Кіріспе

Американдық биохимик және фармаколог (1918–1999)

Гарван Олин медалі (1968)
Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1988)
Ұлттық ғылым медалі (1991)
Лемельсон МТИ сыйлығы (1997)
Ұлттық өнертапқыштар даңқ залы (1991)
ForMemRS (1995) Белл Элион (23 қаңтар 1918 – 21 ақпан 1999) – американдық биохимик және фармаколог, ол 1988 жылы Джордж Х. Хитчингс және сэр Джеймс Блэкпен бірге физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын жаңа дәрілерді әзірлеу үшін рационалды дәрі-дәрмек дизайнының инновациялық әдістерін қолданғаны үшін бөлісті. Бұл жаңа әдіс дәрінің әсер ететін нысанын түсінуге, жай ғана сынақ пен қателік әдісін пайдалану емес, бағытталған. Оның еңбегі АЗТ антиретровирустық дәрісін жасауға әкелді, ол АИТС-ке қарсы кеңінен қолданылатын алғашқы дәрі болды. Оның танымал еңбектерінің ішінде алғашқы иммуносупрессивті препарат – азатиоприн, ол органдарды трансплантациялау кезінде қабылдаудан бас тартуды болдырмау үшін қолданылады, және алғашқы сәтті вирусқа қарсы препарат – ацикловир (ACV), герпес инфекциясын емдеуде қолданылады.

Ерте өмір және білім

Элион 1918 жылғы 23 қаңтарда Нью-Йорк қаласында Литвалық еврей иммигранты және тіс дәрігері Роберт Элион мен поляк еврей иммигранты Берта Коэннің отбасында дүниеге келді. Оның отбасы 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан кейін мүлкін жоғалтты. Элион 15 жасында Уолтон орта мектебін үздік бітірді. Ол Хантер колледжінде Phi Beta Kappa болып, бағаларының арқасында тегін оқуға мүмкіндік алды және 1937 жылы химия мамандығы бойынша summa cum laude дипломын алды. Бітіргеннен кейін әйел болғандықтан зерттеу жұмысын таба алмаған Элион химия зертханасында ақысыз лауазымға орналасудан бұрын хатшы және орта мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді. Соңында ол Нью-Йорк университетіне оқуға ақша жинап, 1941 жылы күндіз орта мектепте мұғалім болып жұмыс істеген кезінде ғылым магистрі дәрежесін алды. Нобель сыйлығын алғаннан кейін берген сұхбатында ол жас әйел ретінде білімін жалғастыра алуына Хантер колледжінде тегін оқу мүмкіндігі болғандықтан ғана мүмкіндік болғанын айтты. Оның аспирантураға түсу үшін берген он бес қаржылық көмекке өтініші әйел болуына байланысты қабылданбады, сондықтан ол хатшылық курсына түсті, бірақ жұмыс тауып алғанға дейін онда тек алты апта оқыды. Хичингс дәрілерді сынақ-қате жолымен емес, табиғи қосылыстарды мақсатты түрде имитациялап жасаудың жаңа тәсілін қолданды. Ол әсіресе нуклеин қышқылының туындыларына қарсы әрекет ететін заттарды синтездеуге қызығушылық танытты, олар биологиялық процестерге еніп, оларды тежеуі тиіс еді. Кейіннен ол 1989 жылы Нью-Йорк университетінің Тандон инженерлік мектебінен (бұрынғы Нью-Йорк политехникалық университеті) құрметті докторлық дәрежесін және 1998 жылы Гарвард университетінен құрметті ғылым докторы (S. D.) дәрежесін алды.

Гертруда Б. Элионның таңдамалы шығармалары

"Қанкерге қарсы препараттардың ферменттермен өзара әрекеттесуі." "Қанкерге қарсы химиялық терапияның фармакологиялық негіздерінде" (1975).

Марапаттар мен құрметтер

1988 жылы Элион Хичингс және сэр Джеймс Блэкпен бірге «дәрілік емдеудің маңызды жаңа принциптерін» ашқандары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. Элион медицина саласындағы бесінші әйел Нобель сыйлығының иегері және жалпы ғылымдағы тоғызыншы, сондай-ақ докторлық дәрежесі жоқ санаулы лауреаттардың бірі болды. 1991 жылы Медицина институтының мүшесі және сол жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі атанды. Оның марапаттарына Гарван Олин медалі (1968), Слоан Кеттеринг институтының Джадд сыйлығы (1983), Американдық қатерлі ісіктерді зерттеу қауымдастығының Каин сыйлығы (1985) және Лемелсон МТИ өмір бойына жетістіктер сыйлығы (1997) кіреді. 1991 жылы Элион Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына енгізілген алғашқы әйел болды. Ол сондай-ақ 1991 жылы Ұлттық әйелдер даңқы залына қабылданды. 1992 жылы ол Инженерлік және ғылым даңқы залына сайланды. 1995 жылы Корольдік қоғамның шетелдік мүшесі (ForMemRS) болып сайланды.