Кіріспе
Американдық бокс жаттықтырушысы (1921–2012)
Анджело Данди (шын аты Анджело Мирена; 30 тамыз 1921 – 1 ақпан 2012) – американдық бокс жаттықтырушысы және бұрыш шебері. Әлемдік деңгейде Мұхаммед Алимен (1960–1981) жұмысымен танымал, ол сонымен қатар Sugar Ray Leonard, Sean Mannion, José Nápoles, George Foreman, George Scott, Jimmy Ellis, Carmen Basilio, Luis Manuel Rodríguez және Willie Pastrano сияқты 15 басқа да әлем чемпиондарымен жұмыс істеді.
Ерте өмір
Дунди 1921 жылғы 30 тамызда Филадельфияда итальяндық жақында көшіп келген ата-анасы Филомена Чианеллиде, жеті баланың анасы, және Роджано Гравинадан шыққан итальяндық теміржол құрылысшысы Анджело Мерендада дүниеге келді. (Әкесінің аты иммиграция кезінде қате түрде Мирена деп жазылған.) 1940 жылдардың басында ол өзінің тегін АҚШ чемпионы боксшысы Джонни Данди атынан "Дунди" деп өзгертті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Әуе күштерінде ұшақ механігі болып қызмет етті, соның ішінде 1944-1945 жылдары Англияға белсенді міндеттемемен жіберілді. Оның бұрышкерлік жұмыстағы алғашқы тәжірибесі АҚШ Әуе күштерінің бокс турнирлерінде болды. 1945 жылдың соңында, соғыс аяқталғаннан кейін Әуе күштерінен кеткеннен соң ол Нью-Йорк қаласына барып, бокс жаттықтырушысы болу үшін Стиллманның спорт залында бөгетші болып жұмыс істеді.
Бокс жаттықтырушысы
Нью-Йорк қаласындағы оқуын аяқтағаннан кейін, Данди Флорида штатының Майами-Бич қаласына көшіп, ағасымен бірге "Fifth Street Gym" залының ашуын ұйымдастырды. Кармен Базилио – Дандидің бұрыштан көмектескен алғашқы әлем чемпионы, ол 1955 жылы Тони ДеМарконы жеңіп әлемнің жеңіл салмақтағы титулын жеңіп алды, ал 1957 жылы Sugar Ray Robinson-ды жеңіп әлемнің орта салмақтағы титулын иеленді.
Мұхаммед Әлимен бірге
Данди Әлимен бірге әлемді аралады және ол Әлидің екі жекпе-жегінен басқа барлық жекпе-жектерінде (Тунни Хунсакер 1960 жылы және Джимми Эллис 1971 жылы) оның бұрышында болды. Данди жас Кассиус Клейді, сол кезде Әли деп белгілі болған, көптеген алғашқы жекпе-жектерінде жаттықтырды, оның ішінде Арчи Мурмен (Клей Дэндимен жұмыс істемес бұрын Мур Клейді жаттықтырған) және Сонни Листонмен болған жекпе-жектерде, онда Клей ауыр салмақтағы титул жеңіп алды. Данди Әлидің бокстан шеттетілгенге дейін барлық жекпе-жектерінде оны жаттықтыруын жалғастырды, ал Әли спортқа оралғаннан кейін де, Данди оның көптеген жекпе-жектерінде жаттықтырды, соның ішінде Джери Кварри, Оскар Бонавена, Джо Фрейзер, Флойд Паттерсон, Джордж Форман, Кен Нортон және кейінірек Леон Спинкс сияқты қарсыластармен болған айтулы жекпе-жектерінде де. Бір ерекшелік – 1971 жылы Әлидің Джимми Эллиспен болған жекпе-жегі, онда Данди Эллистің бұрышында болды. Әли 12-раундта Эллисті нокаутқа жіберді. Форман 1974 жылғы «Жұңғалдағы шу» жекпе-жегі алдында Дандидің Әлиге «арқанмен соққы» тактикасын қолдану арқылы жеңуіне көмектесу үшін ринг арқандарын босатуға тырысқанын айыптады. Данди арқандарға қол сұққанын үнемі жоққа шығарды. 1998 жылы, ұзақ жылдардан кейін, Данди Мұхаммед Әлимен қайта табысып, оның қатысуымен сезімтал Супер Боул жарнамасында түсті. Екеуі Данди қайтыс болғанға дейін дос болып қалды, ал тәжірибелі жаттықтырушы Әлиді әрқашан «балам» деп атады.
Басқа жұмыстар
Дэнди болашақтағы жарық жұлдыз Sugar Ray Leonard-ты көріп, оны "Алидің кіші нұсқасы" деп атады. Дэнди Леонардтың көптеген маңызды жекпе-жектерінде оның бұрышында болды, оның ішінде Уилфред Бенитес, Роберто Дюран, Томас Хёрнс және Марвин Хаглермен болған кездесулерде. Леонардтың Хёрнспен алғашқы жекпе-жегінде, шәкіртінің есеп бойынша қалып қойғанын ойлап, Дэнди 13-раундтың басында қазір танымал болған сөздерді айтты: "Сен мүмкіндікті жіберіп алдың, балам! Мүмкіндікті жіберіп алдың!" Леонард төреші жекпе-жекті тоқтатқаннан кейін 14-раундта жеңіске жетті. Дэнди карьерасы бойы басқа боксшыларды іздеу үшін жиі басқа жарыстарға қатысты. 1973 жылғы 22 қаңтарда Ямайканың Кингстон қаласында өткен Джо Фрейзер мен Джордж Формен арасындағы алғашқы жекпе-жекте ол ABC телеарнасы үшін жазба дайындап жатқан Говард Коселлдің жанында отырды. Ол бірінші раундта Форменнің алғашқы нокаутынан бұрын Фрейзердің жарақат алғанын айтқанын естіді; Козелл оны әйгілі "Фрейзер құлады!" деп дауыстағаннан бірден бұрын айтты. Жекпе-жектің соңында Дэнди Фрейзер бірнеше рет құлағандықтан, жекпе-жекті тоқтатуды өтінді. Фрейзер алтыншы рет құлағаннан кейін жекпе-жек тоқтатылды, Формен техникалық нокаутпен жеңіске жетіп, ауыр салмақтағы әлем чемпионы атанды. Кейін ол Джордж Форменмен бірлесіп жұмыс істеді, оның ішінде 1991 жылы Эвандер Холифилдке қарсы ауыр салмақтағы титул үшін болған жекпе-жегі мен 1994 жылы сол кезде жеңіліссіз Майкл Мурерге қарсы ауыр салмақтағы титулды жеңіп алды. Сонымен қатар, Дэнди Луис Родригес, Уилли Пастрано, Ральф Дупас, Хосе Наполес, Пинклон Томас, Тревор Бербик, Джимми Эллис, Уилфредо Гомес, Майкл Нанн және Шугар Рамос сияқты әлем чемпиондарын жаттықтырды, сондай-ақ Билл Боссио, Дэвид Эстрада, Дуглас Вайлянт, Джимми Ланж, Том Збиковски, Трой Даррелл, Адилсон Родригес, Джеймс Тиллис, Пат О'Коннор және Шон Маннион сынды басқа боксшылармен де жұмыс істеді.
Беделі
Мансабының барысында Дандиді осы жиі жемқорлыққа толы спортта адал, ар-ұяқты адам ретінде жоғары бағалайтын. Шынында, Дандиге ең зор құрмет көрсеткен Хауард Коселл: "Егер ұлым боксшы болғысы келсе және мен оны бұл шешімінен қайтара алмасам, оны баптауға Анжело Дандиге ғана сеніп тапсырар едім" деген еді.
Зейнеткерлік
2005 жылы Данди Рассел Кроуды «Сиinderella Man» фильміндегі Джеймс Дж. Брэддок рөліне дайындау үшін шақырылды. Осы мақсатта Данди Австралияға барып, Оскар жүлдесін алған актермен жұмыс істеді және фильмде "Анджело" бұрыштағы жаттықтырушы ретінде пайда болды. 2008 жылдың қараша айында ол Оскар Де Ла Хояның Мэнни Пакьяомен болған жекпе-жегіне арнайы кеңесші ретінде тартылды.
Өлім
Данди 2012 жылдың 1 ақпанында Флорида штатының Тампа қаласында, 90 жасында, қарттарға арналған тұрғын үйінде ұйықтаған күйі бейбіт түрде қайтыс болды. 2012 жылдың 10 ақпанында Флорида штатының Клирвотер қаласындағы Каунтрисайд Христиан орталығында жерлеу рәсімі өтті, оған бірнеше жүз адам қатысты, соның ішінде Мұхаммед Әли де болды. Дандидің денесі Флорида штатының Клирвотер қаласындағы Сильван Абби естелік саябағындағы зиратқа жерленді.
Құрметтер
Данди 1992 жылы Халықаралық бокс даңқы залының мүшесі болды.
Жарияланымдар
Менің бұрыштан көрген көзқарасым: Бокстағы өмір (2009) (автобиография). "Мен тек жеңімпаз туралы айтамын" (1985) автобиографиясы. Анджело Дунди. Майк Уинтерс. Баспагер Robson books Ltd. Лондон.
Танымал мәдениет
Дэндидің бейнесі үш фильмде көрсетілген. Оны "Ұлылық" (1977) фильмінде Эрнест Борньин, "Али" (2001) фильмінде Рон Сильвер, ал "Майамидегі бір түн" (2020) фильмінде Майкл Империоли сомдады. Сондай-ақ, ол Epix телесериалындағы "Гарлемнің қасабы" (2020) сериалында Джеймс Мадио есімді актер бейнесінде көрінеді. 1997 жылы ол Мұхаммед Әли және актер Дэвид Бортолуччимен бірге Pizza Hut жарнамасында өзінің ролінде ойнады, онда жас боксшының бапшысы Әлиді де жаттықтырғанын білгендегі таңқалуын көрсеткен.