Кіріспе
Лена Мария Жонна Олин (22 наурыз 1955) – швед актрисасы. Ол «Оскар», «Алтын глобус», «BAFTA» және «Эмми» сыйлықтарына үміткер болған. Кинорежиссер Ингмар Бергманның шәкірті ретінде, ол оның «Жүзді-жүз сөйлесіп» (1976) фильміндегі шағын рөлмен кинодағы дебютін жасады. Драма мектебін бітіргеннен кейін Олин Корольдік драма театрына қосылды, содан кейін Бергманның «Фанни мен Александр» (1982) және «Репетициядан кейін» (1984) фильмдерінде рөлдер орындады. Ол «Төзімсіздіктің жеңілдігі» (1988) фильміндегі еркін рухты суретші рөлінде халықаралық деңгейде танылды, бұл рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актриса – фильм» номинациясына ие болды. Олин «Дұшпандар, махаббат оқиғасы» (1989) комедиялық драмасында еврей аман қалғанды сомдауы үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актриса» номинациясын, ал «Шоколад» (2000) комедиялық драмасында зәбір көрген әйел рөлі үшін «BAFTA» сыйлығының «Екінші пландағы үздік актриса» номинациясын алды. Оның басқа фильмдерінің қатарында «Пикассоның шытырман оқиғалары» (1978), «Гавана» (1990), «Ромео қанатынан жаралы» (1993), «Мистер Джонс» (1993), «Тоғызыншы қақпа» (1999), «Қанға тоңғандардың патшайымы» (2002), «Казанова» (2005), «Оқырман» (2008), «Мені есіңде сақта» (2010), «Мая Дардель» (2017) және «Суретшінің әйелі» (2019) фильмдері бар. Телевизияда Олин «Алиас» (2002–2006) шпиондық триллерінде КГБ агенты Ирина Деревко рөлін ойнады, бұл рөлі үшін «Эмми» сыйлығының «Драмалық сериалдағы ең үздік қосалқы актриса» номинациясына ие болды. Оның басқа телевизиялық рөлдеріне «Швецияға қош келдіңіз» (2014–2015) ситкомы, «Ривьера» (2017–2020) драмалық сериалы және «Аңшылар» (2020–2023) драмалық сериалы кіреді.
Lena Maria Jonna Olin (; born 22 March 1955) is a Swedish actress. She has received nominations for an Academy Award, a Golden Globe Award, a BAFTA Award, and a Primetime Emmy Award. Mentored by filmmaker Ingmar Bergman, she made her screen debut with a small role in his film Face to Face (1976). After graduating from drama school, Olin joined the Royal Dramatic Theatre, followed by roles in Bergman's films Fanny and Alexander (1982) and After the Rehearsal (1984). She made her international breakthrough in the role of a free spirited artist in The Unbearable Lightness of Being (1988), which earned her a nomination for the Golden Globe Award for Best Supporting Actress – Motion Picture. Olin garnered further critical acclaim for her portrayals of a Jewish survivor in the comedy drama Enemies, A Love Story (1989), for which she received a nomination for the Academy Award for Best Supporting Actress, and an abused wife in the comedy drama Chocolat (2000), for which she received a nomination for the BAFTA Award for Best Actress in a Supporting Role. Her other film roles include The Adventures of Picasso (1978), Havana (1990), Romeo Is Bleeding (1993), Mr. Jones (1993), The Ninth Gate (1999), Queen of the Damned (2002), Casanova (2005), The Reader (2008), Remember Me (2010), Maya Dardel (2017), and The Artist's Wife (2019). On television, Olin starred as KGB agent Irina Derevko on the spy thriller Alias (2002–2006), which earned her a nomination for the Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actress in a Drama Series. Her other television roles include the sitcom Welcome to Sweden (2014–2015), the drama series Riviera (2017–2020), and the drama series Hunters (2020–2023).
Ерте өмір
Олин 1955 жылғы 22 наурызда Швецияның Стокгольм қаласында дүниеге келді. Ол актерлер Бритта Холмберг (1921–2004) және Стиг Олиннің (1920–2008) үш баласының ең кішісі. 1976 жылдан 1979 жылға дейін Швецияның Ұлттық драма өнері академиясында актерлік шеберлікті оқыды. 1974 жылдың қазан айында, 19 жасында, Олин Финляндияның Хельсинки қаласында «Мисс Скандинавия» титулын жеңіп алды. Актриса болғанға дейін Олин ауыстырушы мұғалім және аурухана медбикесі болып жұмыс істеген.
Кино мансабы
Олин Швецияның Корольдік драма театры ансамблімен (1980-1994) Уильям Шекспир мен Август Стриндбергтің пьесаларында он жылдан астам уақыт бойы өнер көрсетті, сондай-ақ Бергман режиссерлік еткен бірнеше швед фильмдеріндегі эпизодтық рөлдерде және Швед теледидарының ТВ театр компаниясының қойылымдарында ойнады. Ингмар Бергман Олинді "Бетпе-бет" (1976) фильмінде түсірді. Бір жылдан кейін ол Стокгольмдегі ұлттық сахнада Бергманның режиссерлік қойылымында ойнай бастады, ал Бергманның "Король Лир" қойылымымен (онда Олин Корделия рөлін сомдады) ол Париж, Берлин, Нью-Йорк, Копенгаген, Мәскеу және Ослоны қоса алған әлемді аралады. Олиннің Швецияның Корольдік драма театрындағы сыншылар жоғары бағалаған сахналық жұмыстары: Стриндбергтің "Ұйдағы қыз" пьесасындағы басты рөл, Михаил Булгаковтың "Ұстаз және Маргарита" пьесасының сахналық бейімделуіндегі Маргарита, Карло Голдонидің "Екі қожаның қызметшісі", Эдвард Бондтың "Жаз", Шекспирдің "Жазғы түнгі түс" пьесасындағы Титания, Бен Джонсонның "Алхимик", Ингмар Бергманның Стриндбергтің "Жули ханым" пьесасындағы атау рөлі, Ларс Нореннің "Наттварден" (Соңғы кешкі ас) драмасындағы невротик Шарлотта. 1980 жылы Олин режиссердің өзі бастаған және екі судьяның бірі болған 1978 жылғы Ингмар Бергман сыйлығының алғашқы иегерлерінің бірі атанды. Олиннің халықаралық кинодағы дебюты Бергманның "Фанни мен Александр" (1980) фильміндегі шағын рөл болды, ал Бергман кейіннен оны өзінің алғашқы халықаралық басты рөліне, "Репетициядан кейін" (1984) таңдады. 1988 жылы Олин Дэниел Дей Льюиспен бірге ағылшын тілінде түсірілген және халықаралық деңгейде танымал болған "Білудің төзімсіз жеңілдігі" фильмінде ойнады, одан кейін Сидней Поллактың "Хавана" (1990), Роман Поланскидің "Тоғызыншы қақпа" (1999) және тағы да басқа фильмдерде түсті. 1989 жылы Олин "Дұшпандар: махаббат тарихы" фильміндегі жұмысы үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік қосалқы актриса" номинациясына ұсынылды. 1994 жылы Олин "Ромео қан төгуде" фильмінде ойнады. Олин және режиссер Лассе Холлстром "Шоколад" (2000) фильмінде бірлесіп жұмыс істеді, ол бес рет "Оскар" сыйлығына ұсынылды, содан кейін "Казанова" (2005) фильмінде қайта жұмыстасты. 2002 жылы Олин өзінің алғашқы американдық телевизиялық рөлінде пайда болды, "Алиас" сериалының екінші маусымында Ирина Деревко рөлін ойнап, негізгі актерлік құрамына қосылды. Сериалдағы жұмысы үшін Олин 2003 жылы "Primetime Emmy Award" сыйлығының "Драмалық сериалдағы үздік қосалқы актриса" номинациясына ұсынылды. Ол шоудан бір маусымнан кейін шығып, төртінші маусымның екі бөлімді финалында Деревко рөлін қайта ойнады, бесінші маусымның ортасында екі рет және бесінші маусымның финалында қайта оралды. 2005 жылы Олин Швецияға қысқа мерзімге оралып, Даниялық режиссер Саймон Стахоның "Банг-Банг орангутанг" фильмінде эпизодтық рөл ойнады. 2008 жылы Олин "Оскар" сыйлығына ұсынылған "Оқырман" фильмінде 1960 жылдары Аушвицтен аман қалған еврей рөлін, сондай-ақ осы әйелдің жиырма жылдан кейінгі қызының рөлін сомдады. 2014 және 2015 жылдар аралығында Олин шведтік ситком "Швецияға қош келдіңіз" сериалында ойнады. Ол 2017 жылы америкалық-поляк тәуелсіз драмалық фильмі "Майя Дардель" фильмінде түсті.
Жеке өмір
Олиннің актер Ержан Рамбергпен болған қарым-қатынасынан Аугуст деген ұлы бар.
Фильм
Жыл Атауы Рөл жазбалары
1976Бетпе-бетДүкен сатушысы
1977Үйленгісі келмейтін жарҒипси әйелТелефильмТабуАтаусыз қыз
1978Пикассоның шығармаларыДолорес
1980МахаббатЛена
1982Қалағандай ТелефильмГräsänklingarНинаФанни мен АлександрРоза (Экдаль үйі)
1983Репетициядан кейінАнна Эггерман (үлкен)Телефильм
1985Валленберг: Батырдың тарихыМартаТелефильм
1986Шыны жасаушыларИтпен әйелТелефильмСолтүстікке ұшуКаринӨмір мен өлім мәселесіНаджа Меландер
1987Комедия актеріАннаТелефильм
1988Жасыл жарық болмауыСабина«Алтын глобус» сыйлығына «Үздік қосалқы актриса» номинациясыҰлттық кино сыншылар сыйлығына «Үздік қосалқы актриса» номинациясыДостарСью
1989S/Y GlädjenАнника ЛарссонДұшпандар, махаббат тарихыМашаЖаңа Йорк кино сыншылар тобының сыйлығы «Үздік қосалқы актриса» номинациясы«Оскар» сыйлығына «Үздік қосалқы актриса» номинациясыҰлттық кино сыншылар сыйлығына «Үздік қосалқы актриса» номинациясы
1990HebrianaЛенаТелефильмГаванаБобби Дуран
1993Ромео қан төгіп жатырМона ДемарковЧикаго кино сыншылар қауымдастығының сыйлығына «Үздік қосалқы актриса» номинациясыМырза ДжонсДоктор Элизабет Боуэн
1995Түн және сәтМаркиза
1996Манхэттенге түн түседіПегги Линдстром
1998Польшалық тойЖадзияГамильтонТесси
1999Құпия ерлерДоктор Анабель ЛикТоғызыншы дарбазаЛиана Телфер
2000ШоколадЖозефин Мускат«БАФТА» сыйлығына «Екінші рөлдегі үздік актриса» номинациясыЕуропалық кино сыйлығына «Үздік актриса» номинациясы«Экран актерлері гильдиясы» сыйлығына «Фильмдегі актерлік құрамның ең үздік өнері» номинациясы
2001IgnitionСот Фейт Мэттис
2002Қарғысқа ұшырағандардың патшайымыМахаретҚараңғылықМария
2003Лилландияның Біріккен ШтаттарыМэрибет ФицджеральдГолливудтағы кісі өлтіруРуби
2005КасановаАндреаБанг-банг ОрангутанНина
2007ОяндыруЛилит Бересфорд
2008ОқырманРоза Мэтер / Илана Мэтер
2010Мені еске алДиана Хирш
2012ГипнотизерСимон Барк
2013Сен білетін шайтанКэтрин ВейлЛиссабонға түнгі пойызҮлкен Эстефания
2017Мая ДардальМая ДардальПрага тәуелсіз кинофестивалінде «Үздік актриса» сыйлығы
2019Суретшінің әйеліКлер Смитсон
2020АдамЕвгения
2022ХилмаХилма
2023Бір өмірГрете Винтон
2024ЖаңартылғанКэтрин ЛарошКеңістіктегі адамЗдена
Теледидар
Жыл Атауы Рөл Ескертулер2001HamiltonTessie2002–2006AliasИрина ДеревкоБасты актерлік құрам (2-маусым), 5 эпизодта қонақ (4-5 маусымдар)Үміткер – Драмалық сериалдағы ең үздік қосалқы актриса үшін «Праймтайм Эмми» сыйлығы (2003)Үміткер – «Сателлит» сыйлығы, ең үздік қосалқы актриса – Телесериал (2003, 2004)2010Заң және тәртіп: Арнайы құрбандар бөліміИнгрид БлокЭпизод: "Құпия"2014–2015Швецияға қош келдіңізВивека БорджессонБасты актерлік құрам2016VinylМэрс Финман3 эпизод2017–2020RivieraИрина АтманБасты актерлік құрам2017MindhunterАннализ Стильман 1 эпизод2020–2023HuntersЕва Браун Гитлер / ПолковникБасты актерлік құрамТБА ҚараңғылықДетектив-инспектор Хулда ГермансдоттирБасты рөл