Кіріспе

Classic Mac OS MultiFinder – 1987 жылдың 11 тамызында енгізілген және System Software 5 жүйесімен бірге келген Apple Macintosh-тың классикалық Mac OS-і үшін кеңейтім. Ол бірнеше бағдарламаны бір уақытта іске қосуға мүмкіндік береді – бұл бұрынғы Macintosh жүйелерімен салыстырғанда үлкен жетістік, себебі олар бір уақытта тек бір ғана бағдарламаны іске қоса алатын. System 7 пайда болғаннан кейін MultiFinder операциялық жүйенің стандартты бөлігіне айналды және Mac OS X пайда болғанға дейін солай қалды.

Өмірбаян

Алғашқы Macintosh 1984 жылы шығарылды, және Apple-дың әзірлеушілері машинаның 128 КБ жады соншалықты шектеулі болғандықтан, Apple Lisa үшін әзірлеген қолданбаларды бір уақытта іске қосу мүмкіндігінен бас тарту керек деген шешімге келді. Келесі Macintosh аппараттық модельдері жадтың көлемін арттыруды басты ерекшелік ретінде ұсынғанда, пайдаланушыларға бірнеше қолданбаны бірдей іске қосуға мүмкіндік беру үшін жаңа бағдарламалау тәсілдері әзірленді. Жұмыс үстелі құралдары System 6 жүйесінің барлық өмірлік кезеңінде маңызды болды, ал Switcher MultiFinder-ге жол берді, кейін ол тікелей System 7 жүйесіне енгізілді.

Үстелдің аксессуарлары

Біраз еркіндік беру және графикалық интерфейстің тұрақтылығын сақтау мақсатында, алғашқы Macintosh компьютерлерінде калькулятор сияқты, бір уақытта іске қосылатын «Үстел аксессуарлары» болған. Дегенмен, олардың мүмкіндіктері RAM жадын үнемдеу үшін қасақана шектелген. Шындығында, олар – аппараттық құрылғыларды қолдауға арналған көп тапсырмалы жүйені пайдаланатын драйверлер. Сондықтан, олардың жұмыс ортасы күрт шектелген. Олар тек бір ғана терезені аша алады, ол әдетте ерекше дөңгелек жиекті болады. Жүйелік бағдарламалық құралдар оларды тікелей қолдамаса да, «Үстел аксессуарларының» танымалдылығы көптеген бағдарлама жасаушыларды бастапқы кезеңдерден бастап-ақ өзара үйлесімді көп тапсырмалылықты қамтамасыз етуге баулыды.

Ауыстырғыш

1984 жылы қазан айында Джон Маркоффтың IBM PC-де «қосылып тұратын» бағдарламаны пайдаланғанын көргеннен кейін Apple-дің Macintosh бағдарламалық жасақтамасының алғашқы архитекторларының бірі Энди Герцфельд Switcher бағдарламасын жазды. Жыл соңына қарай ол жұмыс істейтін прототипін жасап, көп ұзамай оны көпшілікке көрсетті. Microsoft және Apple екеуі де бұл бағдарламаны сатып алуға ниет білдірді. Герцфельд соңғысын таңдады, себебі Switcher бағдарламасы Macintosh жүйесімен бірге шығуы керек деп сенді. Apple көбірек ақша (плюс авторлық төлемдер) ұсынды және компания Switcher-ді Macintosh 512K-мен бірге шығаруды жоспарлады. Switcher-дің алғашқы ресми нұсқасы 1985 жылдың сәуір айында пайда болды. Switcher бағдарламасы жадыда бірнеше белгілі орындарды анықтап, оларға қолданбаларды жүктеу арқылы жұмыс істейді. Пайдаланушы меню жолағының үстіндегі кішкентай түймешікті басу арқылы осы қолданбалардың арасында ауыса алады. Ағымдағы қолданба көлденең бағытта көзден шығып, келесісі пайда болады. Бұл тәсіл ыңғайсыз болғанымен, қолданыстағы жүйенің жадты басқару схемасына жақсы үйлеседі және Switcher-мен жұмыс істеу үшін қосымша бағдарламалау қажеттілігі тумайды. Switcher бағдарламасы бойынша жасалған бұл алғашқы жұмыс Apple жүйелік бағдарламалық жасақтама инженерлері Эрих Рингевальд пен Фил Голдманның MultiFinder бағдарламасын әзірлеуіне себеп болды. Microsoft Switcher бағдарламасының компанияның жадыны тиімді пайдаланатын Macintosh қолданбаларына ерекше пайдалы екенін көрді, сондықтан бұл бағдарлама Excel бағдарламасымен бірге шығарылды. Microsoft бірнеше қолданбаны Switcher арқылы пайдаланудың Lotus Symphony сияқты біртұтас бағдарламалық қосымшаны пайдаланудан артық екенін мәлімдеді. 1987 жылға қарай, Compute! журналының Apple Applications бөлімі «Macintosh иелерінің көпшілігі бір уақытта бірнеше қолданбаны пайдаланғанда ғана қолайлы сезінеді» деп хабарлады. Switcher және үстелге арналған аксессуарлар – осы философияның ең көп таралған екі мысалы. PC Magazine журналы Switcher бағдарламасы жүйенің аз ғана RAM жадын тым көп пайдаланатынын және жеткілікті сенімді емес екенін айтты. Бұл Jwa van der Vuurst псевдоним екендігі және бағдарламаның шын мәнінде Apple компаниясында жұмыс істеген және Macintosh-тың ішкі құрылысы туралы терең білімі бар адам жасағаны туралы айыптауларға әкелді. Бағдарламаның өзі меню жолағының оң жағында екінші алма менюін қосады, ол қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған барлық қолданбаларды көрсетеді және олардың арасында ауысуға мүмкіндік береді. Ол сондай-ақ қолданбалардың жад көлемін, дискілік кэшті реттеуге мүмкіндік береді және Speed Doubler мен Mac OS 8-дің жақсартылған көшіру функциясы сияқты фононды көп жіпті көшіруді қосады.

Қызметші

Сервант – Энди Герцфельдтің Macintosh-та көп тапсырмалы жұмыс істеуге жасаған тағы бір әрекеті, Switcher-дің жетіспеушіліктерін жою мақсадындағы. 1986 жылдың қыркүйегінде жарық көрген ол, Macintosh Plus үшін Finder, Switcher және ResEdit құралдарын біріктірген нәрсе болды. Оның файлдық басқарушысы ерекшелігі – жылжолағының болмауы, оның орнына терезенің фонын қазіргі заманғы карта қолданбасындағыдай ұстап, сүйреу қажеттілігі. Оның ең қызықты мүмкіндіктерінің бірі – Macintosh-та тұңғыш рет қолданылған тұсқағаздар, олар пайдаланушыларға әдеттегі сұр түсті MacPaint немесе ThunderScan суреттерімен алмастыруға мүмкіндік берді. Switcher-мен салыстырғанда, Servant пайдаланушыларға алдымен қандай бағдарламаларды іске қосу керектігін таңдаудың орнына, өздері қалаған бағдарламаларды ашуға рұқсат береді. Switcher сондай-ақ бағдарламалардың қатеден тоқтауынан қалпына келтіруге және жауап бермейтін, тұрып қалған бағдарламаларды мәжбүрлеп жабуға қарапайым мүмкіндіктерге ие. Нәтижесінде пайдаланушыға Switcher-ге қарағанда көбірек түсінікті тәжірибе ұсынылады. Серванттың ресурс өңдеу мүмкіндіктері ResEdit сияқты толыққанды болмаса да, файл белгішелерін өңдеуге мүмкіндік береді.

Көп іздеу

MultiFinder, шығарылғанға дейін "Juggler" деп аталған, 1987 жылдың 11 тамызында таныстырылды. Кейінгі нұсқалары бір мезгілде көптеген қолданбаларды іске қосуға мүмкіндік береді. Қолданба белсендірілген кезде оның барлық терезелері бірдей қабат ретінде көтеріледі. Бұл тәсіл, көптеген терезелік дерек құрылымдарымен кері үйлесімділікті сақтау үшін қажет болды. MultiFinder сонымен қатар қолданбаларға жадқа деген қажеттіліктерін алдын ала беруге мүмкіндік береді, осылайша MultiFinder әрқайсысына қажетті RAM мөлшерін бөле алады. Бұл схема жұмыс істесе де, пайдаланушыларға көптеген мәселелер туғызатын айқын шектеулерге ие. Виртуалды жад тек PMMU чипімен (Mac II класындағы машиналар қажет) және Connectix компаниясынан шыққан Virtual деп аталатын кеңейтумен жабдықталған заманауи Mac компьютерлерінде ғана қолжетімді болды. 1987 жылдың соңында System 6 инженері Эрих Рингевальд осы архитектуралық мәселелерді толық шешуді қалап, Pink жобасын құрысқа алып келіп, жаңа MacOS-тың болашағы ретінде оған жетекшілік етті, содан кейін 1990 жылы Be Inc компаниясында бас бағдарламалық жасақтама архитекторы болып тағайындалып, BeOS-ті жобалады. System 7 нұсқасымен MultiFinder кеңейтімі операциялық жүйеге біріктірілді және Mac OS 8 және Mac OS 9 жүйелерінде де сақталды. Дегенмен, операциялық жүйеге енгізілуі MultiFinder-дің өзіне тән ерекшеліктері мен кемшіліктерін жоюға көмектеспейді.

Қабылдау

1987 жылы MultiFinder шығарылғаннан кейін, PC Magazine журналы оның IBM-нің бәсекелес OS/2 көп тапсырмалы операциялық жүйесінен бұрын нарыққа шыққанын атап өтті және MultiFinder жүйесі "шынайы көп тапсырмалы операциялық жүйе емес, бірақ қарапайым контексттік ауыстырғыштан әлдеқайда күшті" деді. 1990 жылы InfoWorld төрт негізгі десктоптық көп тапсырмалы опцияны сынады: DESQView, OS/2 1.2, Windows 3.0 және MultiFinder-мен System 6. MultiFinder жылдамдығы, қолдану жеңілдігі және тиімділігі үшін жалпы алғанда жақсы бағаланды. Оның пайда болуы файлдарды жіберу және басып шығару жылдамдығын бір тапсырмалы System 6-ға қарағанда екі есеге азайтты, бірақ бұл көрсеткіш Windows және DesqView-пен салыстырылатын, ал OS/2-ден әлдеқайда жоғары болды. Мұндай шарттар қазіргі заманғы қосымша көп тапсырмалы жүйелерге тән, олар OS/2-ге қарағанда архитектуралық тұрғыдан жақсырақ жасалған, бірақ пайдалануға ыңғайлы емес.