жеке өмірін сақтау мақсатында олар әдетте тікелей жарнамаланбайды.
Бобов
Бороу-парк хасидтік иудаизмнің ірі Бобов қауымдастығының (оның ішінде Бобов 45) бас кеңсесіне орталықтанған, шамамен бірнеше мың отбасыны қамтиды. Бұл Бруклиндегі ең үлкен хасидтік қауымдастықтардың бірі, сонымен қатар Канадада, Англияда, Бельгияда және Израильде де жақтастары бар.
Сатмар
Сатмар – Бруклиндегі ең ірі хасидтік топтардың бірі. Ол өте қатал діни талаптармен, қазіргі заманғы мәдениетті толығымен қабылдамаумен және қарсылықты сионизмге қатысты күшті ұстаныммен сипатталады. Сатмар жан-жақты білім беру жүйесін демеушілік етеді. Боро Паркте оның екі үлкен ұлдар мектебі бар: біреуі 53-ші көшеде, 13-ші және 14-ші авенюлер арасында; екіншісі 54-ші көше мен Форт-Гамильтон Парквейінде орналасқан. Олардың ең үлкен қыздар мектебі – Байс Рухел, 14-ші авенюде, 53-ші және 54-ші көшелер арасында. Бұл ғимарат 1979 жылы Сатмардың білім беру ұйымы – Біріккен Талмуд академиясы сатып алуға дейін Нью-Йорк қаласының мемлекеттік мектебі болып қызмет еткен.
Білім
Боро Парк 2018 жылғы жағдай бойынша қаланың қалған бөліктерімен салыстырғанда жоғары білім алған тұрғындардың үлесі төмендеу. 25 жастан асқан тұрғындардың 32%-ы жоғары білім алған, 23%-ы орта білімінен кем, ал 45%-ы орта мектепті бітірген немесе жоғары білім алған. Бруклин тұрғындарының 40%-ы және қала тұрғындарының 38%-ы жоғары білім алған. Боро Парктегі бастауыш мектеп оқушыларының сабақтан қалу көрсеткіші Нью-Йорк қаласының қалған бөліктерінен төмен. Боро Паркте бастауыш сынып оқушыларының 11%-ы оқу жылында жиырма күнді немесе одан да көп күнді қанағаттандырмайды, ал қала бойынша орташа көрсеткіш – 20%. PS/IS (мемлекеттік мектеп / орта мектеп) 180 Хоумвуд мектебі, аймақтық мемлекеттік K 8 мектебі, Бей Ридж және Бенсонхерст сияқты басқа аудандардан автобуспен көптеген оқушыларды қабылдайды. Көптеген бастауыш мектептер оқушылардың азаюының салдарынан ара-тұра нәтижелерге қол жеткізеді. Мысалы, 2004 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің тілшісі PS 164 мектебінің «жамағаттағы көптеген балалардың ешиваларға (яһуди жеке мектептеріне) баруына байланысты сыйымдылығының 89%-ы ғана толып отырғанын» хабарлады. Сын таптар аз, дәліздер тыныш, директор мен орынбасары әрбір оқушыны атымен біледі. Кейіннен 2004 жылы 1998 жылғы 40%-бен салыстырғанда, оқу деңгейіне сәйкес немесе одан жоғары оқитын балалардың үлесі 55%-ға дейін өсті, ал мектептің өзінде ешқандай өзгеріс болған жоқ. Боро Парктегі көптеген ата-аналар балаларын ешиваларға жібереді. Шындығында, ауданға туған хасидтік отбасылардың мектеп жасындағы балаларының барлығы дерлік ер балалар үшін жергілікті ешиваларға, ал қыздар үшін Байс Яков типтес мектептерге барады. Бұл жергілікті мектептердің, мысалы Монток орта мектебінің оқушылар санын азайтты. Нью-Йорк қаласының білім беру департаменті бос орынды пайдаланып, Монтаук ішінде Кингсборо ерте колледж мектебі деп аталатын шағын мектеп салуды жоспарлады. Хасидтік қауым жаңа мемлекеттік мектеп перспективасына наразылық білдірді, себебі ол «жаман элементтерді» (әдепсіз киінген қыздарға жасалған эвфемизм) әкелуі мүмкін еді және бұл шешімге қарсылық көрсетті. Қоғамдық білім беру кеңесі осы шағымдарды тыңдап, мемлекеттік мектеп жүйесін кеңейтуден бас тартты. Оның орнына, қылмыстық сот әділдігі мектебі үшін қалалық жиналыс сияқты, барлық қыздарға арналған 6-12 сыныптық мектеп көшіп келді және ғимараттың 3-ші қабатының бір бөлігін және 4-ші қабатының барлығын 500-ден астам қыздармен иеленді. Сонымен қатар, Монток мектебі қазір көбінесе азиялық студенттерге қызмет көрсетеді және оның 1000-ға жуық студенттерінің үштен бірі ағылшын тілін жаңа үйренушілер. Барлық мектептер бірге 1600-ға жуық студентке қызмет көрсетеді, бұл 1422 студенттік сыйымдылықтан асып түседі.
Кітапхана
Бруклин қоғамдық кітапханасының (BPL) Бороу Парк филиалы 13-ші авенюге жақын, 43-ші көшедегі 1265 нөмірде орналасқан.
Көлік
Нью-Йорк қалалық автобус маршруттары осы аймаққа қызмет көрсетеді, сондай-ақ Уильямсбургтегі негізгі қалыңдығы еврейлерден тұратын ауданға жеке автобус маршруты да бар. Нью-Йорк метросының BMT West End Line, 55-ші көше, 50-ші көше және Форт-Гамильтон Парквей станцияларында тоқтайды. IND Culver Line, Боро Парктің шығыс шекарасы бойынша Макдональд даңғылымен өтеді. BMT Sea Beach Line де Форт-Гамильтон Парквейдегі ауданға қызмет көрсетеді. Боро Парктің басты даңғылдары солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған, ал оның негізгі сауда орталықтары 13-ші, 16-шы және 18-ші даңғылдарда орналасқан.