Кіріспе

1969 жылғы Бродвей мюзиклі

Dear World – Джерри Германның музыкасы мен өлеңдері, ал Джером Лоуренс пен Роберт Э. Лидің кітабы бар мюзикл. Оның тұңғыш қойылымымен Герман Бродвейде бір уақытта үш спектакль көрсетіліп тұрған тарихтағы алғашқы композитор-өлеңші болды. Басты рөлде Анжела Лансбери ойнады, ол 1969 жылы графня Аурелия рөлін сомдағаны үшін «Музыкалық спектакльдегі үздік әйел актриса» номинациясы бойынша «Тони» сыйлығын жеңіп алды. Француз драматургі Жан Жиродукстің «Шайоның ақылсыз әйел» пьесасының негізінде, Морис Валенсидің бейімдеуі бойынша сюжет эксцентрикті графня Аурелияның және оның өміріндегі шектеулі билік өкілдерімен күресін көрсетеді. Ол және оның Шайолық достары париждік ауданын ашкөз және сыбайлас құрылысшылардан қорғайды. Идеализм, махаббат және поэзия күштері ашкөздік, материализм және ғылымнан жеңіске жетеді.

Өндірісі мен тарихы

Мюзиклдің алдын ала көрсетілім кезеңі өте қиын болды, сценарий мен музыкаға көптеген өзгерістер енгізілді. "Нью-Йорк Таймс" газетінің хабарлауынша, Гуэр Чемпионның ассистенті және "Hello, Dolly!" сияқты бірнеше қойылымдардың режиссері Люция Виктор режиссер болып тағайындалды, бірақ мюзиклдің жұлдызы Анжела Лансберимен және авторлармен болған "көркемдік дауларға" байланысты қысқа уақыттан кейін отставкаға кетті. Содан кейін Питер Гленвилл шақырылды, бірақ Бостон, Массачусетс штатындағы сынақ көрсетілімдерінен кейін жағымсыз пікірлерге байланысты ол да отставкаға кетті. Продюсер Александр Х. Коэн (1968 жылғы 19 қарашадағы "Нью-Йорк Таймс" газетінде) "Гленвилл мырза мен Лансбери ханым, композитор, авторлар немесе продюсер арасында ешқандай келіспеушілік болған жоқ, Гленвилл мырзамен шоуды өткен аптаға дейін ғана қою туралы бұрыннан келісім шарт жасалған" деді. Мюзикл 1969 жылғы 6 ақпанда Бродвейдегі Марк Хеллингер театрында ашылып, 132 қойылым мен 45 алдын ала көрсетілімнен кейін 1969 жылғы 31 мамырда жабылды. Жо Лейтонның режиссерлігі мен хореографиясынан басқа, сахна безендірушісі Оливер Смит, костюм дизайны Фредди Виттоп, жарық дизайны Жан Розенталь болды.

Кейінгі туындылар

Бастапқыда камералық мюзикл ретінде жоспарланған «Дарақ әлем» түпнұсқа әңгіменің қарапайымдылығын жоқ еткен, масштабты қойылымның құрбаны болды. Бродвейдегі көрсетім жабылғаннан кейін Герман, Лоуренс және Ли шоуды қайта жазды, «Бродвейде жоғалған жақындықты қалпына келтірді». 2000 жылдың қараша-желтоқсан айларында Goodspeed Musicals (Коннектикут штаты) Сали Энн Хауес Орелия рөлінде ойнаған қайта қарастырылған нұсқасын қойды. Бұл нұсқада Дэвид Томпсонның жаңадан өңделген либреттосы және мюзикл жабылғаннан кейін жазылған үш жаңа ән болды. 2000 жылдың 6-24 қыркүйегінде Сан-Францискодағы 42nd Street Moon концерттік нұсқасын сахнаға қойды. Бұл қойылымда Герман, Лоуренс және Лидің редакциясы қолданылды. 2002 жылдың маусым-тамыз айларында Санденс театрында (Юта штаты) Морин Макговерн Аурелия рөлінде ойнаған нұсқасы көрсетілді. Қазіргі уақытта лицензиялауға қолжетімді нұсқа осы нұсқа. Томпсон либреттоның бұрынғы нұсқасын қайта өңдеді, ал партитураға жаңа немесе бұрын кесілген әндер қосылды. «Ақылды әйел» («A Sensible Woman») – «ақылсыз әйелдің» өмірді қалай өткізу керектігі туралы ойларын көрсететін шоуды ашады (Goodspeed-тегідей). Goodspeed-те кесілген «Бір адам» әні қайта қосылып, бірінші акті аяқтайды. Атау әнін үш «ақылсыз әйел» орындайды, ол бір адамға бастап әкелетін қарапайым әнге ұштасады. Бастапқы қойылымды ашқан «Шыны түбінен» әні қайта қарастырылған шоуда жоқ, ал Бродвейдегі алдын ала көрсетімдерде канализация жұмысшысы орындаған, бірақ премьера алдында кесілген «Кешіріңдер, байлар» әні қайта қосылды. Филип Лангтың 26 музыканттан тұратын оркестрлік партиясы (1969 жылы Марк Хелингер театры үшін 26 музыкант – ең аз қажетті сан еді) 8 музыканттан тұратын камералық ансамбльге бейімделді. Бұл қайта өңделген нұсқаның Канададағы тұсаукесері 2012 жылдың мамыр айында Торонто азаматтық жеңіл опера компаниясының сахнасында өтті. Жо Касконның режиссерлігімен Барбара Бодди Орелия, Дэвид Хейнс канализация жұмысшысы, ал Элизабет Роуз Моррисс және Дэниел Корнтвейт жас ғашықтар рөлінде ойнады. Музыкалық қойылымның Ұлыбританиядағы тұсаукесері 2013 жылдың 4 ақпанынан 16 наурызына дейін Лондонның Charing Cross Theatre-ында өтті. Джиллиан Линн режиссерлік және хореографиялық жұмыстарын атқарды, ал Бети Бакли Орелия, Пол Николас канализация жұмысшысы және Стюарт Мэтью Прайс Джулиан рөлінде ойнады. Декорацияны Мэтт Кинли, костюмдерді Энн Хоулд Уорд, жарықтандыруды Майк Робертсон, музыкалық жетекшілікті Иан Таунсенд, дыбысты Майк Уокер, ал оркестрлік партияны Сара Трэвис жасады. Йорк театры (Нью-Йорк) 2017 жылдың 25 ақпанынан 5 наурызына дейін Тайн Дейли графня Аурелия рөлінде ойнаған музыкалық қойылымды ұсынды. Дейли бұрын 2016 жылдың 30 қыркүйегінде Лос-Анджелестегі Valley Performing Arts Center-де «Дарақ әлем» мюзиклінің концерттік нұсқасында ойнаған болатын. Концертте Стивен Вебер канализация жұмысшысы, ал Викки Льюис және Бетс Малоун Аурелияның достары рөлінде болды. New York City Center Encores! 2023 жылдың 15-19 наурызы аралығында Джош Родс режиссерлік еткен концерттік қойылымды ұсынды. Бұл қойылымда Донна Мерфи графня Аурелия рөлінде ойнады.

Сюжет

Бір корпорация Париж көшелерінің астында, бір бистроның тікелей астында мұнай тапты. Графиня Аурелия (Шайоның ақылсыз әйелі деп белгілі) бистроның жертөлесінде тұрады, жоғалған жарына күйіп, өткен шақтарын сағынып ақылдан безген. Корпорация мұнайға қол жеткізу үшін бистроны жарылтуға шешім қабылдағанда, жас басқарушы Джулиан жоспарды құрылысқа салуға көмектеседі, себебі ол бистроның официанты Нинаға ғашық болады. Аурелия корпорация басшыларын кәріз жүйесіне, жер астына әкеледі.

Сыни жауап

Шоу көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Time журналы әндерді "толыққанды нөл" деп атады, ал Мартин Готтфрид сюжет желісі қиын-қыстау кесілгенін айта келе, "оқиғаны түсіну мүмкін емес" деген қорытынды жасады. Уолтер Керр мюзиклдің "көбінесе өте тартымды, актриса [Лансбери] кеш бойы сүйкімді және өзінің ең жақсы жағынан көрінеді" деп жазды. Оның "I Don't Want to Know" әні "өзінің күтпеген құмарлығымен таң қалдыратын ән". Композитор Джерри Герман үшін бұл әсер әрқашан сәтті болмайды. "Дарақ әлем" жақсы адамдарға жақын болғанда тартымды, ал жаман адамдарға бұрғанда қиындыққа ұшырайды. Оливер Смиттің декорациялары өте тамаша. The New York Times газетіндегі Клайв Барнс Лансбериге жағымды баға берді: "Шағын ғажайып – Мисс Лансбери. Музыкалық комедияны білетін ешкім Мисс Лансберидің өнерін жіберіп алмауы керек. Бұл керемет". Стивен Ситронның сөзінше, "[Салли Энн] Хауз және көптеген сыншылар енді қайта жазылған либреттомен оны табысты мюзиклге айналдыруға болатынына сенеді".