Кіріспе

Солтүстік Калифорния ауа райы үлгісі

Диабло желдері – көктем және күз айларында Солтүстік Калифорнияның Сан-Франциско шығанағы аймағында жиі кездесетін солтүстік-шығыстан соғатын, ыстық және құрғақ желдің атауы. Осы жел үлгісі Калифорнияның жағалау жоталарының басқа да аймақтарына және Сьерра-Неваданың батыс беткейлеріне де әсер етеді. Көптеген бұқаралық ақпарат құралдары мен мемлекеттік ұйымдар солтүстік және орталық Калифорниядағы төмен беткейлердегі күшті, құрғақ желді білдіру үшін "Диабло желдері" терминін қолданады.

Атауы

Бұл термин 1991 жылғы Оклендтегі өрттен кейін пайда болды, мүмкін Оңтүстік Калифорниядағы ұқсас және көбірек таныс ыстық құрғақ жел – Санта-Ана желдерінен ажырату мақсатында. Шындығында, 1991 жылғы өртке дейінгі онжылдықтарда "Санта-Ана" термині кейде Бей аймағының құрғақ солтүстік-шығыс желдерін сипаттау үшін де қолданылған, мысалы, 1923 жылғы Беркли өртімен байланысты жел. "Диабло желі" атауы осы желдің ішкі шығанақ аймағына жақын орналасқан Контра-Коста округінің Диабло тауынан соғып келуімен және "шайтан желі" дегендегі отты, сенсациялық мағынаны еске түсіруімен байланысты.

Құрылу

Диабло желінің пайда болуына жер бетіндегі күшті ішкі жоғары қысым, биікте қатты түсетін ауа және Калифорния жағалауындағы төмен қысым себеп болады. Биіктен және жағалау қатарларынан төмен түсетін ауа теңіз деңгейіне дейін төмендегенде қысылып, 20°F (11°C) дейін жылынады және салыстырмалы ылғалдылығын жоғалтады. Солтүстік-орталық Калифорниядағы жағалау қатарларының биіктігіне байланысты, Диабло желінің үлгісімен байланысты термодинамикалық құрылым "гидравликалық секіру" деп аталатын құбылысқа байланысты жотаның үстіндегі және жел соққысының қарсы бетіндегі күшті төмен қарайтын желдердің пайда болуына жағдай жасайды. Санта-Ана желдерімен гидравликалық секірулер кездесуі мүмкін, бірақ олармен байланысты термодинамикалық құрылым көбінесе "аралық" ағынына жиірек ыңғайлы келеді. Санта-Ана желдері – гравитациямен қозғалатын катабатикалық желдер, олар биік шөлдерден ауаны төгіп шығарады, ал Диабло типті жел негізінен биіктен күшті түсетін ауадан пайда болады, ол жоғары қысымның әсерімен жағалауға қарай итереді. Сондықтан, Санта-Ана желдері көбінесе каньондарда күшті болады, ал Диабло желі алғаш рет байқалады және Сан-Франциско аймағының айналасындағы тау шыңдары мен жоталарында ең күшті соғады. Екі жағдайда да ауа төмен түскенде қысылу арқылы жылынады және салыстырмалы ылғалдылығы төмендейді. Бұл жылыну Орталық және Диабло аңғарларын кесіп өтетін ауа ағынының тікелей жылуынан қосымша және көбінесе артық болады. Бұл, әдеттегі жазғы ауа райынан керісінше, мұхиттан салқын, ылғалды ауа тартатын және Сан-Франциско шығанағының шығысында төмен қысым аймағы (Калифорнияның жылулық төмендеуі деп аталады) орналасқан жағдай.

Тиісті әсерлері

Жағалаудағы қысым градиентінен күшейген құрғақ теңіз желдері, әсіресе жағалау жоталарының бойында және олардың ар жағында, сағатына немесе одан да жоғары жылдамдықпен соққыларға жете алады. Бұл әсер орман өрттері үшін ерекше қауіпті, себебі ол өрттен шыққан ыстық ауа ағынын күшейтеді. Диабло жел үлгісі көктемде де, күзде де болады, бірақ өсімдіктер ең құрғақ болатын күзде ең қауіпті. Калифорнияның Жерорта теңізі климаты мамырдан қазанға дейін ұзақ құрғақ мерзімді қамтиды. Оңтүстік жағалауларда бұл әсер әлсірейді, тіпті Санта-Барбарада "күн бату желдерін" тудыруы мүмкін. Санта-Ана желдері қайталануы мүмкін, бірақ күздегі Диабло құбылыстары Санта-Ана желдерінен бірнеше апта бұрын болады, ал күн сәулесінің қарқындылығы төмендеген кезде арада үзіліс пайда болады. Оңтүстік Калифорнияның Вентура округінен оңтүстікке қарайғы жағалаулар Диабло құбылыстарына ұшырамайды.