Естімейтін адамдар үшін электрондық байланыс құрылғысы

Кіріспе

Электрондық мәтіндік байланыс құрылғысы

Есту қабілеті нашар немесе сөйлеу қиындықтары бар адамдарға арналған телекоммуникациялық құрылғы – телепринтер, телефон желісі арқылы мәтіндік ақпаратты жіберуге арналған электрондық құрылғы. Бұл құрылғының басқа да атаулары бар: телетайппитер (TTY), мәтіндік телефон (Еуропада көп қолданылады) және миником (Ұлыбритания). Типик TDD құрылғысы – жазу машинасы немесе ноутбук сияқты, QWERTY пернетақтасы және кішкентай экраны бар құрылғы. Экранда мәтін электронды түрде көрсетілуі үшін LED, LCD немесе VFD экраны қолданылады. Сонымен қатар, TDD құрылғыларында әдетте мәтін басылатын қағаз орамдары болады. Ескі нұсқаларында экран болмай, тек принтер ғана болған. Мәтін телефон желісі арқылы, ұқсас байланыс протоколын қолданатын үйлесімді құрылғыға тікелей жіберіледі. TDD мүмкіндіктерін кеңейту үшін арнайы телефон қызметтері әзірленген. Кейбір елдерде саңырау адамдардың дауысты телефон арқылы естітін адаммен байланысуы үшін операторлар көмегімен байланыс жасау жүйесі бар. Сондай-ақ, "көшіру" қызметтері де бар, олар естіп білуге қабілетті, бірақ сөйлей алмайтын ("естуді көшіру", басқаша айтқанда "HCO") немесе естімейтін, бірақ сөйлей алатын ("дауысты көшіру", басқаша айтқанда "VCO") адамдарға телефонды пайдалануға мүмкіндік береді. TDD термині кейде қолданудан шығарылады, себебі есту қабілеті нашар адамдар көбінесе байланыс құру үшін кең таралған құрылғылар мен технологияларды пайдаланады. Мұнда сипатталған құрылғылар ішінара аналогты қоғамдық телефон желісінде (PSTN) пайдалану үшін жасалған. Олар жаңа интернет-протокол (IP) желілерінде тиімді жұмыс істемейді. Осылайша, қоғам IP-ге негізделген телекоммуникацияға көшуімен, есту қабілеті нашар адамдар пайдаланатын телекоммуникациялық құрылғылар TDD болмайды. АҚШ және Канадада бұл құрылғылар TTY деп аталады. "Телетайп" корпорациясы (Иллинойс штаты, Скоки қаласы) жаңалықтар агенттіктері мен телеграммалар үшін мәтінді басуға арналған принтерлер жасады, бірақ олар есту қабілеті нашар адамдармен байланыс үшін қолданылатын стандарттардан өзгеше болды. Олар кеңінен қолданылса да, техникалық тұрғыдан үйлесімсіз болды. Сонымен қатар, олар кейде "TTY" деп қысқартылатын "Телетайп" деп те аталды. Компьютерлерде пернетақталық енгізу және парақты басу мүмкіндігі болған кезде, CRT терминалдары пайдалануға дейін телетайптар ең көп қолданылатын құрылғылар болды. Олар "консольдік жазу машиналары" деп аталды. (Телекс ұқсас жабдықты қолданды, бірақ ол жеке халықаралық байланыс желісі болды.)

A telecommunications device for the deaf (TDD) is a teleprinter, an electronic device for text communication over a telephone line, that is designed for use by persons with hearing or speech difficulties. Other names for the device include teletypewriter (TTY), textphone (common in Europe), and minicom (United Kingdom). The typical TDD is a device about the size of a typewriter or laptop computer with a QWERTY keyboard and small screen that uses an LED, LCD, or VFD screen to display typed text electronically. In addition, TDDs commonly have a small spool of paper on which text is also printedold versions of the device had only a printer and no screen. The text is transmitted live, via a telephone line, to a compatible device, i. e. one that uses a similar communication protocol. Special telephone services have been developed to carry the TDD functionality even further. In certain countries, there are systems in place so that a deaf person can communicate with a hearing person on an ordinary voice phone using a human relay operator. There are also "carry over" services, enabling people who can hear but cannot speak ("hearing carry over," a. k. a. "HCO"), or people who cannot hear but are able to speak ("voice carry over," a. k. a. "VCO") to use the telephone. The term TDD is sometimes discouraged because people who are deaf are increasingly using mainstream devices and technologies to carry out most of their communication. The devices described here were developed for use on the partially analog Public Switched Telephone Network (PSTN). They do not work well on the new internet protocol (IP) networks. Thus as society increasingly moves toward IP based telecommunication, the telecommunication devices used by people who are deaf will not be TDDs. In the US and Canada, the devices are referred to as TTYs. Teletype Corporation, of Skokie, Illinois, made page printers for text, notably for news wire services and telegrams, but these used standards different from those for deaf communication, and although in quite widespread use, were technically incompatible. Furthermore, these were sometimes referred to by the "TTY" initialism, short for "Teletype". When computers had keyboard input mechanisms and page printer output, before CRT terminals came into use, Teletypes were the most widely used devices. They were called "console typewriters". (Telex used similar equipment, but was a separate international communication network.)

APCOM акустикалық қосқыш немесе MODEM құрылғысы

ТДД тұжырымдамасын Джеймс К. Марстерс (1924–2009) – тіс дәрігері және жеке ұшақ пилоты, ол қызыл жегінің салдарынан нәресте кезінде есітімін жоғалтқан, және Роберт Вайтбрехт – саңырау физик әзірледі. 1964 жылы Марстерс, Вайтбрехт және Эндрю Сакс, электр инженері және Saks Fifth Avenue дүкендерінің негізін қалаушының немересі, акустикалық қосқыш немесе модемді әзірлеу үшін Сан-Франциско шығанағындағы APCOM (Applied Communications Corp.) компаниясын құрды; олардың алғашқы өнімі PhoneType деп аталды. APCOM Қорғаныс министрлігінен және қоқыс жинау орындарынан ескі телепринтерлерді (TTY) жинады. Акустикалық қосқыштар TTY-ге кабельмен қосылды, бұл AT&T стандартты 500 модельді телефонын қосқыштың резеңке тостағандарына орналастыруға мүмкіндік берді, осылайша құрылғыға әр түрлі TTY пернелерінен туындайтын ерекше дыбыстар тізбесін жіберуге және қабылдауға мүмкіндік берді. Телепринтер, акустикалық қосқыш және телефон жиынтығының толық конфигурациясы TTY деп белгілі болды. Вайтбрехт 1964 жылы акустикалық қосқыш модемін ойлап тапты. TTY байланысының нақты механизмі жиіліктік модуляция (FSK) арқылы электромеханикалық түрде жүзеге асырылды, бұл тек жартылай дуплекс байланысқа мүмкіндік берді, яғни бір уақытта тек бір адам ғана хабар жібере алады.

Пол Тейлор TTY құрылғысы

1960 жылдардың аяғында Пол Тейлор Western Union телетип машиналарын модемдермен біріктіріп, TTY деп аталатын телетип құрылғыларын жасады. Ол осы алғашқы, көшпес құрылғыларды Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы көптеген саңыра адамдарға таратып берді. Ол басқалармен бірге жергілікті телефондық ояту қызметін ұйымдастыруға жұмыс істеді. 1970 жылдардың басында Сент-Луистегі осы шағын жетістіктер еліміздегі саңыраларға арналған алғашқы жергілікті телефондық реле жүйесіне айналды.

Micon Industries MCM құрылғысы

1973 жылы екі жақты телекоммуникацияға мүмкіндік беретін әлемдегі алғашқы портативті электрондық қолмен байланыс модулі (MCM), Калифорния штатының Сакраменто қаласында өткен Калифорния саңыралар қауымдастығының съезінде таныстырылды. Батареямен жұмыс істейтін MCM-ді саңыра жаңалықтар оқып берушісі және аудармашы Кит Патрик Корсон, Майкл Кэннон және физик Арт Огава бірлесіп ойлап тапты. Оны Майкл Кэннонның Micon Industries компаниясы өндірді, ал бастапқыда Кит Корсонның Silent Communications компаниясы сатты. MCM, қолданыстағы TTY желісімен үйлесімді болу үшін, компьютерлерде қолданылатын ASCII кодының орнына, ескі TTY машиналарында қолданылған бес биттік Baudot коды негізінде жасалды. 599 доллар тұратын бағасына қарамастан, MCM саңыралар қауымдастығында бірден сәттілікке жетті. Алты ай ішінде саңыра және нашар еститін адамдардың арасында қолданыстағы MCM-нің саны TTY машиналарынан асып түсті. Бір жылдан кейін Micon компаниясы MCM-ді сатуды өз қолына алды, содан кейін Pacific Bell (TDD терминін енгізген) компаниясымен MCM-ді сатып алу және оларды саңыра телефон абоненттеріне айына 30 долларға жалға беру туралы келісім жасады. Micon компаниясы APCOM компаниясымен одақ құрғаннан кейін, Майкл Кэннон (Micon), Пол Коновер (Micon) және Андреа Сакс (APCOM) Калифорния мемлекеттік коммуналдық қызметтер комиссиясына (CPUC) жүгініп, саңыра адамдарға TTY құрылғыларын тегін таратуға арналған тарифтік жоспар қабылдануына қол жеткізді. Micon ай сайын 1000-нан астам MCM өндіріп, саңыралар қауымдастығына шамамен 50 000 дана таратты. 1980 жылы Micon компаниясынан кеткенге дейін Майкл Кэннон MCM-нің бірнеше компьютермен үйлесімді нұсқаларын және портативті, батареямен жұмыс істейтін басып шығаруға арналған TTY құрылғысын жасады, бірақ олар түпнұсқа MCM сияқты танымал болған жоқ. Жаңа үлгідегі TTY құрылғылары, сондай-ақ жабдықталған модельдерде жоғары жылдамдықпен байланыс орнатуға мүмкіндік беретін кодтарды таңдауға болатын. Алайда, компьютерлік интерфейстің толыққанды функционалдығының болмауы түпнұсқа TTY және оның көшірмелерінің қолданыстан шығуына себеп болды. 1970 жылдардың ортасында басқа компаниялар да осы құрылғының көшірмелерін жасады, және осы кезеңде "TDD" термині саңыралар қауымдастығынан тыс адамдар арасында кеңінен қолданыла бастады.

In 1973, the Manual Communications Module (MCM), which was the world's first electronic portable TTY allowing two way telecommunications, premiered at the California Association of the Deaf convention in Sacramento, California. The battery powered MCM was invented and designed by a deaf news anchor and interpreter, Kit Patrick Corson, in conjunction with Michael Cannon and physicist Art Ogawa. It was manufactured by Michael Cannon's company, Micon Industries, and initially marketed by Kit Corson's company, Silent Communications. In order to be compatible with the existing TTY network, the MCM was designed around the five bit Baudot code established by the older TTY machines instead of the ASCII code used by computers. The MCM was an instant success with the deaf community despite the drawback of a $599 cost. Within six months there were more MCMs in use by the deaf and hard of hearing than TTY machines. After a year Micon took over the marketing of the MCM and subsequently concluded a deal with Pacific Bell (who coined the term "TDD") to purchase MCMs and rent them to deaf telephone subscribers for $30 per month. After Micon formed an alliance with APCOM, Michael Cannon (Micon), Paul Conover (Micon), and Andrea Saks (APCOM) successfully petitioned the California Public Utilities Commission (CPUC), resulting in a tariff that paid for TTY devices to be distributed free of cost to deaf persons. Micon produced over 1,000 MCMs per month, resulting in approximately 50,000 MCMs being disseminated into the deaf community. Before he left Micon in 1980, Michael Cannon developed several computer compatible variations of the MCM and a portable, battery operated printing TTY, but they were never as popular as the original MCM. Newer model TTYs could communicate with selectable codes that allow communications at a higher bit rate on those models similarly equipped. However, the lack of true computer interface functionality spelled the demise of the original TTY and its clones. During the mid 1970s, other so called portable telephone devices were being cloned by other companies, and this was the time period when the term "TDD" began being used largely by those outside the deaf community.

Мәтіндік хабарламалар және Def-Tone жүйесі (DTS)

Бұл релелік жүйе Def Tone System (DTS) деп белгілі болды, себебі алфавит әріптерін көрсететін дыбыстар әдетте адам еститін диапазоннан тыс дыбыстар арқылы берілді. Бүгінде бұл жүйе көп соғу деп аталады, өйткені әріп алу үшін 1, 2 немесе 3 рет санды басу қажет. 1994 жылы колледж студенті, жұмысшы Джозеф Алан Пуариер, GM Powertrain Толедодағы (Огайо штаты) құрастыру желісіне бөлшектерді жеткізуді жақсарту үшін жүк көтеру машиналарына мәтіндік хабарламалар жіберуді және пейджерлерге мәтін жіберуді ұсынды. Ол Outback Steakhouse пейджер жеткізушісімен келіссөздер жүргізген кезде пейджерлерді әлфа-цифрлық дисплейлерге енгізуді және осы жүйеде қолданылатын пейджерлерге ескерту хабарламаларын жіберу үшін жүк көтеру машиналарына релелер орнатуды ұсынды. Ол бұған «мәтіндік хабарлама» деп ат қойды, осылайша бұл терминді ойлап тапты. Теория бойынша, GM компаниясы осы жұмыс үшін Toyota жүк көтеру машиналарын жалдағанда, субподрядшылардың бірі Kyocera, Toyota жүк көтеру машиналары компаниясы үшін ұялы телефондарға мәтіндік хабарламалар жасау үшін бұл жұмысты пайдаланды.

Марстер сыйлығы

2009 жылы AT&T мүгедектер үшін байланыс мүмкіндігін арттыруға жасаған еңбегі үшін TDI (бұрынғы Саңыралар үшін телекоммуникациялар, Inc.) ұйымынан Джеймс С. Марстерс сыйлығын алды. Бұл сыйлықтың өзінде бір ирония бар: 1960 жылдары AT&T компаниясы TTY технологиясын енгізуге қарсы тұрып, оның байланыс жабдықтарына нұқсан келтіретінін айтқан. 1968 жылы Федералды байланыс комиссиясы AT&T-ның саясатын күштен тоқтатып, оны TTY қолжетімділігін желісіне қосуға мәжбүр етті. ITU T V.23 стандарты деректерді секундтына 600/1200 бит жылдамдығымен кодтау және беру үшін аудио жиіліктік модуляцияны пайдалануды анықтайды.

V.18

1994 жылы ITU V.18 стандартын бекітті, ол екі негізгі бөліктен тұратын, екіталай стандарт. Бұл ең көп қолданылатын мәтіндік телефон протоколдарының танылуына және өзара үйлесімділігіне мүмкіндік беретін шатырша протокол, сонымен қатар ASCII толық немесе жартылай дуплекстік модуляция әдісі болып табылатын V.18 режимін ұсынады. Компьютерлер тиісті бағдарламалық қамтамасыз ету және модем арқылы V.18 TTY құрылғысын имитациялай алады. Кейбір дауыс модемдерін тиісті бағдарламалық қамтамасыз етумен және TTY сигналдары үшін бағдарламалық декодерлерді пайдалану арқылы TTY модемдеріне түрлендіруге болады. Телефон желісіне қосылған компьютердің дыбыс картасын қолдана отырып, осындай бағдарламалық жасақтамамен де осылай жасауға болады. Ұлыбританияда Public Switched Telephone Network (PSTN) жүйесінің бір бөлігі ретінде TextDirect деп аталатын виртуалды V.18 желісі бар, бұл әртүрлі протоколдарды қолданатын мәтіндік телефондар арасында өзара үйлесімділікті қамтамасыз етеді. Платформа сонымен қатар қосымша мүмкіндіктерді ұсынады, мысалы, қосылыс барысы және мәтіндік күй туралы ақпарат, сондай-ақ дауыстан мәтінге шақырулар үшін релелік қызметті автоматты түрде шақыру.

Ұялы телефондар

Көптеген цифрлық ұялы телефондар TTY құрылғыларымен үйлесімді. Көптеген адамдар TTY-ді IP протоколы арқылы нақты уақыт мәтінімен (RTT) алмастыруды қалайды, оны жеке TTY құрылғысы қажет болмай, цифрлық ұялы телефонда немесе планшетте пайдалануға болады.

Жаңа технологиялар

TDD құрылғылары көне технологиялар санала бастағандықтан, электрондық пошта, SMS және жылдам хабар алмасу сияқты жаңа технологиялардың пайда болуымен TDD-ден түсетін мәтін IP шлюздері немесе басқа да дереу мәтіндік протоколдар арқылы жіберіледі. Дегенмен, мұндай жаңа әдістерге IP қосылымы қажет, ал егер деректер қосылымы болмаса (мысалы, діңгелек қосылыс немесе Captioned Telephone құрылғысындағы мәтін мен дауыстың бірге берілуі), олар кәдімгі аналогты телефон желілерімен жұмыс істемейді. Кейбір адамдарда мүлдем деректерге қол жеткізу мүмкіндігі болмаса, тіпті көптеген елдердің кейбір аймақтарында олар қол жетімді емес, сондықтан TTY құрылғылары аналогты телефон арқылы мәтіндік қоңырау шалудың жалғыз құралы болып табылады. Бірақ TTY құрылғыларына тиісті модемі және бағдарламалық қамтамасы бар кез келген құрылғы жатады.

Құлаққа және есту қабілетіне зақымдалған адамдарға арналған басқа да құрылғылар

TDD-ден басқа, телефондардың пайдалылығын арттыру үшін оларға қосылатын бірнеше құрылғылар бар. Есту қабілеті нашар адамдар үшін телефон қоңырауы мен сөйлесу дыбысының күшін арттыруға немесе тонын өзгертуге болады; сондай-ақ, сыртқы шуды азайтуға да болады. Үдеткіш қарапайым қосымша болып табылуы мүмкін немесе индукциялық байланыс арқылы сәйкес есту аппараттарымен өзара әрекеттесе алады. Қоңырауға қосымша ұзарту қоңырауларын немесе визуальды шақыру көрсеткішін қоюға болады.

TRS релесі

TTY-ді қолданудың ең көп таралған тәсілдерінің бірі – Телекоммуникациялық релелік қызметке (TRS) қоңырау шалу, бұл саңырау адамдарға әдеттегі телефон жүйелерінің абоненттеріне телефон соғуға мүмкіндік береді. Дауысты тану жүйелері технологиялық мәселелерге байланысты шектеулі түрде қолданылады. Жаңа жетістік – "субтитрленген телефон" – дауысты тануды адам-операторларға көмектесу үшін пайдаланады. СМС (SMS), Интернет-релейлік чат (IRC) және жылдам хабар алмасу сияқты жаңа мәтіндік байланыс тәсілдері де саңырау адамдар тарапынан TTY-ге балама немесе қосымша ретінде қабылданып келеді.