Кіріспе
Ата – Жаңа әлем құмырсқаларының Myrmicinae кішітұқымдасының бір туысы. Оған кем дегенде 17 белгілі түрі кіреді. Ата жапырақ кескіш құмырсқалары салыстырмалы түрде ірі, қызыл немесе қоңыр түсті, тотыққандай, тікенді денелі және ұзын аяқты болады. Ұядағы үш негізгі каста – аналық, жұмысшы және сарбаз. Олар күшті тістейтіндерімен танымал. Ата spp. жоғары полиморфизм дәрежесін көрсетеді, қалыптасқан колонияларда төрт каста кездеседі: минимумдар (немесе бақша құмырсқалары), кішілер, орташалар және үлкендер (солдаттар немесе динергаттар деп те аталады). Олардың дамуының толық емеу кезеңі соңғы кастасына қарамастан, төрт личинка сатысынан өтеді, мұнда личинкалар саңырауқұлақ гифаларымен байланысты болады. Бұл туыстағы полиморфизмнің жоғары дәрежесі оның жетілгендігін де көрсетеді. Әр кастаның өзіндік функциясы бар, және Ата түрінде таңғажайып дамыған құбылыстар байқалды. Мысалы, жапырақтарды тасымалдау кастасын паразиттік түрде жейтін форидтердің бір түрінен қорғау үшін, жұмысшылар жапырақтарды ұяға тасымалдағанда, олардың кесілген бөліктеріне мініп, қорғайтын минимум құмырсқаларының мінез-құлқы. Осыдан бөлек, минимумдар ұяға жеткенше жапырақты тазартып, оның шырынымен қоректенеді. Swanson et al (2019) бойынша, Ата ұяларының жылдық ауыспалылығы 1127% құрайды. Ата spp. үнемі тамақтанатын өсімдіктерді өзгертіп отырады, колонияның жапырақтарды толығымен жоюына және ағаштардың өлуіне жол бермейді, осылайша олардың көп санына байланысты теріс биологиялық кері байланыстан сақталады. Бұл олардың жинаған жапырақтарының көп мөлшерін кемітпейді; Атаның Оңтүстік Америкадағы барлық жапырақтардың 20% декомпозициясына жауапты екені естімелі. Осылайша, бұл туыс өңірде егін шаруашылығымен байланысты зиянкес түрлердің бірі саналады. Бұл туыстың жұмысшыларында кутикулалық бактериялар аз.
Atta is a genus of New World ants of the subfamily Myrmicinae. It contains at least 17 known species. Atta leafcutter ants are relatively large, rusty red or brown in colour, and have a spiny body and long legs. The three main castes within a nest are the queen, worker, and soldier. although they are known as strong biters. Atta spp. exhibit a high degree of polymorphism, with four castes being present in established colonies: minims (or garden ants), minors, mediae, and majors (also called soldiers or dinergates). Their immature development undergoes four larval stages, regardless of the ultimate caste, wherein larvae are also associated with fungal hyphae. The high degree of polymorphism in this genus is also suggestive of its high degree of advancement. Every caste has a specific function, and some remarkably advanced phenomena have been observed in Atta species. An example of such is the behaviour of the minim ants, which climb on the cut sections of leaf while they are carried back to the nest by the media workers to protect the latter from a particular species of phorid fly that parasitises the leaf carrying caste. While hitchhiking, the minims also work to decontaminate the fragment before it arrives at the nest, and feed on the sap of the leaf. Swanson et al 2019 finds annual turnover of Atta nest sites to be between 1127%. Atta spp. have evolved to change food plants constantly, preventing a colony from completely stripping off leaves and thereby killing trees, thus avoiding negative biological feedback on account of their sheer numbers. This does not diminish the huge quantities of foliage they harvest; Atta is estimated to be responsible for the decomposition of 20% of all leaves in South America. Consequently, the genus is considered a major agricultural pest species in areas where its range coincides with farming activity. Workers of the genus have few cuticular bacteria.
Эволюция
Жапырақ кескіш құмырсқалар (Atta және Acromyrmex) жер астындағы саңырауқұлақ өсіру арқылы басқа құмырсқалардан ерекшеленеді; осы екі туыс шамамен 10 миллион жыл бұрын (Мя) ортақ атадан айрылды. Трахимирмекс тобы мен Серикомирмекс жапырақ кескіштерге ең жақын туыстар болып табылады; олар шамамен 17 миллион жыл бұрын айрылды.
Тамақ ретінде
Атта түрлері мексикалық асүйінде, әсіресе Чиапас, Герреро, Идальго, Пуэбла, Веракрус және Оахака штатарында кеңінен қолданылатын ингредиент. Ол деликатес саналады, сонымен қатар жоғары протеиндік құрамымен ерекшеленеді, сондықтан көбінесе гарнир ретінде емес, негізгі тағам ретінде беріледі, тіпті порциясы шағын болса да. Оларды тако ішіндегі жалғыз толтыру ретінде де жеуге болады. Мексикада ең көп жейтін құмырсқа түрі – атта, оның дәмі жаңғақты. Бразилияда да жапырақ кесетін құмырсқалардың патшайымдары (жергілікті атауы – танажура) бірнеше аймақта деликатес ретінде жоғары бағаланады. Оларды ұстау және дайындау әдістері Сеара штатындағы Тиангуа муниципалитеті халқының материалдық емес мұрасы саналады. Atta spp. құмырсқаларын Гуанес тайпасы да жейді.
Мәдени сілтемелер
"Жыртқыштың өмірі" мультфильміндегі ханшайым Атта, жапырақ кесетін құмырскалардың Atta туысының атымен аталған.