Кіріспе

Джордж Сорос құрған гранттарды беру желісі
қоғамның қандай болуы тиіс деген түсінік

2015 жылға дейін OSF 37 елде филиалдарға ие болды, олар Батыс Африка үшін «Ашық қоғам бастамасы» және Оңтүстік Африка үшін «Ашық қоғам бастамасы» сияқты елдік және аймақтық қорларды қамтыды; оның бас кеңсесі Нью-Йорк қаласындағы 224 Батыс 57-ші көшеде орналасқан. 2018 жылы OSF Венгрия үкіметінің қордың қызметіне бағытталған заңнамасына жауап ретінде Будапешттегі Еуропалық кеңсесін жабылып, Берлинге көшірілгенін хабарлады. 2021 жылға қарай OSF 1993 жылы құрылғаннан бері 16 миллиард доллардан астам шығын жасағанын мәлімдеді, оның көп бөлігі ұйымның миссиясына сәйкес, ҮЕҰ-ларға берілген гранттар түрінде болды.

Тарих

1984 жылғы 28 мамырда бизнес-магнат Джордж Сорос Сорос қоры (Нью-Йорк қаласы) мен Венгрия Ғылым академиясы арасындағы келісімшартқа қол қойды, ол Сорос қоры Будапешт құрылтай құжаты болды. Бұдан кейін аймақтағы бірнеше қорлар Шығыс блогындағы елдердің нақты социализмнен алыстауына көмектесті. 1991 жылы қор «Еуропалық зияткерлік өзара көмек қоры» («Фонд для европейской интеллектуальной взаимной помощи»)мен бірікті, ол 1966 жылы құрылған және «конформист емес» Шығыс Еуропа ғалымдарын тоталитаризмге қарсы және капиталистік идеялармен сіңдіру үшін құрылған «Еркіндік Конгресінің» еншілес ұйымы болды. 1993 жылы АҚШ-та Орталық және Шығыс Еуропа мен Ресейдегі Сорос қорларын қолдау үшін Ашық қоғам институты құрылды. 1995 жылы Сорос саяси мәселелерге абсолютті жауаптар жоқ деп мәлімдеді, себебі қаржы нарықтарында қолданылатын рефлексивтілік принципі осында қолданылады. 2012 жылы Кристофер Стоун OSF-ке екінші президент ретінде келді. Ол 1993 жылдан 2012 жылға дейін президент болған Арье Неирді алмастырды. Стоун 2017 жылдың қыркүйегінде президенттік лауазымнан кететінін жариялады. 2018 жылдың қаңтарында Патрик Гаспард Ашық қоғам қорының президенті болып тағайындалды. Ол 2020 жылдың желтоқсанында президенттік лауазымнан кететінін мәлімдеді. 2021 жылдың қаңтарында Марк Маллох Браун Ашық қоғам қорының президенті болып тағайындалды. 2016 жылы OSF киберқауіпсіздік бұзушылығының нысаны болды. OSF-ке тиесілі деп есептелетін құжаттар мен ақпарат бір веб-сайтта жарияланды. Бұл киберқауіпсіздік бұзушылығы Демократиялық Ұлттық Комитет сияқты басқа да мекемелерге шабуыл жасаған Ресеймен байланысты кибершабуылдарға ұқсас деп сипатталды. 2017 жылы Сорос қорға 18 миллиард доллар аударды. 2020 жылы Сорос Ашық қоғам университеті желісін (OSUN) құрып, оған 1 миллиард доллар бөлді. 2023 жылы Джордж Сорос қордың басшылығын ұлы Александр Соросқа тапсырды, ол жақын арада қызметкерлердің 40 пайызын жұмыстан босату және жұмыс моделінде «маңызды өзгерістер» жасайтынын хабарлады.

Іс-шаралар

Конгресс кітапханасы Сорос қорының қонақ зерттеушілер бағдарламасы 1990 жылы бастау алды. 2013 жылы оның 873 миллион долларлық бюджеті Билл мен Мелинда Гейтс қорынан кейін АҚШ-тағы екінші ірі жеке қайырымдалық бюджеті ретінде танылды. 2020 жылы бюджеті 1,2 миллиард долларға дейін өсті. 2013 жылдың тамызында қор Солтүстік Македониядағы Маловиште қаласында араманиялық мәдени шараны жартылай қаржылады. Қор АҚШ-тағы азаматтық құқықтар мен әлеуметтік әділеттілік ұйымдарына кем дегенде 33 миллион доллар көмектескенін хабарлады. Бұл қаржыландыруға Трейвон Мартиннің, Эрик Гарнердің, Тамир Райс пен Майкл Браунның қазасына байланысты наразылықтарды қолдаған «Organization for Black Struggle» және «Missourians Organizing for Reform and Empowerment» сияқты ұйымдар кірді. OpenSecrets мәліметінше, OSF әлемдегі демократиялық мақсаттарға көптеген ресурстарын жұмсайды және «Tides Foundation» сияқты ұйымдарға да үлес қосады. OSF АҚШ-тың иммиграциялық реформасын қаржылық тұрғыдан қолдады, соның ішінде құжаттары жоқ иммигранттарға азаматтыққа жол ашуды да қамтыды. OSF жобаларына Ұлттық қауіпсіздік және адам құқықтары жөніндегі кампания, сондай-ақ есірткі реформасы бойынша зерттеулер жүргізген Линдесмит орталығы кірді. Бұл қайырымдылық ұйымы «Scytl» компаниясының «Gov2U» жобасы сияқты демократияны қолдайтын ұйымдармен серіктестік құрды. 2020 жылдың 23 қаңтарында OSF Джордж Соростан жаңа «Ашық қоғам университеті желісіне» (OSUN) 1 миллиард доллар бөлді. Бұл желі ортақ профессорлық-оқытушылық құрам арқылы университет курстарын, бағдарламаларын және зерттеулерін ұсынады, сондай-ақ халықаралық серіктестерге мұқтаж мекемелерге әлемдегі ең осал студенттерге көмектеседі. Іргелі мекемелер – Бард колледжі мен Орталық Еуропа университеті. 2022 жылдың сәуірінде OSF Халықаралық дағдарыс тобына зорлық-зомбылықты, климаттық теңсіздікті және экономикалық әлеуетсіздікті тудыратын жаһандық мәселелерді талдау және оларды шешу үшін 20 миллион доллар грант берді.