Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызыл және Атчафалая өзендеріндегі алып ағаш кептемесі
Giant log jam in the Red and Atchafalaya Rivers
Ұлы жағалау – Солтүстік Америкадағы Қызыл және Атчафалая өзендерін, мүмкін 12 ғасырдан бастап 1830 жылдары жойылғанға дейін тосқан зор ағаш кептемесі немесе "жағалаулар" тізбегі. Ол Солтүстік Америкадағы мөлшерімен ерекшеленді.
The Great Raft was an enormous log jam or series of "rafts" that clogged the Red and Atchafalaya rivers in North America from perhaps the 12th century until its removal in the 1830s. It was unique in North America in terms of its scale.
Шығу тегі
Ұлы сал 12 ғасырда немесе одан да ертерек қалыптаса бастаған болуы мүмкін. Ол жоғары жағынан өсіп, төменгі жағынан шіріп немесе шайылып кетіп отырды. 1830 жылдардың басына қарай, ол Логги Байодан Каролина Блаффсқа дейін созылып, бір кезде осы аралықты қамтыды. Өлшеміне байланысты, Ұлы сал аймақтық Каддо тайпасының мифологиясына енді, ол мыңдаған жылдар бойы осы аймақта тұрған. Олар оны қарсыласатын тайпалардан қорғап, сонымен қатар жерді ара-арасында су басуға себеп болып, егіншілікке қолайлы етеді деп сенді. Харрельсон және авторлар салдың пайда болуын былай сипаттайды:
The Great Raft possibly began forming in the 12th century, or earlier. It grew from its upper end, while decaying or washing out at the lower end. By the early 1830s, it spanned more than The raft, at one point, extended for from Loggy Bayou to Carolina Bluffs. Because of its scale, the Great Raft became incorporated in the mythology of the regional Caddo tribe, which had been in the area for thousands of years. They credited it with protecting them from competing tribes, as well as intermittently causing floods on the land and making it fertile for agriculture. Harrelson et al. describe the origins of the raft:
Шатырлы бұталар, өсімдіктер және шөгінділерден тұратын бұл экосистема шамамен екі мың жыл бойы сақталып, Қызыл өзеннің ағысын өзгертіп, оның геоморфологиялық сипатын бір арнадан бірнеше өріс тәрізді арналарға дейін толыққанды түрлендірді. Ұлы салдың алғашқы қалыптасуы Қызыл өзеннің ірі аульсия сияқты маңызды геоморфологиялық шектен өту кезінде болған күрт су тасқынынан туындады деп есептеледі. Ұлы салдың дамуына ықпал ететін негізгі факторлар – ауыспалы геоморфологиялық жағдайлар, мол жауын-шашын, өзен жағалауының айналма қозғалысы мен плиталардың сынуы, жылдам бүйірлік орын ауыстыру, көптеген, тез өсетін жағалау өсімдіктері, геоморфологиялық шектен асып кету, күрт су тасқыны және ауыр шөгінді жүктемесі болып табылады.
This ecosystem of entangled logs, vegetation and sediments remained in place for almost two millennia, altering the flow regime of the Red River and causing a complete change in its geomorphic character from a single channel to a series of anastomosing channels. It is believed that the initial formation of the Great Raft was triggered by catastrophic flooding as the Red River was going through some major geomorphic threshold, such as a major avulsion. The main contributors to the development of the Great Raft are believed to be the shifting geomorphic conditions in conjunction with extensive precipitation, river bank rotational slips and slab failure, rapid lateral migration, copious, rapidly growing riparian vegetation, exceeding a geomorphic threshold, a flashy hydrograph and a very heavy sediment load.
Сипаттамалары
XIX ғасырдың басында сал Луизиана штатының Кампти қаласынан Шревпорт маңына дейін созылған. Ол Тейлек 12 мильдік шығанақтың аузын жапқан, Шревпорттың батысындағы жерге қоныстануға кедергі келтірген. Қызыл өзенде көптеген ұсақ бөгеттер де болған.
At the beginning of the 19th century, the raft extended from Campti, Louisiana, to around Shreveport, Louisiana. The raft blocked the mouth of Twelve Mile Bayou, impeding settlement in the area west of Shreveport. There were many smaller logjams on the Red River.
Салдарлар
Ағаш бөгеттерін жойғаннан кейін, Каддо көліндегі және басқа көлдердегі су деңгейі күрт төмендеп, өзен кемелері үшін қатынас нашарлады. Порттар тоқырады және Каддо көлінде өзен кемелері қалып қойды. Үлкен ағаш бөгеттерін жою, Миссисипи өзенінің суларын төменгі Луизианада Ачафалая өзенінің басып алуын жеделдетті, ол Мексика шығанағына жеке құятын ірі сала. 20-шы ғасырда Миссисипи өзенін сақтау үшін АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы миллиардтаған долларлық "Ескі өзенді басқару құрылысын" салды.
When the log jams were removed, the water level in Caddo Lake and others dropped dramatically, reducing their navigability for riverboats. The ports declined, and riverboats ceased to travel in Caddo Lake. The removal of the massive log jams hastened the capture of the Mississippi River's waters in lower Louisiana by the Atchafalaya River, a major distributary emptying separately into the Gulf of Mexico. In the 20th century, to maintain the Mississippi, the US Army Corps of Engineers built the multibillion dollar Old River Control Structure.