Боди: Шаһар-аруақ тарихы

Кіріспе

Моно округіндегі көшпенді қала

Қала келесі онжылдықтарда құлдырап, 1915 жылдың 31 желтоқсанында (108 жас) көшпенді қала деп сипатталды. АҚШ Ішкі істер департаменті Боди тарихи ауданын ұлттық тарихи ескерткіш ретінде мойындайды. Калифорнияның тарихи ескерткіші ретінде де тіркелген бұл көшпенді қала 1962 жылы Боди мемлекеттік тарихи паркі ретінде ресми түрде құрылды. Жыл сайын шамамен 200 мың адам келеді. Боди мемлекеттік тарихи паркіне Bodie қоры тарапынан ішінара көмек көрсетіледі.

Алтынның ашылуы

Боди 1859 жылы алтын іздеушілер тобы, соның ішінде В. С. Боди алтын тапқаннан кейін маңыздылығы шамалы кен лагері ретінде пайда болды. Бодей келесі қарашада Моновилге (қазіргі Моно-Ситиге жақын) жабдықтарды жеткізу сапары кезінде қарлы дауылда қаза тапты, ол өз атымен аталатын қаланың өркендеуін көре алмады. Аймақтың алғашқы судьясы Дж. Г. МакКлинтонның айтуынша, ауданның атауы «Боди», «Боди» және басқа да фонетикалық түрленімдерден «Боди» деп өзгертілді, себебі жақын орналасқан Аврора қаласындағы суретші «Bodie Stables» деген жазуы бар белгі жасады. Бодиде табылған алтын, жақын маңдағы Аврора қаласында (алғаш Калифорнияда деп есептелген, кейін Невадада табылған) және Вирджиния-Ситидің астындағы алыс Комсток кеніште күміс табылғанмен бірге орын алды. Бірақ осы екі қала дамығанмен, Бодиге деген қызығушылық нашар болды. 1868 жылға дейін Бодиде тек екі компания ғана мөр терістерін (stamp mills) салған, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. Қала шамамен 2000 ғимараттан тұрды. Бір аңыз бойынша, 1880 жылы Боди Калифорния штатының екінші немесе үшінші ірі қаласы болған, бірақ сол жылғы АҚШ халық санағы бұл ақпаратты жоққа шығарды. 1860-1941 жылдар аралығында Бодидің кен орындары шамамен белгілі бір сомада алтын мен күміс өндірді. Алғашқы газет, Моно округінің «The Standard Pioneer Journal» газеті, 1877 жылдың 10 қазанында алғашқы нөмірін жариялады. Бастапқыда апта сайын шығатын газет, жақын арада аптасына үш рет шыға бастады. Осы кезеңде Бодиді Бриджпорт және Невада штатының Генуа қалаларымен байланыстыратын телеграф желісі салынды. Екі штаттан келген адамдар тағы бір табысқа кенелу мүмкіндігімен Бодиге тартылды. Қаладағы тоғыз мөр терістерінен алынған алтын құймалары Аврора, Веллингтон және Гарднервилл арқылы Невада штатының Карсон-Сити қаласына жіберілді. Көбінесе, жүктерді қарулы күзетшілер сүйемелдеді. Карсон-Ситиге жеткеннен кейін, алтын құймалары сол жердегі монета соғу зауытына (mint) жеткізілді немесе пойызбен Сан-Францискодағы монета соғу зауытына жіберілді.

Аудан және жайлы жерлер

Алтын өндірісінің дамыған орталығы болғандықтан, Бодиде ірі қалалардағы мүмкіндіктердің барлығы болды, соның ішінде Wells Fargo банкі, төрт ерікті өрт сөндіруші бригадасы, қола музыкалық тобы, теміржол, кеншілер мен механиктер кәсіби одағы, бірнеше күнделікті газет және түрме. Ең гүлденген кезеңінде, бір шақырымнан астам созылған Мейн-стритте 65 салон орналасқан. Қырқыстар, атыс-шабыстар, бардағы төбелес және дилижанстарды тонау – бұл жиі болатын оқиғалар еді. Басқа шалғайдағы кен қалалары сияқты, Бодиде де қаланың солтүстік жағында құпия қызыл шамдар ауданы болды. Флоренс Найтингейл үлгісінде, қала індетке шалдыққан кезде еркектерге көмек көрсеткен Роза Мей деген жезөкше туралы әңгіме бар. Ол көптеген адамдардың өмірін сақтап қалған, бірақ қайтыс болғаннан кейін зираттың сыртына жерленді, ал президент Джеймс А. Гарфилдтің құрметіне ескерткіш орнатылды. Боди Бут-Хилл ресми қалалық зираттың за пределами орналасқан. Мейн-стритте еңбек одақтарының жиналыс өткізетін Шахташылар одағының үйі тұр. Бұл орын билер, концерттер, қойылымдар мен мектептік кештерге де арналған ойын-сауық орталығы болды. Қазір бұл мұражай болып жұмыс істейді.

Шахталық қала

1880 жылы құлдыраудың алғашқы белгілері пайда болды және жыл соңына қарай олар айқын байқалды. Монтана штатындағы Бутте, Аризона штатындағы Томбстоун және Юта штатындағы үміт беруші кен ашылымдары Бодиден адамдарды тартып алды. 1881 жылы Моно көлінің оңтүстігіндегі Моно Миллден тау-кен ауданына ағаш, отындық ағаш және шахта тіректерін жеткізетін "Боди темір жолы және ағаш компаниясы" деп аталатын тар теміржол салынды. 1890 жылдардың басында Боди кендердегі технологиялық жетістіктердің арқасында қысқа ғана қайта жанданды. 1890 жылы жаңадан ойлап табылған цианидтік әдіс тасталған диірмен қалдықтарынан және бұрын қарастырылмаған төмен сапалы кендерден алтын мен күмісті алуға мүмкіндік берді. 1892 жылы "Стандарт компаниясы" Динамо тоғанында, шамамен 21 километр қашықтықта өз гидроэлектр стансасын салды. Зауыт компанияның 20 штампты диірменін қуаттандыру үшін 3530 вольт айнымалы ток (AC) өндірді. Бұл инновациялық орналым елде электр қуатын ұзақ қашықтыққа алғаш рет беруді қамтамасыз етті. 1910 жылы халық саны 698 адамды құрады, олардың көп бөлігі басқа табысты кен орындарына кетпей, Бодиде қалуды шешкен отбасылар болды.

Құлдырау

Ресми құлдыраудың алғашқы белгілері 1912 жылы соңғы Боди газетінің – «Боди Майнер» басылуымен болды. 1913 жылы жарық көрген «Калифорния туристік нұсқаулығы және анықтамалығы: Калифорниядағы саяхат маршруттары мен қызықты жерлердің шынайы сипаттамасы» атты кітапта авторлар Уэллс пен Обри Дрюри Бодиді «үлкен минералды аймақтың орталығындағы кеншілер қаласы» деп сипаттады. Олар екі қонақ үй мен ондағы теміржолдың бар екенін айтты. 1913 жылы «Стандарт консолидацияланған кеніші» жабылды. 1914 жылы кен өндірісінен түскен пайда ең төменгі деңгейге – 6821 долларға (~$) жетті. Боди алғаш рет 1915 жылы «қират қаласы» деп сипатталды. Автокөліктердің пайдалануы артып келе жатқан шақта, көптеген саяхатшылар Бодиге автомобильдермен жетті. 1919 жылы «Сан-Франциско Хроникалы» газеті «қират қаласы» деген атауға қарсы мақала жариялады. 1920 жылы АҚШ Федералдық халық санағы бойынша Бодиде 120 адам тұрғандығы тіркелді. 1932 жылы сауда ауданындағы қатерлі өртке және құлдырауға қарамастан, Боди 20 ғасырдың жартысына дейін тұрақты тұрғындарға ие болды. Бодиде 1877 жылдан 1942 жылға дейін пошта бөлімі жұмыс істеді. 1943 жылы Бодиде соңғы үш адамның бірі – Мартин Джанеттони үй шаруашылығын жүргізуші болды. Бүгінде Боди – нағыз «батыстың қират қаласы». Келушілер негізінен Бриджпорт маңындағы 395 тас жолынан батысқа қарай өтетін SR 270 арқылы келеді, оның соңғы үш шақырымы топырақ жол. Оңтүстікте Моно көліне жақын SR 167 жолы да бар, бірақ бұл жол өте қиын, 16 шақырыдан астам топырақ жолы нашар күйде. Ауыр қар жаууына байланысты Бодиге баратын жолдар қыс айларында жабылады. Бүгінде Боди тозған күйінде сақталған. Қаланың аз бөлігі ғана сақталды, шамамен 110 құрылыс әлі де тұр, оның ішінде бір кезде жұмыс істеген алтын айырғыш зауыттарының бірі де бар. Келушілер бұрын қызу әрекет болған бос көшелерде серуендеуге болады. Бөлмелердің ішкі жағы бұрынғы қалпында сақталған және заттармен толтырылған. Парк ішінде қытай ыдыстарының, шаршы шегелердің және кейде әйнек бөтелкелердің ұсақ сынықтарын табуға болады, бірақ оларды алып кетуге рұқсат жоқ. Калифорния мемлекеттік парктерінің рейнджерлік станциясы Грин-стриттегі ескі үйлердің бірінде орналасқан. 2009 және 2010 жылдары Бодиді жабу жоспарланған. Калифорния штатының заң шығарушы органы бюджеттік келісімге келді, бұл штаттық паркті жабу комиссиясына оны ашық ұстауға мүмкіндік берді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, парк әлі де жұмыс істеп тұр, қазір оны «Bodie Foundation» басқарады.

The first signs of an official decline occurred in 1912 with the printing of the last Bodie newspaper, The Bodie Miner. In a 1913 book titled California Tourist Guide and Handbook: Authentic Description of Routes of Travel and Points of Interest in California, the authors, Wells and Aubrey Drury, described Bodie as a "mining town, which is the center of a large mineral region". They referred to two hotels and a railroad operating there. In 1913, the Standard Consolidated Mine closed. Mining profits in 1914 were at a low of $6,821 (~$ in ). Bodie was first described as a "ghost town" in 1915. In a time when auto travel was on the rise, many travelers reached Bodie via automobiles. The San Francisco Chronicle published an article in 1919 to dispute the "ghost town" label. By 1920, Bodie's population was recorded by the US Federal Census at a total of 120 people. Despite the decline and a severe fire in the business district in 1932, Bodie had permanent residents through nearly half of the 20th century. A post office operated at Bodie from 1877 to 1942. Martin Gianettoni, one of the last three people living in Bodie in 1943, was a caretaker. Bodie is now an authentic Wild West ghost town. Visitors arrive mainly via SR 270, which runs from US 395 near Bridgeport to the west; the last three miles of it is a dirt road. There is also a road to SR 167 near Mono Lake in the south, but this road is extremely rough, with more than 10 miles of dirt track in a bad state of repair. Due to heavy snowfall, the roads to Bodie are usually closed in winter. Today, Bodie is preserved in a state of arrested decay. Only a small part of the town survived, with about 110 structures still standing, including one of many once operational gold mills. Visitors can walk the deserted streets of a town that once was a bustling area of activity. Interiors remain as they were left and stocked with goods. Littered throughout the park, one can find small shards of china dishes, square nails, and an occasional bottle, but removing these items is against the rules of the park. The California State Parks' ranger station is located in one of the original homes on Green Street. In 2009 and again in 2010, Bodie was scheduled to be closed. The California state legislature worked out a budget compromise that enabled the state's Parks Closure Commission to keep it open. As of 2022, the park is still operating, now administered by the Bodie Foundation.

Климат

Боди – құрғақ жазғы субарктикалық климаттың (Кёппен климаттық жіктелуі Dsc) сирек мысалы, онда жазда ыстықтан аязға дейін температура ауытқиды, қыстары ұзақ және қарлы, ал USDA өсімдіктерге төзімділік аймағы 5-ке жатады. Желдер аңғардың бойымен шамамен дейін соғып тұрады. Түндер жаз бойы да суық болады, көбінесе жыл бойы нөлден төмен түседі. Жылына орташа есеппен 303 түн мұздың төменінде болады, бұл көрсеткішпен Боди Алясканың Утқиагвик қаласымен (315 түн) шайқасады, және ешбір ай толығымен мұздан бос өткен емес. Бір айда мұздың төменіндегі ең аз түндер саны – екі, бұл 1967 жылдың ерекше жылы тамыз айында тіркелді, оның орташа ең төменгі температурасы екінші жүжылдықтағы ең жоғары көрсеткішті құрады, алайда 1896 жылдың шілдесінде орташа ең төменгі температурасы болды. Бодидегі ең жоғары ең төменгі температура рекорды – 1968 жылдың 1 тамызында тіркелген , бірақ орташа есеппен жылына бар болғаны екі түндік температурасы артық болады, және осы деңгейдегі ең төменгі температуралар қыркүйектің 14-і мен маусымның 4-і аралығында ешқашан тіркелген емес. Ең ұзақ мұздан бос кезең – 1901 жылдың 20 шілдесінен 18 тамызына дейінгі отыз күн ғана, бірақ күндізгі температураның үлкен ауытқуын көрсету үшін Бодиде 2007 жылдың 9 маусымы мен 14 қыркүйегі аралығында 98 күн қатарынан температурасы немесе одан жоғары болды, соның ішінде 2007 жылдың шілдесі рекордтық ыстыққа толы болды, орташа максималды температурасы құрады. Ауа райының қаталдығына себеп – 8400 фут (2560 м) биіктігі мен ашық плато, сондай-ақ ұзақ, тегіс жерді сыртқы факторлардан қорғайтын табиғи қоршау қабырғасының болмауы. Ұзақ қыстарда тұрғындарды жылы ұстау үшін көп мөлшерде отын қажет болды. Боди орманның ішінде орналаспағандықтан, ағаштарды Бриджпорт, Бентон, Карсон-Сити немесе Моно-Милл қалаларынан тасымалдауға тура келді. 1878–79 жылдардағы қыс өте қатал болды және көптеген тұрғындардың өмірін қиды. Орташа есеппен, жылына 22,7 күн температурасы жоғары, 19,6 күн температура жоғары көрсеткіш нөлден аспайды және 35 түн температурасы төмен болады. Ең жоғары температура рекорды – 1988 жылдың 21 шілдесінде тіркелген , ал ең төменгі температура рекорды – 1903 жылдың 13 ақпанында тіркелген, сонымен қатар сол күні ең төменгі максималды температура тіркелді. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері – , ал тамыз айы ең құрғақ, ал қаңтар айы ең ылғалды. Жыл сайын орташа есеппен 60 күн жауын-шашын байқалады. Ең жауын-шашынды «жаңбырлы жыл» – 1968 жылдың шілдесінен 1969 жылдың маусымына дейін, ал ең құрғақ жыл – 1999 жылдың шілдесінен 2000 жылдың маусымына дейін болды. Бір айдағы ең көп жауын-шашын 1901 жылдың қаңтарында тіркелді, ал 24 сағат ішіндегі ең көп жауын-шашын 1895 жылдың 12 ақпанында тіркелді. Жылдық қар жаууының орташа мөлшері – , ең қарлы жыл – 1965 жыл, ал бір айдағы ең көп қар 1969 жылдың қаңтарында жауды.

Bodie is a rare example of the dry summer subarctic climate (Köppen climate classification Dsc), with hot to freezing summers and long, snowy winters, and is part of USDA Plant Hardiness Zone 5. Winds can sweep across the valley at close to Nights remain cold even through the summer, often dropping well below freezing throughout the year. With an average of 303 nights below freezing per year, Bodie rivals Utqiagvik, Alaska's 315, and no month has ever been completely frost free. The fewest nights below freezing in a month was two, the exceptionally warm August 1967, whose mean minimum of was the highest during the twentieth century, although July 1896 had a mean minimum of Bodie's actual highest minimum on record is on August 1 of 1968; however, on average only two nights per year stay above , and minima that high have never occurred between September 14 and June 4. The longest frost free period is a mere thirty days from July 20 to August 18, 1901, but to illustrate the vast diurnal temperature range, Bodie had as many as 98 consecutive maxima at or above between June 9 and September 14, 2007 – which included the record hot July 2007 with mean maximum
The harsh weather is due to a particular combination of high altitude (8400 feet (2560 m)) and a very exposed plateau, with little in the way of a natural surrounding wall to protect the long, flat piece of land from the elements. Plenty of firewood was needed to keep residents warm through the long winters. Bodie is not located in a forest, so lumber had to be imported from Bridgeport, Benton, Carson City, or Mono Mills. The winter of 1878–79 was particularly harsh and claimed the lives of many residents. On average, there are 22.7 days with + highs, 19.6 days where the high fails to rise above freezing, and 35 nights with sub lows. The record high temperature of was set on July 21, 1988, while the record low of was set on February 13, 1903, which also saw the lowest maximum temperature of
Average annual precipitation is , with August on average being the driest month and January the wettest. There are an average of 60 days annually with measurable precipitation. The wettest "rain year" was from July 1968 to June 1969 with and the driest was from July 1999 to June 2000 with The most precipitation in one month was in January 1901, and the most in 24 hours on February 12, 1895. Average annual snowfall is The snowiest year was 1965 with The most snow in one month was in January 1969.

Көркем шығармаларда

Боди Сьюзан Патронның "Маскалардың артында" атты жас оқырманға арналған романының оқиғасы осы жерде өрбиді. Кэтлин Хаунның "No Trees for Shade" (2013) тарихи романы 1880 жылы Бодиде болған оқиғаларды суреттейді. Джеймс Роллинстің "Сигма Форс" сериясының оныншы кітабы "Алтыншы жойылу" (2014) романының бірінші тарауындағы маңызды оқиғалар жақын орналасқан Моно көлінде, Боди паркіне жақын құпия әскери сынақ алаңында және осы киелі қаланың өзінде орын алады. Бұл жерде террористер Ұлттық саябақтар қызметінің рейнджеріне шабуыл жасайды және аймақтың сюжетке қатысты маңыздылығы ашылады. Боди Кристиана Грегоридің "Жетім қашқындар" (1998) кітабының оқиға ортасы болып табылады.