Кіріспе

Бетти Макдональдтың 1945 жылғы естеліктері "Жұмыртқа мен мен" – американдық автор Бетти Макдональдтың АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Олимпиада түбегіндегі тауық шаруашылығында жас әйел ретінде басынан өткен оқиғалары мен саяхаттары туралы әзіл-қалжыңға толы естеліктері. Кітап 1927 жылдан 1931 жылға дейін оның бірінші күйеуі Роберт Хескеттпен Чимакум, Вашингтон қаласының жанындағы шағын тауық шаруашылығына бейімделуге және оны басқаруға тырысқан тәжірибесіне негізделген. Ол Сиэтлдегі отбасына барғанда оларға қиындықтары туралы айтатын, бұл оларды қатты күлдіретін. 1940 жылдары Макдональдтың үлкен әпкесі Мэри оны осы оқиғалар туралы кітап жазуға ынталандырды. "Жұмыртқа мен мен" Макдональдтың кітап жазуға жасаған алғашқы қадамы болды.

Сюжет

Макдональд кітабын балалық шағы мен отбасының қысқаша сипаттамасымен бастайды. Оның әкесі тау-кен инженері болған және отбасымен бірге Батыс аймақтарында жиі көшіп-қонып жүрді. Анасының пікірінше, әйел күйеуінің мансабын қолдауы тиіс, сондықтан автор ағасының досы (Боб)мен үйленгенде, ол кеңседегі жұмысын тастап, тауық шаруашылығын ашу арманы бар екенін мойындайды [sic]. Шаруашылық туралы ештеңе білмей тұрып, күйеуін қолдауға құштар болған автор оның арманына демеу берді, бірақ ол сатып алған шаруашылықтағы қатал жағдайларға дайын болмады. Осы жағдайдан бастап кітапта "судан құрғаққа шыққан балық" сияқты, Макдональдты оның жағдайымен және айналасымен күреске салуға негізделген әңгімелер баяндалады. Мысалы, суды үйге алып жүру қажеттігі (резервуар орнатылғанға дейін), "пеште" отты жандырып тұру немесе қозыларға үнемі күтім жасау сияқты мәселелер. Бір күні қонақ Макдональд пен күйеуіне қызғанышпен қарап, олардың таза ауа мен әдемі табиғатқа толы өмір сүретінін айтады. Сонда Макдональд, қонақ сол таңда төсекте жатқанда, олар күнді шығар алдында бірнеше сағат жұмыс істегенін, ал қонақ ұйықтағаннан кейін де түнде ұзақ уақыт бойы жұмыс істегенін атап көрсетеді. Макдональд алғашқы ферма үйіне электр қуаты мен су құбырының келуі сияқты жақсартуларды баяндайды. Кітапта көршілер мен қала тұрғындары да сипатталған. "Ма және Па Кеттл" кейіпкерлері Макдональдтардың жақын көршілері болып табылады.

Шығару

Бастапқыда 1945 жылдың 3 қазанында J. B. Lippincott Company баспасынан жарық көрген «Жұмыртқа және мен» кітабы мақтауға толы пікірлер алды және көп ұзамай бестселлерлер тізіміне енді. Кітап үлкен табысқа ие болды, келесі екі жыл бойы дерлік әр ай сайын қайта басылып тұрды. 1946 жылдың 12 қыркүйегінде кітаптың миллиондық данасы, арнайы мұқабаланған нұсқасы, Вашингтон штатының губернаторы Монрад Уоллгрен тарапынан Сиэтлде өткен түскі ас ісшарасында Макдональдқа табыс етілді. «Жұмыртқа және мен» 1986 жылы қысқа сериямен қатты мұқабада, сондай-ақ Harper Perennial қағаз кітап сериясымен қайта басылды. «Жұмыртқа және мен» кітабының 3 миллионнан астам данасы сатылды және ол 32 тілге аударылды.

Бейімделулер

1946 жылы сәуірде Universal International компаниясы «Жұмыртқа және мен» фильмінің құқықтарын 100 000 долларға, сондай-ақ табыстың белгілі бір пайызына сатып алғанын жариялады. Клодетт Колберт және Фред МакМюррей басты рөлдерде ойнады, ал Марджори Мейн мен Перси Килбрайд Ма және Па Кеттл рөлдерін сомдады. Фильм 1947 жылы экранға шықты. Мейн «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актриса» номинациясына ие болды, ал фильм одан кейін түсірілген тоғыз «Ма және Па Кеттл» фильміне түрткіс болды. Кітап негізінде CBS телеарнасында 1951 жылдың 3 қыркүйегінен 1952 жылдың 1 тамызына дейін 15 минуттық күндізгі телесериал көрсетілді. Бағдарламада Боб Крейвен мен Патрисия Киркленд түсті.

Сын

Кітап жарық көрген кезде сыншылар тарапынан мақталып, көпке танылғанымен, Американың жергілікті халықтарына қатысты расистік көзқарасы үшін сыни пікірлерге ұшырады. 2005 жылы Макдональдтың туындыларын зерттеген әдеби сыншы былай деп жазды: "Ол 'Жұмыртқадағы' расизмді жоймай немесе түзетпей, кейінгі кітаптарындағы әңгімелерінде көпмәдени қоғамның артықшылықтарын сипаттап, оны жақтады (әсіресе Сиэтл сияқты қалалық ортада). 'Жұмыртқа мен мен' Вашингтонды Ма мен Па Кеттл сияқты еңбекке бауыр басқан, ерекше мінезді адамдардың мекені ретінде бейнелегені айтылады." Макдональдты қорғаушылар 1940 жылдары мұндай стереотиптерге көз жұмылып қарағандығын атап көрсетті. Кітаптың мазмұнына байланысты екі сот процесі болды (төменде қараңыз); талапкерлер жеңіске жетпеді, алайда судья олардың қорлау туралы айыптауларының бір бөлегіне негіз бар екенін білдірді.

Жарияланғаннан кейінгі сот іс-әрекеттері

Кітап пен фильмнің табысынан кейін Чимакум қауымдастығының мүшелері сотқа шағым түсірді. Олар «Мен және жұмыртқа» кітабының кейіпкерлерінің өзіне негізделгенін, ал олардың қауымдастығында оларды сол кейіпкерлердің нақты өмірдегі прототиптері ретінде танып, оларды қорлауға және мазақ етуге ұшыратқанын мәлімдеді. Альберт пен Сюзанна Бишоптың отбасы олардың Кеттлдер ретінде жағымсыз бейнеленгенін айтты. Олардың үлкен ұлы Эдвард және оның әйелі Ила Бишоп алғашқы сотқа шағым түсірді, ол соттан тыс келісіммен аяқталды. Екінші сот ісі Макдональдқа, баспагер J. B. Липпинкотт компаниясына және «The Bon Marché» (кітабын насихаттаған және таратқан Сиэтлдегі универмаг) компаниясына қарсы ашылды. Бишоп отбасының тоғыз мүшесі (әрқайсысы 100 000 доллар) және Реймонд Х. Джонсон (75 000 доллар) жалпы сомасы 975 000 доллар көлемінде өтемақы талап етті, Джонсон өзін үнділік «Кроубар» кейіпкері ретінде бейнелегенін мәлімдеді. Бұл іс 1951 жылдың 6 ақпанынан бастап Кинг округінің Жоғарғы сотында судья Уильям Дж. Вилкинстің (Нюрнберг процесінің төрағалық еткен судьяларының бірі) залында қазылар алдында қарастырылды. Макдональд кітабындағы кейіпкерлердің түрлі адамдардың жиынтық бейнесі екенін түсіндірді. Қорғау тарапы Бишоп отбасының кітап пен фильмнен түскен даңқтан пайда табуға тырысқанына дәлелдер келтірді, соның ішінде ұлы Уолтер Бишоптың әкесі Альбертті Вашингтон штатының Белфэр қаласындағы би залында, қолында тауықтармен сахнаға шығарып, оны «Па Кеттл» деп таныстырғаны туралы куәліктер ұсынды. 1951 жылдың 10 ақпанында қазылар алқасы айыпталушылардың пайдасына шешім шығарды.

Танымал мәдениетте

Фильмнің негізгі әнін Сами Кей Виктор үшін, ал Дина Шор Колумбия үшін жаздырды. Бивер Вэлли жолынан (Мемлекеттік 19-жол) Макдональд фермасының бұрынғы орнына батысқа қарай созылатын жол қазір "Егг пен Мен" жолы деп аталады. "The Egg and I" - The Seatbelts тобының "Cowboy Bebop" анимесі үшін орындаған әнінің атауы. "Егг пен Мен" деген жауапты Чарльз Нельсон Райли "Match Game / Hollywood Squares" ойынында "Жұмыртқа (бос)" деген сұраққа берді. "Егг пен Мен" басты нұсқалардың бірі болған жоқ, оның орнына "Егг Ног" таңдалды. "Егг пен Мен" – бүкіл ел бойынша 100-ге жуық орны бар таңғы ас мейрамханасы. Иелері осы кітаптан шабыттанды. "The Egg and I" Warner Bros. "Looney Tunes" мультсериалының 1950 жылғы 13-шы эпизодында "Жұмыртқа шатағы" атты эпизодта қысқаша көрінеді. Присси тауық жеке өмірін сақтау үшін көлеңкесін түсіріп, Porky Pig жұмыртқа тудыруды ескерткеннен кейін, ұясынан осы аттас кітапты алып оқуға кіріседі.