Кіріспе

Анонимді алкоголиктердің негізін қалаушы (1895–1971)

Уильям Гриффит Уилсон (26 қараша 1895 – 24 қаңтар 1971), сонымен қатар Билл Уилсон немесе Билл У. деп белгілі, Анонимді алкоголиктер (АА) бірлестігінің негізін қосушылардың бірі болды. АА – бүкіл әлем бойынша АА топтарына, қауымдастықтарға, ұйымдарға, кооперативтерге және алкоголизмнен құтылуға және одан сақтануға бір-біріне көмектесетін алкоголиктердің серіктестіктеріне біріккен шамамен екі миллион мүшелі халықаралық өзара көмек серіктестігі. АА-ның он екінші дәстүрі – анонимдік сақтауға сәйкес, Уилсонды көбінесе «Билл В.» немесе «Билл» деп атайды. АА мүшелері бір-бірін тану үшін кейде басқалардан «Биллдің достары» екендерін сұрайды. Уилсонның өлімінен кейін және серіктестік ішіндегі пікір келіспеушіліктер арасында, ұйым ішінде анонимділікті сақтаудың маңыздылығын білмейтін журналистер оның толық атын некрологтарға енгізді. Уилсонның алкогольге тәбеті 1934 жылдың 11 желтоқсанында басталды және ол өмірінің соңына дейін одан бас тартпады. 1955 жылы Уилсон АА басқаруын басқарушы кеңеске жүктеді. Уилсон 1971 жылы темекі шегуден туған эмфизема және пневмония асқынуынан қайтыс болды. 1999 жылы Time журналы оны «Билл У.: Емші» деп «Time 100: Ғасырдың ең маңызды 100 адамы» тізіміне енгізді.

Ерте өмір

Уилсон 1895 жылғы 26 қарашада Вермонт штатының Шығыс Дорсетте Эмили (туған есімі Гриффит) мен Гилман Барроуз Уилсонның ұлы болып дүниеге келді. Ол ата-анасының үйі мен Mount Aeolus Inn and Tavern мейрамханасы болған бизнесінде дүниеге келді. 1898 жылы оның әпкесі Дороти дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі Уильям К. Уилсон мейрамхана иесі және мармарды өңдеуші екінші буын өкілі болды, ол да ішімдікке тәуелді болған. Бірнеше апта бұрын көшпелі уағызшының сөзіне ықпалданған Уильям К. Уилсон Эолус тауының шыңына көтеріліп, рухани түйсікке ие болып, ішімдік ішуді тоқтатты. Уилсонның әкесі 1905 жылы Канадаға кетіп, анасы да көп ұзамай Массачусетс штатына остеопатиялық медицинаны оқуға кетті. Ата-анасы тастап кеткен соң, ол мен оның әпкесі анасының ата-анасы Файетт пен Элла Гриффитпен өсті. Жасөспірім шағында Уилсон оқуға қызығушылық танытпады және көңілсіз болды. Оқудан жазғы үзілісте ол бірнеше ай бойы құстарға, егершіктерге және басқа да жергілікті жануарларға лақтыру үшін бумеранг жасап, оған ою жасады. Оның өмірінде көптеген қиын жылдардан кейін, Уилсон мектеп футбол командасының капитаны және оркестрдің бас скрипкашысы болды. Сонымен қатар, он жеті жасында Уилсон операциядан туған асқынулар салдарынан қайтыс болған алғашқы сүйіктісі Берта Бамфордтың өлімінен кейін ауыр депрессияға ұшырады.

Неке, жұмыс және алкоголизм

1913 жылдың жазында Вермонт штатының Эмеральд көлінде қайықпен жүзіп жүргенде Уилсон әйелі Лоис Бернхэммен танысты; екі жылдан кейін олар никелесті. Ол Норвич университетіне түсті, бірақ депрессия мен паникалық шабуылдар оны екінші семестрде оқудан кетуге мәжбүр етті. Келесі жылы ол қайтадан оқуға түсті, бірақ көп ұзамай оны бір топ студентпен бірге оқудан шығарып тастады. Ешкім жауапкершілікті қабыланбады, қылмысты жасағандарды ешкім анықтамады, сондықтан бүкіл сынып жазаланды. 1916 жылдың маусымында Панчо Вилланың АҚШ-қа басып кіруі Вилсонның сыныбының Вермонт Ұлттық гвардиясының құрамына жұмылдырылуына себеп болды, және ол қайтадан қызметке қабылданды. Келесі жылы ол артиллерия офицері болып тағайындалды. Массачусетс штатындағы әскери оқу кезінде жас офицерлерді жергілікті тұрғындар жиі кешкі асқа шақыратын, ал Уилсон алғаш рет ішімдік ішкен, ол аз әсер еткен бір стақан сыра болды. Бірнеше аптадан кейін, тағы бір кешкі ас кезінде ол Бронкс коктейлі ішіп, қонақтармен еркін сезінді және ұяңдығынан арылды. "Мен өмірдің нәрсін таптым", - деп жазды ол. "Сол алғашқы кеште мен қатты мас болдым, ал келесі бір-екі сағат ішінде толыққанды есімнен шығып кеттім. Бірақ барлығы да қатты ішкендіктен, бұл көп назарға ілінбеді". Уилсон Лоисқа 1918 жылдың 24 қаңтарында, Бірінші дүниежүзілік соғыста 2-ші лейтенант ретінде жағалау артиллериясында қызмет етуге кетпес бұрын үйленді. Әскери қызметтен кейін ол әйелімен бірге Нью-Йоркке оралды. Ол заң факультетін бітіре алмады, себебі дипломды алуға тым мас еді. Уилсон қор сатушыға айналды және әйелімен бірге елді аралап, потенциалды инвесторлар үшін компанияларды бағалауда сәттілікке жетті. Осы сапарлар барысында Лоис жасырын мақсат ұстады: ол сапарлар Уилсонды ішімдік ішуден тоқтатуға көмектеседі деп үміттенеді. Алайда Уилсонның үнемі ішіп-жеуі оның бизнесіне кедергі келтіріп, беделін түсірді. 1933 жылы Уилсон Уильям Дункан Силкуорттың бақылауымен Нью-Йорктегі Чарльз Б. Таунс есірткі және алкогольге тәуелділер ауруханасына төрт рет жатты. Силкуорттың теориясы бойынша, алкоголизм физикалық және психикалық бақылау мәселесі еді: құштарлық, физикалық аллергияның көрінісі (ішуді бастағаннан кейін тоқтатуға келмейтін физикалық қабілетсіздік) және сананың мазасыздығы (алғашқы ішімдікке құмарлық). Уилсон Силкуорттың алкоголизм медициналық жағдай екенін айтуынан үміттенді, бірақ тіпті бұл білім оған көмектесе алмады. Соңында оған алкоголизмнен өлуі немесе Вернике энцефалопатиясы (көбінесе "ылғалды ми" деп аталады) салдарынан мәңгілікке қамалуы керектігі айтылды.

Рухани сауығу бағдарламасы

1934 жылдың қараша айында Уилсонға ескі ішімдік әріптесі Эбби Тачер келді. Уилсон Тачердің евангелистік христиандық Оксфорд тобының басшылығымен апталар бойы ішімдік ішпегенін білгенде таң қалды. Уилсон бұл топқа қызығушылық танытты, бірақ Тачер кеткеннен кейін көп ұзамай ол қайтадан Таунс ауруханасына түсті. Бұл Силкворттың күтімінде Таунстағы төртінші және соңғы қамауы болды, және ол делирий тременсінің белгілерін көрсетті. Сол жерде Билл «Ақ нұр» рухани тәжірибесін басынан өткізіп, ішімдік ішуді тоқтатты. Сол кешкі Тачер келіп, оны арақ-шараптан босататын христиандық құдайға тапсыруға көндіруге тырысты. Оған галлюцинация тудыратын белладонна да берілді. Содан кейін ол жарқын жарық сезімін, қуаныш сезімін және жаңа тыныштықты сезінді. Ол қалған өмірі бойы ішімдік ішпеді. Уилсон өзінің тәжірибесін Силквортқа айтты, ол оған: «Сенде мен түсінбейтін бір нәрсе болды. Бірақ оны сақтап қалғаның абзал» деді. Уилсон Оксфорд тобына қосылып, басқа алкоголиктерге көмектесуге тырысты. Олар ішімдікке тәуелділіктен арыла алмады, бірақ Уилсон өзінің тазалығын сақтап қалды. Огайо штатының Акрона қаласына жасаған сәтсіз сапарында Уилсон қайтадан ішімдік ішуге құмар болды және таза болу үшін басқа алкоголикке көмектесуі керек екенін түсінді. Ол шіркеудің телефондық анықтамалығындағы нөмірлерді қоңырау шалып, ақырында алкогольге тәуелді Оксфорд тобының мүшесі Боб Смитпен танысты. Уилсон Силкворттың алкоголиктер физикалық аллергиядан және психикалық құштарлықтан зардап шегеді деген теориясын түсіндірді. Уилсон өзінің ішімдікке қатысты рухани тәжірибесін тек рухани тәжірибе арқылы ғана сақтай алғанын айтты. Смит Оксфорд тобының қағидаларымен таныс еді, ал Уилсонның тәжірибесін естігеннен кейін, «бұрын ешқашан жинап көрмеген ерікпен өзінің ауруына рухани ем іздеуге кірісті. Ұзақ уақыттан кейін ішімдік ішуге қайтадан бой алғаннан кейін, ол тазаланды және енді ішімдік ішпеді». Уилсон мен Смит басқа алкоголиктермен жұмыс істей бастады. Акрондағы сол жаздан кейін Уилсон Нью-Йоркке оралды, онда ол «аты жоқ маскүнемдер тобы» деп аталатын алкоголиктерге көмектесуде сәттілікке қол жеткізе бастады. 1938 жылы Акрона мен Нью-Йоркте шамамен 100 алкоголик тазаланғаннан кейін, «бірлестік» өзінің сауығу бағдарламасын насихаттау үшін кітап шығаруға шешім қабылдады, оның басты авторы ретінде Уилсон таңдалды. Кітап «Анонимді алкоголиктер» деп аталды және онда рухани өсуге қатысты ұсынылатын 12 қадамдардың тізімі жазылды. Бұл қозғалыс кітаптың атын алды. Билл алғашқы басылымның алғы сөзінде Жеке АА топтарының аман қалуын қамтамасыз ететін рухани нұсқаулар жиынтығы болып табылатын Он екі дәстүрдің тоғызын енгізді; кейіннен барлық он екі мәлімдеме жарияланғанда Бірінші, Екінші және Он дәстүрлер нақты көрсетілді. 1955 жылғы АА жалпы қызмет конференциясы Уилсон үшін маңызды оқиға болды, онда ол өсіп келе жатқан ұйымның басшылығын сайланған кеңеске тапсырды. 1939 жылы Уилсон мен Марти Манн Коннектикут штатының Кент қаласындағы Хай Уотч фермасына барды. Олар қазіргі High Watch Recovery Center деп аталатын әлемдегі алғашқы алкоголь және оның тәуелділігінен арылу орталығын құрды.

Саяси көзқарастары

Уилсон АА топтарының "ешқандай реформалық немесе саяси бағыты" болмауын қатысты түрде қолдады. 1946 жылы ол былай деп жазды: "АА-ның ешбір тобы немесе мүшелері АА-ны жақындатпайынша, сыртқы даулы мәселелер бойынша, әсіресе саясат, алкоголь реформасы немесе секталық дін туралы пікір білдірмеуі керек. Анонимді алкоголиктер тобы ешкімге де қарсы емес. Олар мұндай мәселелерде ешқандай пікір білдіре алмайды". Бұл сөздер АА-ның "Традиция 10" болып қалыптасты.

Соңғы жылдары

Өмірінің соңғы жылдары Уилсон АА жиналыстарына сирек қатысты, себебі оны негізін қалаушы ретінде сөйлеуге шақырудан қашыңқы болды, алкоголик ретінде емес. Ауыр темекі шегуші болғандықтан, Уилсон ақырында эмфиземамен, содан кейін пневмониямен ауырады. 1960 жылдардың соңында оттегі баллонына тәуелді болған күйінде де темекі шегуін тоқтатпады. Медбике Джеймс Данненбергтің жазбаларында Билл Уилсон өмірінің соңғы айында төрт рет (1970 жылдың 25 желтоқсаны, 1971 жылдың 2 қаңтары, 1971 жылдың 8 қаңтары және 1971 жылдың 14 қаңтары) виски сұрағаны көрсетілсе де, өмірінің соңғы 36 жылында ол алкоголь ішпеді.

Некеде опасыздық жасады

Фрэнсис Хартиган, Билл Уилсонның өмірбаясын жазған және оның соңғы жылдары Лоис Уилсонның жеке хатшысы болған, 1950-ші жылдардың ортасында Биллдің АА арқылы танысқан, өзінен 18 жас кіші Хелен Уиннмен 15 жылға созылған қарым-қатынас бастағанын жазды. Хартиган сонымен қатар бұл қарым-қатынасқа дейін басқа да некелік адалдыққа қиянат жасаулар болғанын мәлімдейді. Уилсон 1963 жылы кітаптан түскен авторлық гонорарының 10 пайызын Хелен Уиннге, ал қалғанын әйелі Лоиске беруге келісім берді. Тарихшы Эрнест Курц Уилсонның әйелдерге құмарлығы туралы хабарлардың дұрыстығына күдікпен қарады. Ол бұл хабарлардың бастауы бір адамда, Том Пауэрсте, Уилсонның бұрынғы жақын досы, 1950-ші жылдардың ортасында аралары суыған адамда екенін айтты.

Архивтер - қадамдар

Уилсон мен Лоис арасындағы 60 жылдан астам кезеңді қамтитын жеке хаттар Нью-Йорк штатының Катона қаласындағы бұрынғы үйлері «Степпинг Стоунс» мұражайында және Нью-Йорктегі АА Бас кеңсесінің мұрағаттарында сақтаулы.

Баламалы емдер мен спиритизм

1950 жылдары Уилсон Бетти Эйснермен, Джеральд Хёрдпен және Алдус Хакслимен медициналық бақылаудағы тәжірибелерде ЛСД қолданды, алғаш рет 1956 жылғы 29 тамызда ЛСД қабылдады. Уилсонның шақыруымен оның әйелі Лоис, рухани кеңесшісі Эд Даулинг және Нелл Уинг та осы препаратты сынауға қатысты. Кейін Уилсон Карл Юнгке хат жазып, нәтижелерін мақтап, Юнгтің рухани тәжірибесін растау ретінде ұсынды. (Юнг қайтыс болғандықтан хат жіберілмеді.) Уилсонның айтуынша, бұл сеанс оған бірнеше жыл бұрын басынан өткен спонтанды рухани тәжірибесін қайта сезінуге мүмкіндік берді, бұл оған өзінің алкоголизмнен арылуға көмектескен. Билл өзінің тәжірибесіне қуанды; ол өзінің және эгоның көптеген кедергілерін жоюға көмектесетінін сезінді, бұл адамның ғалам мен Құдайды тікелей сезінуіне кедергі келтіреді. Ол әлі де қиындық көріп жүргендердің өміріне үлкен өзгеріс әкелуі мүмкін нәрсені тапқан шығар деп ойлады. Билл былай деді: "Рухани дамуда эгоның төмендеуі Құдайдың инаятын мүмкін ететіні жалпыға мәлім. Егер ЛСД арқылы біз уақытша төмендеп, өзімізді және қайда бара жатқанымызды жақсырақ көре алсақ, бұл бізге көмектеседі. Мақсат нақтырақ болуы мүмкін. Сондықтан ЛСД-ді кейбір адамдар үшін пайдалы деп санаймын, ал ешкімге зиян келтірмейді. Ол эгоны азайтуға және оны азайтып ұстауға көмектесетін қазіргі құралдардың орнын алмастырмайды". Уилсон ЛСД-ні мұқият бақыланатын және жүйелі ортада жүйелі түрде қолдану көптеген алкоголиктерге пайдалы болады деп ойлады. Алайда, ол бұл әдісті жақсы дамыған супер-эгосы бар адамдар ғана қолдануы керек деп санады. 1957 жылы Уилсон Хирдке хат жазып былай деді: "Мен ЛСД тәжірибесі маған көп көмектесті деп сенемін. Мен өзімді түрлі-түсті жақсы сезінетін және әдемілікті бағалайтын адам ретінде сезінемін, бұл менің жылдар бойы күйзелісте болуымнан жойылды". Көптеген АА мүшелері оның миды өзгертетін заттарды қолдануына қарсы болды. Уилсон 1960 жылдарға дейін ЛСД-ні қолдануын жалғастырды, әйелін, хатшысын және рухани кеңесшісін оны өзімен бірге сынап көруге көндірді. Ол тіпті Карл Юнг пен Тимоти Лириге оның пайдасы туралы хаттар жазды. Уилсон Абрам Хоффермен кездесіп, ниациннің көңіл-күйді тұрақтандыру әсері туралы білді. Уилсон ниацин берілген алкоголиктердің жазылу көрсеткіші жоғары екенін көрсететін тәжірибелерге таң қалды және ниацинды "көктегі үшінші тірегі, рухани және эмоционалдыны толықтыратын физикалық нәрсе" деп қарастыра бастады. Уилсон сондай-ақ ниациннің оған депрессиядан арылуға көмектескенін сенді және бұл витаминді АА қауымдастығында және Ұлттық психикалық денсаулық институтында шизофренияны емдеу ретінде насихаттады. Алайда, Уилсон АА-да үлкен дау тудырды, өйткені ол АА кеңсесі мен хат қағазын өзінің насихаттауларында пайдаланды. Уилсон үшін спиритизм өмір бойы қызығушылық тудырды. Оның кеңесшісі Доулинг әкеге жазған хатының бірінде Уилсон "Он екі қадам және он екі дәстүр" кітабын жазатын кезде рухтардың, әсіресе XV ғасыр монахы Бонифацийдің оған көмектесіп жатқанын сезінгенін айтқан. Ол рухтар әлемінің бар екеніне дәлелдері бар деп сенгенімен, бұл туралы АА-ға айтпады. Алайда, оның бұл әрекеттері АА мүшелері арасында дау тудырды. Уилсон және оның әйелі көптеген АА мүшелерінің күмәндануына қарамастан, ерекше іс-әрекеттерін жалғастырды. Олардың үйінде "періштелер бөлмесі" болды, онда олар қонақтарды Ouija тақтасын қолданып сеанстарға қатысуға шақыратын.

Мұра

2021 жылы Анонимді алкоголиктер 120 000-нан астам тіркелген жергілікті топтар мен бүкіл әлем бойынша 1,9 миллионнан астам белсенді мүшелері бар екенін хабарлады. Уилсонды көбінесе назар орталығында болуды ұнатқан адам деп сипаттаған, бірақ АА-ның анонимділік принципі қалыптасқаннан кейін, ол Йель университетінің құрметті дәрежесінен бас тартты және тіпті арт жағынан түскен суретінің өзі Time журналының мұқабасына басуға рұқсат бермеді. Уилсонның табандылығы, жақсы идеяларды қабылдап, пайдалана білу қабілеті және кәсіпкерлік талпынысы алкогольдік "өлім жазасынан" құтылу жолындағы алғашқы қадамында, рухани өсу бағдарламасын жасаудағы орталық рөлінде және "тәуелсіз, кәсіпкерлік, демократиялық, коммерциялық емес ұйым" АА-ны құру мен дамытудағы басшылығында айқын көрінеді. Уилсон, әсіресе, идеяларды біріктіруші ретінде танымал, психология, теология және демократияның әртүрлі салаларын өмірді сақтап қалатын жүйеге тоғыстырған адам. Олдос Хаксли оны "біздің ғасырымыздың ең ұлы әлеуметтік сәулетшісі" деп атады, ал Time журналы Уилсонды "20 ғасырдың ең маңызды 100 адамы" тізіміне енгізді. Уилсон өзін "ащы тәжірибесінің арқасында, баяу және рухани жаңару арқылы, ішуді тоқтатуды қалайтын алкоголиктерге тиімді болатын мінез-құлық пен іс-қимылдар жүйесін" тапқан адам деп сипаттады. Биограф Сьюзан Чивер "Менің атым Билл" кітабында былай деп жазды: "Билл Уилсон ешқашан өзін үлгі ретінде көрсеткен емес: ол тек өз тәжірибесімен, күшімен және үмітімен бөлісіп, басқа адамдарға көмектесуді мақсат тұтқан. Ол өзінің қарапайым адам екенін қайта-қайта айтты". 1941 жылы Уилсон мен Лоис Нью-Йорк штатының Катона қаласындағы "Көтеріліс тастары" (Stepping Stones) деп аталатын үйді сатып алды, ол онда 1971 жылы қайтыс болғанға дейін Лоиспен бірге тұрды. Лоис 1988 жылы қайтыс болғаннан кейін үй саяхаттар үшін ашылды және қазір Ұлттық тарихи орындар тізімінде; ол 2012 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды.

Танымал мәдениетте

Уилсон, оның әйелі Лоис және АА-ның құрылуы көптеген жобалардың тақырыбы болды, соның ішінде «Менің атым Билл В.» деген 1989 жылғы CBS Hallmark Hall of Fame телефильмі, онда Джеймс Вудс Билл В. рөлінде, ал Джеймс Гарнер Боб Смит рөлінде ойнады. Вудс Уилсонды сомдағаны үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. Ол 2010 жылы Лоис өміріне негізделген «When Love Is Not Enough: The Lois Wilson Story» телефильмінде бейнеленді, бұл Уильям Г. Борхерттың 2005 жылғы осы аттас кітабынан бейімделген. Фильмде Лоис Уилсон рөлін Винона Райдер, ал Билл В. рөлін Барри Пеппер ойнады. 2012 жылғы «Bill W.» атты құжаттық фильмін Дэн Каррасино мен Кевин Ханлон түсірді. El Ten Eleven тобының «Thanks Bill» әні Билл В.-ге арналған, себебі вокалшы Кристиан Данннің әйелі АА-ның арқасында тазаланды. Ол былай дейді: «Егер ол ішімдіктен айықпағанда, біз, мүмкін, бірге болмас едік, сондықтан бұл АА-ны ойлап тапқан Билл Уилсонға деген алғысым». Майкл Граубарттың «Асыл әндер» томының 1-ші томындағы «Hey, Hey, AA» әні Биллдің Эбби Тэтчермен болған кездесуін еске алады, ол оны қалпына келтіру жолына бастады және ақырында Анонимді алкоголиктерді құруға әкелді. Әннің мәтіні былай: «Эбби Т. кіріп келеді. Билл: "Жарайды, сен менің досымсың. Мен джин ішсем де ештеңе емес."»