Кіріспе

Аудио файлдардың онлайн-сатушысы. Цифрлық музыка дүкені – музыка жазбаларының цифрлық аудио файлдарын интернет арқылы сататын кәсіпорын. Тұтынушылар файлдарды пайдалануға лицензия алады, бұл музыка ағылымен тамашалау қызметінен өзгеше, онда жазбаларды меншікке иеленбей тыңдайды. Тұтынушылар әр жазба үшін жеке төлем жасауға немесе жазылым арқылы төлейді. Онлайн музыка дүкендері әдетте әндердің ішінара үзінділерін ұсынады, ал кейбір әндерді толық тыңдауға болады. Олар әдетте әр ән үшін альбом обложкасын немесе орындаушының немесе топтың суретін көрсетеді. Кейбір онлайн дүкендер аудио жазбалар, мысалы, подкасттар, және фильмдердің бейне файлдарын да сатады.

Алғашқы жылдар

Интернеттегі жүктемелі әндердің алғашқы тегін, жоғары сапалы онлайн музыка архиві 1993 жылы Калифорния университетінің Санта-Круз қаласындағы Роб Лорд, Джефф Паттерсон және Джон Луини бастаған Internet Underground Music Archive (IUMA) болды. Sony Music Entertainment Japan 1999 жылдың 20 желтоқсанында Bitmusic деп аталған Жапониядағы алғашқы цифрлық музыка дүкенін іске қосты, ол бастапқыда жапондық музыканттар шығарған синглдердің A жағына баса назар аударды. Жүктемелі музыка нарығының қалыптасуы 2000 жылы интернет кеңістігіне зор әсер еткен Шон Фэннинг құрған Napster музыкалық және файл алмасу қызметімен күшейді. Кейбір қызметтер жүктеуді тікелей байланыстырады, яғни әндерді ойнау үшін белсенді жазылу қажет. Napster – бұл MP3 форматында кодталған аудио файлдарды, әсіресе музыканы бөлісуге баса назар аударған пионерлік (P2P) файл алмасу интернет-қызметі. Алғашқы компания авторлық құқықтарды бұзу фактілеріне байланысты заңдық қиындықтарға тап болып, жұмысын тоқтатты және кейін Roxio компаниясы сатып алды. Екінші рет құрылған Napster 2011 жылдың 1 желтоқсанында Rhapsody компаниясы Best Buy-дан сатып алғанға дейін онлайн музыка дүкеніне айналды. Gnutella, Freenet, Kazaa, Bearshare және тағы да басқалар сияқты кейінгі компаниялар мен жобалар оның P2P файл алмасу үлгісін сәтті қабылдады. LimeWire, Scour, Grokster, Madster және eDonkey2000 сияқты кейбір қызметтер ұқсас жағдайларға байланысты тоқтатылды немесе өзгертілді. 2000 жылы Factory Records кәсіпкері Тони Уилсон және оның серіктестері бір әнді 33 пенстен сататын Music33 онлайн музыка дүкенін іске қосты. Ірі жазба компаниялары ақырында өздерінің онлайн дүкендерін ашуға шешім қабылдады, бұл оларға шығындар мен бағаларды тікелей бақылауға, сондай-ақ әндер мен альбомдардың ұсынылуын және таңбалануын жақсырақ басқаруға мүмкіндік берді. Sony Music Entertainment қызметі үміттенгендей нәтиже бермеді. Көптеген тұтынушылар қызметті пайдалану және навигациялау қиын деп тапты. Sony компаниясының әнді 3,50 АҚШ долларына бағалауы да қызметтің алғашқы пайдаланушыларын ыңғайсыздандырды. MP3 Newswire сервисті қарағанда, пайдаланушылар тек 3,50 долларға жолдарды жалға алып отырғанын атап өтті, өйткені клиент аудио файлдың иесі емес еді. Кейбір уақыт өткен соң файлдардың мерзімі бітіп, оларды қайта сатып алмаса ойнату мүмкін болмайтын. Қызмет тез арада тоқтатылды. Музыка индустриясы қайтадан тырысты. Universal Music Group және Sony Music Entertainment Duet деп аталған қызметпен бірікті, кейін ол Pressplay деп өзгертілді. EMI, AOL/Time Warner және Bertelsmann Music Group MusicNet компаниясымен бірікті. Екі қызмет те жоғары бағалар мен төленгеннен кейін жүктелген файлдарды пайдаланудың шектеулі мүмкіндіктеріне байланысты қиындықтарға тап болды. Нәтижесінде, тұтынушылар заңсыз, тегін файл алмасу бағдарламаларын пайдалануды жөн көрді, олар көптеген тұтынушылар үшін ыңғайлы және пайдалану оңай болды. eMusic, Cductive және Listen.com (қазір Rhapsody) сияқты ірі емес жазба компаниялары тәуелсіз лейблдар мен артистердің музыкасын сатты. Цифрлық аудио жүктеуге деген сұраныс 2003 жылдың сәуірінде Apple-дің iTunes Store (кейін iTunes Music Store деп аталды) және iPod сияқты портативті музыкалық және цифрлық аудио плеерлердің пайда болуынан кейін күрт өсті. Бұл құрылғылар музыка жанкүйерлеріне музыканы қайда барса да алып жүруге мүмкіндік берді. Amazon 2007 жылдың қыркүйегінде АҚШ үшін Amazon MP3 қызметін іске қосты және оны Amazon жұмыс істейтін көптеген елдерге біртіндеп кеңейтті.

Көтеріліңіз

2000-шы жылдары музыканттарға өз музыкаларын делдалсыз тікелей жанкүйерлеріне сатуға мүмкіндік беретін жаңа қызметтердің саны артып кетті. Осындай қызметтер көбінесе веб-беттердің көптеген түрлеріне енгізілетін, электрондық коммерцияны қолдайтын веб-виджеттерді пайдаланады. Бұл әрбір веб-бетті музыканттың жеке онлайн музыка дүкеніне айналдырады. Сонымен қатар, нақты аудиторияға бағытталған "бутик" типтес музыка дүкендері де көбейді. 2007 жылдың 10 қазанында ағылшын рок-тобы Radiohead In Rainbows альбомын жүктеуге арналған файл түрінде шығарды. Тыңдаушылар альбомды қалаған бағаға сатып алуға рұқсат етілді, бұл оларға оны заңды түрде тегін жүктеуге мүмкіндік берді. Альбомды жүктеп алған адамдардың шамамен үштен бірі еш төлемеді, ал орташа төленген баға 4 фунт стерлинг құрады. Үш айдан кейін топ альбомды желіден алып тастап, компакт-диск (CD) форматында шығарды. 2008 жылы ең ірі онлайн музыка дүкені – iTunes Store болды, ол нарықтың шамамен 80% -ын құрады. 2008 жылдың 3 сәуірінде iTunes Store АҚШ-та Wal-Mart-ты ең ірі музыка сатушысы ретінде басып озды, бұл музыка индустриясы үшін маңызды кезең болды, себебі онлайн музыка дүкені физикалық форматтағы (мысалы, CD сататын дүкендер) сатудан озып кеткені тарихымызда алғашқы рет болды. 2010 жылдардың басында, әсіресе iTunes онлайн музыка дүкендері сатудың айтарлықтай өсуін бастан кешірді. Тұтынушылардың шығындары CD сатып алудан онлайн музыка дүкендерінен альбомдарды немесе көбінесе жеке әндерді сатып алуға қарай ығысты. Бұл өзгерістің басты себебі – iTunes платформасы болды, ол бастапқыда кітапханасындағы әрбір әнді 99 центке сатты. Дәстүрлі жағдайда альбомдар бір әннің бағасынан бес есе қымбатқа сатылатын, бірақ iTunes әр әнді альбом бағасының оннан бір бөлігіне сатты. Дегенмен, альбом сатуды арттыру мақсатында iTunes "Complete My Album" ("Альбомды толықтыр") бағдарламасын енгізді, ол тұтынушы бір немесе бірнеше әнді сатып алған жағдайда толық альбомды жеңілдікпен ұсынды. Сонымен қатар, Cyber Monday-дің танымалдылығы артып келе жатқандықтан, онлайн музыка дүкендері басқа тарату арналарынан озып кетті. iTunes Instant Gratification (тез сыйлық) қызметін іске қосты, онда альбомды алдын ала тапсырыс берген клиенттерге кейбір жеке тректер немесе бонус тректер қолжетімді болды. "Тез сыйлық" тректері Ұлыбританияның ресми чарттарындағы синглдар критерийлерін өзгертті. 2013 жылы Дэвид Боуидің "Where Are We Now?" әні The Next Day альбомын алдын ала тапсырыс бергендіктен чартқа ілігуге рұқсат етілмеді, бірақ кейіннен ресми чарттар 2013 жылдың 10 ақпанынан бастап белгілі бір "тез сыйлықтарды" топ 40-қа енгізуге рұқсат берді. "Тез сыйлықтар" Amazon және Spotify сияқты басқа да онлайн музыка дүкендерінде де ұсынылды.

Файл ортақтастырумен салыстырғанда

Файл алмасуға байланысты көптеген пікір таластар бар, сондықтан осы мәселелердің көп бөлігі даулы.

Интернет радиосы

Онлайн музыка дүкендері онлайн радиодан және файл алмасудан бәсекелестікке тап болады. Онлайн радио – интернет арқылы веб-эфирлерді тегін тарату болып табылады. Тыңдаушылар өздері қалаған жанрға, әртіске немесе әнге сүйенген жекешелендірілген «станцияларды» құра алады. Белгілі интернет-радио қызметтерінің қатарында Pandora, Last FM және соңғы кезде Spotify бар, ал Pandora ең ірісі. Pandora интернет-радио нарығының 52% құрамын иеленеді, оның 53 миллионнан астам тіркелген пайдаланушысы бар және пайдаланушылар таңдауға бір миллиардқа жуық станция ұсынылады.