Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоладан құйылған мүсін
Sculpture cast in bronze
Қола – құйылған металл мүсіндер үшін ең танымал металл; құйылған қола мүсіні көбінесе жай ғана "қола" деп аталады. Оны жеке немесе топта мүсіндер, рельефтер, кішкентай мүсіндер мен фигуралар жасауға, сондай-ақ жиһаз сияқты басқа заттарға бекітілетін қола элементтер үшін пайдалануға болады. Оны жиі алтынмен қаптау арқылы алтын жалатылған қола немесе ормолу алады. Көбінесе қола қорытпалары қалыпқа тону алдында сәл кеңейіп, қалыптың ең ұсақ бөлшектерін де толтырады. Содан кейін қола суығанда аздап қысқарып, оны қалыптан бөлуді жеңілдетеді. Олардың беріктігі мен серпімділігі (қатаңдықсыздығы) әртүрлі керамикалық немесе тас материалдармен (мысалы, мәрмәр мүсіндер) салыстырғанда, қимылмен бейнеленген кейіпкерлерді жасау кезінде үлкен артықшылық береді. Осы қасиеттер "Жете" сияқты созылған фигураларды немесе Рихард Арыстанжүректің ат мүсіні сияқты тірегінің қимасы кішкентай фигураларды жасауға мүмкіндік береді. Бірақ қоланы мүсін жасаудан басқа мақсаттарда пайдаланудың құндылығы мүсіндерді сақтауға кедерілді; көптеген ежелгі қола мүсіндері сақталмады, себебі олардың көпшілігі соғыс кезінде қару немесе оқ-дәрі жасау үшін, немесе жеңімпаздарды еске алу үшін жаңа мүсіндер құру үшін балқытылды, ал тас және керамикалық туындылар ғасырлар бойы, тіпті бөлшектермен болса да, көбірек сақталды. 2007 жылға дейін Джон Уодделлдің бірнеше толық мөлшердегі қола мүсіндері ұрланған, бұл жұмысты балқытқаннан кейін металл құнына байланысты болуы мүмкін.
Bronze is the most popular metal for cast metal sculptures; a cast bronze sculpture is often called simply "a bronze". It can be used for statues, singly or in groups, reliefs, and small statuettes and figurines, as well as bronze elements to be fitted to other objects such as furniture. It is often gilded to give gilt bronze or ormolu. Common bronze alloys have the unusual and desirable property of expanding slightly just before they set, thus filling the finest details of a mould. Then, as the bronze cools, it shrinks a little, making it easier to separate from the mould. Their strength and ductility (lack of brittleness) is an advantage when figures in action poses are to be created, especially when compared to various ceramic or stone materials (such as marble sculpture). These qualities allow the creation of extended figures, as in Jeté, or figures that have small cross sections in their support, such as the equestrian statue of Richard the Lionheart. But the value of the bronze for uses other than making statues is disadvantageous to the preservation of sculptures; few large ancient bronzes have survived, as many were melted down to make weapons or ammunition in times of war or to create new sculptures commemorating the victors, while far more stone and ceramic works have come through the centuries, even if only in fragments. As recently as 2007 several life sized bronze sculptures by John Waddell were stolen, probably due to the value of the metal after the work has been melted.
Материал
Көптеген түрлі қола қорытпалары бар. Әдетте, қазіргі заманғы қола 88% мыс және 12% қалайыдан тұрады. Альфа-қола – мыстағы қалайының альфа-қатты ерітіндісі. 4–5% қалайы бар альфа-қола қорытпалары монеталар жасауға және бірқатар механикалық қолданыстарға пайдаланылады. Тарихи қолалардың құрамы өте өзгермелі, себебі металл өңдеушілердің көпшілігі қолындағы қалдықтарды пайдаланған; XII ғасырғы ағылшын Глостер шамдығының металлы – мыс, мырыш, қалайы, қорғасын, никель, темір, антимон, сурьма және ерекше түрде көп күміс (негізінде 22,5%-дан, шамның астыңғы бөлігінде 5,76%-ға дейін) қоспасынан тұратын қола. Бұл қоспаның пропорциясы шамды ескі монеталардан жасағанын көрсетеді. Бенин қолалары шын мәнінде жезден жасалған, ал Льеж қаласындағы Сент-Бартоломей шіркеуіндегі романдық стильдегі шомылу тағы – қола да, жез де дейді. Қола дәуірінде екі түрлі қола жиі қолданылды: шамамен 10% қалайы бар «классикалық қола» құю үшін пайдаланылса, ал шамамен 6% қалайы бар «жұмсақ қола» табақтар жасау үшін қорытпадан соғылған. Қару-жарақтар көбінесе «классикалық қоладан» құйылған, ал дулығалар мен қару-жарақтар «жұмсақ қоладан» соғылған. Бір анықтама бойынша, қазіргі заманғы «мүсіндік қола» 90% мыс және 10% қалайыдан тұрады. Ежелгі Грецияда толық өлшемді қола мүсіндер жақсы жағдайда табылған; соның бірі – теңіз суында сақталған «Жеңімпаз жас» қола мүсіні, оны мұражайда көрсету үшін қазіргі күйіне келтіру үшін көп еңбек жұмсалды. Рим қола мүсіндері одан да көп сақталған. Ежелгі қытайлықтар жоғалған балауыз әдісімен және бөліктелген қалыптармен құюды білген, ал Шан әулеті кезінде күрделі өрнектермен безендірілген қытайлық ритуалдық қола ыдыстарды көптеп жасаған, олар патшалар мен ақсүйектердің қабірлерінде 200 данаға дейін жинақталып жерленген. Ежелгі Египет өнерінің ұзақ даму кезеңінде көптеген кішкентай балауыз қола мүсіндер жасалды; олардың мыңдаған данасы мұражай коллекцияларында сақталған. VII-VIII ғасырлардағы Шри-Ланка Сингал қоласынан жасалған Будда Тара мүсіні, қазір Британ мұражайында сақталған, Шри-Ланка қола мүсіндерінің тамаша үлгісі болып табылады. IX-XIII ғасырларда Оңтүстік Үндістандағы Чола әулеті Үндістанда қола құю өнерінің ең жоғары деңгейін көрсетті.
There are many different bronze alloys. Typically modern bronze is 88% copper and 12% tin. Alpha bronze consists of the alpha solid solution of tin in copper. Alpha bronze alloys of 4–5% tin are used to make coins and a number of mechanical applications. Historical bronzes are highly variable in composition, as most metalworkers probably used whatever scrap was on hand; the metal of the 12th century English Gloucester Candlestick is bronze containing a mixture of copper, zinc, tin, lead, nickel, iron, antimony, arsenic with an unusually large amount of silver between 22.5% in the base and 5.76% in the pan below the candle. The proportions of this mixture may suggest that the candlestick was made from a hoard of old coins. The Benin Bronzes are really brass, and the Romanesque Baptismal font at St Bartholomew's Church, Liège is described as both bronze and brass. In the Bronze Age, two forms of bronze were commonly used: "classic bronze", about 10% tin, was used in casting; and "mild bronze", about 6% tin, was hammered from ingots to make sheets. Bladed weapons were mostly cast from classic bronze, while helmets and armour were hammered from mild bronze. According to one definition, modern "statuary bronze" is 90% copper and 10% tin. Life sized bronze statues in Ancient Greece have been found in good condition; one is the seawater preserved bronze Victorious Youth that required painstaking efforts to bring it to its present state for museum display. Far more Roman bronze statues have survived. The ancient Chinese knew both lost wax casting and section mould casting, and during the Shang dynasty created large numbers of Chinese ritual bronzes, ritual vessels covered with complex decoration, which were buried in sets of up to 200 pieces in the tombs of royalty and the nobility. Over the long creative period of Egyptian dynastic art, small lost wax bronze figurines were made in large numbers; several thousand of them have been conserved in museum collections. The 7th 8th century Sri Lankan Sinhalese bronze statue of Buddhist Tara, now in the British Museum, is an excellent example of Sri Lankan bronze statues. From the ninth through the thirteenth century the Chola dynasty in South India represented the pinnacle of bronze casting in India.
Процесс
Бронза жасау – жоғары білікті жұмыс, және түрлі құю процестері қолданылуы мүмкін, оның ішінде жоғалған балауыз құю (және оның қазіргі заманғы инвестициялық құю нұсқасы), құм құю және центробектік құю. "Бронза" термині электротиптеу (немесе гальванопластика) арқылы жасалған металл мүсіндерге де қолданылады, бірақ мұндай мүсіндер көбінесе таза мыстан жасалған және олардың дайындалуы металл құюды қамтымайды.
Making bronzes is highly skilled work, and a number of distinct casting processes may be employed, including lost wax casting (and its modern day spin off investment casting), sand casting and centrifugal casting. The term "bronze" is also applied to metal sculptures made by electrotyping (or galvanoplasty), although these sculptures are typically pure copper and their fabrication does not involve metal casting.
Жоғалған балауыз әдісі
Жоғалған балауыз немесе инвестициялық құюда суретші мүсіннің толық көлемді моделімен бастайды, көбінесе құрғамайтын майлы балшықпен, мысалы, кішкентай мүсіндер үшін Пластилин, немесе ұзақ уақыт дамытылатын мүсіндер үшін (сулы балшықты құрғатудан қорғау қажет), ал үлкен мүсіндер үшін – сулы балшық, немесе мүсіншінің қимылын, нысанмен қатар, көрсететін ерекшеліктерді бейнелеу үшін. Балшықтан қалып жасалады, бір бөліктен жасалған гипстен, немесе иілгіш гельден немесе резеңкеге ұқсас материалдардан, бірнеше бөліктен тұратын гипстік қаптамамен бекітілген. Көбінесе, осы қалыптан әрі қарыштау үшін гипстік шебер жасалады. Мұндай гипс – өнер туындысын сақтап тұру құралы, қола құюды қаржыландыру үшін демеуші табылар дейін, бастапқы қалыптардан немесе тазартылған гипстік модельден жасалған жаңа қалыптан. Өндірістік қалып алынғаннан кейін, одан балауыз (ірі мүсіндер үшін қуыс) құйылады. Қуыс мүсін үшін ядро бос кеңістікке құйылады, және балауыз ерігеннен кейін, құюға қолданылатын металлдан жасалған штифттермен дұрыс орнында ұсталады. Ерітілген металды мүсінге жеткізу үшін бір немесе бірнеше балауызты құбырлар қосылады, әдетте, сұйық металл құю ыдысынан мүсіннің түбіне бағытталады, содан кейін төменнен жоғарыға қарай толтырылады, шашырау мен турбуленттілік болдырмау үшін. Қосымша құбырлар аралық позицияларда жоғары бағытталуы мүмкін, ал газдар тұтқындалуы мүмкін жерлерде түрлі желдеткіштер қосылуы мүмкін. (Керамикалық қабық құю үшін желдеткіштер қажет емес, бұл құбырдың қарапайым және тікелей болуына мүмкіндік береді). Содан кейін толық балауызды құрылым (және бұрын қосылған ядро) басқа қалыпқа немесе қабыққа салынады, ол пеште балауыз еріп, барлық ылғал кеткенше қыздырылады. Содан кейін инвестиция еріген қоламен толтырылады. Барлық балауыз бен ылғалдылықты жою сұйық металдың бу мен газдардан туындаған жарылыс арқылы қалыптан шығарылуын болдырмайды. Қола құюды оқып үйренетін студенттер әдетте тікелей балауызбен жұмыс істейді, модель балауызбен жасалады, мүмкін ядроның үстінде қалыптасады, немесе егер бөлшек қуыс болса, ядро орнында құйылады. Егер қалып жасалмаса және құю процесі сәтсіз аяқталса, өнер туындысы да жоғалады. Металл салқындағаннан кейін сыртқы керамика немесе балшық сыпырылып, балауыз формасының бейнесі, соның ішінде ядролық штифттер, құбырлар, желдеткіштер және көтерілушілер ашылады. Бұлардың барлығы арамен алынып тасталады, құралдың іздері жылтыратылады, ал ішкі коррозия ықтималдығын азайту үшін ішкі ядролық материал алынып тасталады. Газ қалталары немесе инвестициялық қосымшалардың салдарынан туындаған толық емес кеңістіктер дәнекерлеу және кесу арқылы түзетіледі. Құбырлар мен желдеткіштер орнатылған жерлердегі шағын ақаулар файлмен немесе ұнтақталып жылтыратылады.
In lost wax or investment casting, the artist starts with a full sized model of the sculpture, most often a non drying oil based clay such as Plasticine model for smaller sculptures or for sculptures to be developed over an extended period (water based clays must be protected from drying), and water based clay for larger sculptures or for sculptures for which it is desired to capture a gestural qualityone that transmits the motion of the sculptor in addition to that of the subject. A mould is made from the clay pattern, either as a piece mould from plaster, or using flexible gel or similar rubber like materials stabilized by a plaster jacket of several pieces. Often a plaster master will be made from this mould for further refinement. Such a plaster is a means of preserving the artwork until a patron may be found to finance a bronze casting, either from the original moulds or from a new mould made from the refined plaster positive. Once a production mould is obtained, a wax (hollow for larger sculptures) is then cast from the mould. For a hollow sculpture, a core is then cast into the void, and is retained in its proper location (after wax melting) by pins of the same metal used for casting. One or more wax sprues are added to conduct the molten metal into the sculptures typically directing the liquid metal from a pouring cup to the bottom of the sculpture, which is then filled from the bottom up in order to avoid splashing and turbulence. Additional sprues may be directed upward at intermediate positions, and various vents may also be added where gases could be trapped. (Vents are not needed for ceramic shell casting, allowing the sprue to be simple and direct). The complete wax structure (and core, if previously added) is then invested in another kind of mould or shell, which is heated in a kiln until the wax runs out and all free moisture is removed. The investment is then soon filled with molten bronze. The removal of all wax and moisture prevents the liquid metal from being explosively ejected from the mould by steam and vapour. Students of bronze casting will usually work in direct wax, where the model is made in wax, possibly formed over a core, or with a core cast in place, if the piece is to be hollow. If no mould is made and the casting process fails, the artwork will also be lost. After the metal has cooled, the external ceramic or clay is chipped away, revealing an image of the wax form, including core pins, sprues, vents, and risers. All of these are removed with a saw and tool marks are polished away, and interior core material is removed to reduce the likelihood of interior corrosion. Incomplete voids created by gas pockets or investment inclusions are then corrected by welding and carving. Small defects where sprues and vents were attached are filed or ground down and polished.
Үлкен мүсіндер жасау
Үлкен мүсін үшін суретші әдетте поза мен пропорциялары анықталғанша шағын эскиздік модельдер дайындайды. Содан кейін, барлық соңғы бөлшектері бар орташа өлшемді модель жасалады. Өте үлкен жұмыстар үшін бұл модель тағы да үлкен орташа өлшемге дейін ұлғайтылуы мүмкін. Соңғы масштабтағы модельден өлшеу құралдары толық көлемді уақытша конструкцияның құрылымдық тірегі – арматураның өлшемдерін анықтау үшін қолданылады. Ол ағаш, картон, пластикалық көбік және/немесе қағазбен көлемді толтырып, салмағын жеңіл ұстау арқылы жуан контурға келтіріледі. Соңында, гипс, саз немесе басқа материалдар толық көлемді модель жасау үшін қолданылады, одан қалып жасауға болады. Балама ретінде, үлкен отқа төзімді ядро салынып, содан кейін балауыз әдісі қолданылып, құймаға дайындалады. Қазіргі заманғы дәнекерлеу технологияларына дейін үлкен мүсіндер әдетте бір құю арқылы бір бөлікте жасалған. Дәнекерлеу үлкен мүсінді бөліктерге құюға, содан кейін оларды біріктіруге мүмкіндік береді.
For a large sculpture, the artist will usually prepare small study models until the pose and proportions are determined. An intermediate sized model is then constructed with all of the final details. For very large works, this may again be scaled to a larger intermediate. From the final scale model, measuring devices are used to determine the dimensions of an armature for the structural support of a full size temporary piece, which is brought to rough form by wood, cardboard, plastic foam, and/or paper to approximately fill the volume while keeping the weight low. Finally, plaster, clay or other material is used to form the full size model, from which a mould may be constructed. Alternatively, a large refractory core may be constructed, and the direct wax method then applied for subsequent investment. Before modern welding techniques, large sculptures were generally cast in one piece with a single pour. Welding allows a large sculpture to be cast in pieces, then joined.
Аяқтау
Соңғы жылтыратудан кейін, коррозиялық материалдар патина жасау үшін қолданылуы мүмкін, бұл процесс түс пен беткейді бақылауға мүмкіндік береді. Бронзадан жасалған мүсік өнерінің тағы бір түрі – ормолу, ол жұмсақ қоладан жасалып, алтынмен қапталады (алтын жалатылады) нәтижесінде матовый алтын түс шығады. Ормолу 18-шы ғасырда Францияда кең таралды және қабырғаға ілінетін шамдар, сия қаламдар, сағаттар және гарнитуралар сияқты түрлерде кездеседі. Ормолудан жасалған заттарды соққанда анық дыбыс естиледі, бұл олардың қоладан екенін, шпелтер немесе қалайы сияқты арзан қорытпалардан емес екенін көрсетеді.
After final polishing, corrosive materials may be applied to form a patina, a process that allows some control over the colour and finish. Another form of sculptural art that uses bronze is ormolu, a finely cast soft bronze that is gilded (coated with gold) to produce a matte gold finish. Ormolu was popularized in the 18th century in France and is found in such forms as wall sconces (wall mounted candle holders), inkstands, clocks and garnitures. Ormolu wares can be identified by a clear ring when tapped, showing that they are made of bronze, not a cheaper alloy such as spelter or pewter.
Кітаптар тізімі
Вайнриб, Итай, Орта ғасырдағы қола нысандар (Кембридж, 2016). Дафас, К. А., 2019. Грек қола мүсіндері: Кейінгі архаикалық және классикалық кезеңдер, Классикалық зерттеулер институты, Лондон университетінің Жоғары білім беру мектебі, Классикалық зерттеулер институтының бюллетені, монография, BICS қосымшасы 138 (Лондон).
Weinryb, Ittai, The Bronze Object in the Middle Ages (Cambridge, 2016). Dafas, K. A., 2019. Greek Large Scale Bronze Statuary: The Late Archaic and Classical Periods, Institute of Classical Studies, School of Advanced Study, University of London, Bulletin of the Institute of Classical Studies, Monograph, BICS Supplement 138 (London).