Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконгтық ғалым Лап Чэ Цуй (; 1950 жылдың 21 желтоқсанында туған) – Қытайда туған канадалық генетик және Гонконг университетінің 14-ші вице-президенті және ректоры.
Hong Kong academic
Lap Chee Tsui (; born 21 December 1950) is a Chinese born Canadian geneticist and served as the 14th Vice Chancellor and President of the University of Hong Kong.
Жеке өмір
Ол Гонконгтың Коулун қаласында өсіп, 何文田官立中學 мектебіне оқуға түсті. Гонконгтың Қытай университетінің Жаңа Азия колледжінде биологияны оқып, 1972 жылы «3-сыныптық құрметті диплом» бакалавр дәрежесін, ал 1974 жылы M. Phil. дәрежесін алды. Гонконгтың Қытай университетіндегі ғылыми жетекшісінің ұсынысымен ол АҚШ-та білімін жалғастырып, 1979 жылы Питтсбург университетінен докторлық дәрежесін қорғады. 1979 жылы Теннесси штатындағы Оук Ридж ұлттық зертханасында докторанттан кейінгі зерттеуші және докторанттан кейінгі стажер болып жұмыс істеді, содан кейін 1981 жылы Торонтодағы Науқас балалар ауруханасының генетика бөліміне қабылданды.
He grew up in Kowloon, Hong Kong and attended 何文田官立中學. He studied Biology at the New Asia College of the Chinese University of Hong Kong and was awarded a B. Sc. (3rd Class Honours) and a M. Phil. in 1972 and 1974, respectively. Upon the recommendation of his mentor at the CUHK, he continued his graduate education in the United States and received his Ph. D. from the University of Pittsburgh in 1979. He became Postdoctoral Investigator and Postdoctoral Fellow in 1979 at Oak Ridge National Laboratory, Tennessee, then joined the Department of Genetics of the Hospital for Sick Children in Toronto in 1981.
Мансап
1981 жылдан 2002 жылға дейін Цуй ауру балалар ауруханасында және Торонто университетінде кезекпен зерттеу және оқыту қызметтерін жалғастырды. Вице-канцлер қызметіне тағайындалғанға дейін ол ауру балалар ауруханасының Бас генетигі және зерттеу институтының Генетика және геномдық биология бағдарламасының жетекшісі, сондай-ақ қолданбалы геномика орталығының (доктор Стив Шерермен бірлесе) негізін қалаушы болды. Ол сонымен қатар цистикалық фиброз саласындағы H. E. Sellers кафедрасының иесі және Торонто университетінің профессоры болды. 2000 жылдан 2002 жылға дейін ол Адам геномы жобасында қатысқан ғалымдардың халықаралық ұйымы – Адам геномы ұйымының (HUGO) президенті болды. Ол сондай-ақ 20 халықаралық рецензияланған ғылыми журналдардың редакциялық алқаларында, көптеген ғылыми сараптамалық топтарда және көптеген ұлттық және халықаралық консультативтік комитеттерде, оның ішінде Канаданың Медициналық зерттеулер кеңесі, Канаданың Геномдық зерттеулер жөніндегі жұмыс тобы комитеті (төраға), Ұлттық биологиялық ғылым институтының ғылыми басқару комитеті, Қытайдың Биотехнологияны дамыту ұлттық орталығы және Адам геномы ұйымының ғылыми кеңес комитетінде қызмет етті. Қазіргі уақытта ол Сот қызметкерлерін ұсыну комиссиясының, орнықты даму кеңесінің және атқару комитетінің, сондай-ақ Гонконг Әкімшілігінің стратегиялық даму комиссиясының атқару комитетінің мүшесі. Ол 2002 жылдың мамыр айында Гонконг университетінің (HKU) вице-канцлері болып тағайындалды және 2002 жылдың 1 қыркүйегінен бастап университеттің он төртінші вице-канцлері қызметін атқара бастады. 2011 жылдың қазан айына дейін ол қайта тағайындалмауға шешім қабылдады. Ол қызметін аяқтады.
From 1981 to 2002, Tsui continued his research and teaching in the Hospital for Sick Children and the University of Toronto alternatively. Prior to his appointment as the Vice Chancellor, he was Geneticist in Chief and Head of the Genetics and Genomic Biology Program of the Research Institute at the Hospital for Sick Children and co founder (with Dr. Steve Scherer) of The Centre for Applied Genomics. He was also the holder of the H. E. Sellers Chair in Cystic Fibrosis and University Professor at the University of Toronto. He was the President of Human Genome Organisation (HUGO), the international organization of scientists involved in the Human Genome Project, from 2000 to 2002. He has also served on the editorial boards for 20 international peer reviewed scientific journals, numerous scientific review panels, and many national and international advisory committees, including the Medical Research Council of Canada, Canadian Genome Research Task Force Committee (Chair), Scientific Steering Committee of the National Institute of Biological Science, Scientific Advisory Committee of the China National Center for Biotechnology Development and Human Genome Organization. He is currently member of the Judicial Officers Recommendation Commission, Council for Sustainable Development and Executive Committee, and Executive Committee of the Commission on Strategic Development of the Hong Kong SAR Government. He was appointed Vice Chancellor of the University of Hong Kong (HKU) in May 2002 and assumed office as the fourteenth Vice Chancellor of the university with effect from 1 September 2002. As of October 2011, he had decided not to seek re appointment. He served until
Академиялық еңбектер
Цуй 1989 жылы өзінің командасымен бірге кістік фиброзды тудыратын, кістік фиброз трансмембраналық өткізгіштікті реттеуші (CFTR) геніндегі ақауды анықтағанда әлемдік деңгейде танымал болды, бұл адам генетикасындағы маңызды қадам болды. Ол сонымен қатар адам геномын зерттеуге, әсіресе 7-хромосоманы ерекшелеуге және қосымша ауру тудыратын гендерді анықтауға үлкен үлес қосты.
Tsui became internationally acclaimed in 1989 when he and his team identified the defective gene, namely Cystic fibrosis transmembrane conductance regulator (CFTR), that causes cystic fibrosis, which is a major breakthrough in human genetics. He has also made significant contributions to the study of the human genome, especially the characterization of chromosome 7, and, identification of additional disease genes.
Құрметтер мен марапаттар
Цуй жылдар бойындағы еңбегі үшін көптеген марапаттар мен құрметтерге ие болды. Оның құрметті атақтарына Канаданың Медициналық зерттеулер кеңесінің Ерекше ғалымы, Канада Корольдік қоғамының мүшесі, Лондон Корольдік қоғамының мүшесі, Academia Sinica мүшесі, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі, Ұлыбритания Корольдік дәрігерлер колледжінің құрметті мүшесі және Дүниежүзілік инновациялар қорының құрметті мүшесі кіреді. Ол сонымен қатар Канаданың Өнер кеңесінің Киллам сыйлығы, Гайрднер халықаралық сыйлығы, Франклин институтының Эллиотт Крессон медалі және Мид Джонсон сыйлығы сияқты көптеген ұлттық және халықаралық сыйлықтардың иегері. Оған Торонто университеті, Корольдік колледж университеті, Нью-Брансуик университеті, Гонконгтың қытай университеті, Сент-Франциск Ксавьер университеті, Йорк университеті, Тель-Авив университеті және Батыс Онтарио университеті құрметті докторлық дәрежесін берді. 1991 жылы ол Канада орденінің офицері атанды, ал 2007 жылдың қазан айында Францияның Құрмет Легионының кавалері болды. Ол сондай-ақ Онтарио орденін және Гонконг Әкімшілігінен Бейбіт судья (HKSAR) атағын алды. 2012 жылы ол Канада медициналық даңқы залына енгізілді. Ол Этобикок даңқы залының иегері. 2006 жылы Торонто университетінің Доннели жасушалық және биомолекулалық зерттеулер орталығының бесінші қабаты Цуй Лап Чие есімімен аталып, оның ғылыми еңбегіне құрмет көрсетілді.
Tsui has received numerous awards and honours for his outstanding work over the years. His honours include the titles of Distinguished Scientist of the Medical Research Council of Canada, Fellow of the Royal Society of Canada, Fellow of the Royal Society of London, Fellow of Academia Sinica, Foreign Associate of the National Academy of Sciences (US), Honorary Fellow of Royal College of Physicians (UK) and Honorary Fellow of World Innovation Foundation. In addition to many national and international prizes, including the Killam Prize by the Canada Council for the Arts, Gairdner International Award, Elliott Cresson Medal of Franklin Institute, and Mead Johnson Award, he was awarded honorary doctoral degrees by the University of Toronto, University of King's College, University of New Brunswick, Chinese University of Hong Kong, St. Francis Xavier University, York University, Tel Aviv University and University of Western Ontario. In 1991, he was made an Officer of the Order of Canada, and in October 2007, he was decorated as Knight of the Légion d'Honneur of France. He also received the Order of Ontario and the title of Justice of the Peace (HKSAR) from the Hong Kong SAR Government. In 2012, he was inducted into the Canadian Medical Hall of Fame. He is an inductee into the Etobicoke Hall of Fame. In 2006, the fifth floor of the University of Toronto's Donnelly Centre for Cellular and Biomolecular Research was named after Tsui Lap chee to honour his research work.
Дау
Цуй 2011 жылғы 18 тамызда Гонконг университетінің 100 жылдығына арналған Қытай вице-премьері Ли Кэцянның сапарынан кейін даудың ортасына түсті. Вице-премьер сапарда болған кезде полиция кейбір студенттерді вице-премьерден алыс баспалдаққа итеру үшін қажетсіз және негізсіз күш қолданды. Кейін студенттер Цуйды Қытайдың орталық үкіметіне жалтақтады деп айыптады, сондай-ақ сөз бостандығы мен өркендеуді, студенттердің академиялық бостандығын қорғамады. Цуй Гонконг университеті қауымдастығына жасаған мәлімдемесінде қауіпсіздік шараларын жақсырақ жоспарлап, ұйымдастыруға болатындығын мойындады. Ол сондай-ақ университеттің студенттері мен түлектерінен аталған жағымсыз оқиғаның алдын алуға келмегені үшін кешірім сұрады. Ол "Университет кампусы студенттер мен оқытушыларға тиесілі және ол әрқашан сөз бостандығының орны болып қала береді" деп сендірді.
Tsui became the centre of controversy following Chinese Vice Premier Li Keqiang's visit to the centenary ceremony of Hong Kong University on 18 August 2011. During the Vice Premier's visit, police used what a review concluded was unnecessary and unjustifiable force to push some students into a stairwell away from the Vice Premier. Tsui was later accused by the students of pandering to the Chinese central government and failing to protect both the freedom of speech and expression, as well as academic freedoms of students. In a statement to the HKU community, Tsui admitted that the security arrangements could have been better planned and organised. He also apologised to the university's students and alumni for not having been able to prevent the unfortunate incident. He assured them that "the University campus belongs to students and teachers and it will always remain a place for freedom of expression."