Кіріспе

Экономикалық теория

Экономикадағы бәсекелестік теорияларында кіруге кедергі, немесе экономикалық кіруге кедергі – жаңа қатысушының өндіріс немесе сату қызметіне қарамастан, нарыққа кіру үшін жұмсалуға тиіс, бірақ қазіргі кездегі кәсіпорындарда болмаған немесе туындамаған тұрақты шығын. Кіруге кедергілер нарықтағы бәсекелестікті шектейді және қалыптасқан фирмаларды қорғайтындықтан, бұрмаланған бағаларға әкелуі мүмкін, сондықтан монополияға қарсы саясатты талқылау кезінде маңызды рөл атқарады. Кіруге кедергілер жиі монополиялар мен олигополиялардың пайда болуына себеп болады немесе оған көмектеседі, сондай-ақ компанияларға нарықтық күш береді. Кіруге кедергілер салалар үшін де маңызды. Бірінші кезекте, брендке адалдық сияқты кейбір кедергілер табиғи түрде туындайтынын анықтау маңызды. Үкіметтер де тұтынушыларды қорғау заңдарын сақтау және қоғамды қорғау мақсатында кіруге кедергілерді құруы мүмкін. Басқа жағдайларда, бұл нарыққа кіру үшін қажетті мемлекеттік ресурстардың жетіспеушілігінен де туындауы мүмкін.

Іске кірудің негізгі экономикалық кедергілері

Дистрибьюторлық келісімдер – Негізгі дистрибьюторлармен немесе бөлшек саудагерлермен жасалған эксклюзивті келісімдер басқа өндірушілердің салаға енуін қиындатады. Бұл мәселе ерекше өзекті болады, егер нарыққа кірмес бұрын, өзге фирмалар потенциалды жаңа қатысушылардың дистрибьюторларға қол жеткізуін шектеу үшін қарқынды дистрибуция стратегиясын қолданса. Жеткізушілермен жасалған келісімдер – Жеткізу тізбегінің маңызды буындарын құрайтын компаниялармен жасалған эксклюзивті келісімдер басқа өндірушілердің салаға енуін қиындатады, мысалы, жеткізушілер белгілі бір сатып алушыларға айтарлықтай жеңілдіктер ұсынса немесе өнімді тек оларға ғана ұсынса. Тұтынушылардың провайдерді ауыстыруына кедергілер – Кейде тұтынушылар үшін провайдерді ауыстыру қиын немесе қымбат болуы мүмкін, әсіресе егер олар қызметкерлерді қайта оқытуға немесе ішкі ақпараттық жүйелерді өзгертуге мәжбүр болса. Жарнама – Нарықта бекініп қалған фирмалар жаңа бәсекелестерге қиындық туғызу үшін, жаңа фирмалардың қаржылық мүмкіндігіне жетпейтін немесе кадрлық және ресурстық тұрғысынан орындай алмайтын ауқымды жарнамалық кампанияларға үлкен қаражат жұмсауы мүмкін. Бұл жарнаманың нарықтық күші туралы теория деп аталады. Мұнда, бекініп қалған фирмалардың жарнамалық стратегиясы тұтынушылардың назарында өнімдерінің басқа брендтерден ерекшеленуін қамтамасыз етеді, нәтижесінде тұтынушылар оны сәл басқа өнім ретінде қарастырады. Тұтынушылардың адалдығы – Ірі, бекініп қалған фирмалардың тұрақты клиенттері болуы мүмкін. Осының салдарынан, нарықтағы беделді брендтердің болуы жаңа қатысушылар үшін кедергіге айналуы мүмкін. Ресурстарды бақылау – Егер бір ғана фирма белгілі бір сала үшін маңызды ресурсты бақыласа, басқа фирмалардың осы салада бәсекелесуі мүмкін болмайды. Икемсіз сұраныс – Нарыққа енудің бір жолы – бәсекелестерге қарағанда төмен бағаға сату. Алайда, бұл бағаға сезімтал емес тұтынушылар үшін тиімсіз. Бағалық диверсия – Бағалық диверсия – бұл ірі фирмалардың, үлкен несиелік желілері немесе ақшалай резервтері бар фирмалардың, осындай шығынды оңай көтере алмайтын жаңа фирмалар үшін бәсекелестікті қиындату мақсатымен өнімді шығынға сату практикасы. Көптеген елдерде заңсыз саналатын бағалық диверсияны дәлелдеу қиын. Антимонополиялық заңнамаға қараңыз. Халықаралық саудада мұндай практика көбінесе демпинг деп аталады. Кәсіби лицензиялау – Мысалдарға білім беру, лицензиялау және белгілі бір мамандыққа қабылданатын адамдар санына қойылған шектеулер жатады. Нарықтағылардың өнімдерін ерекшелендіру – Бекініп қалған фирмалар жарнама, бренд, тұтынушылардың адалдығы немесе өнімді ерекшелендіру арқылы артықшылықтарға ие болады, бұл оларға нарықта алғашқылардың бірі болуға мүмкіндік береді. Таза бәсекелестік жағдайында фирмалар бағаны бақылай алмайды және ұқсас немесе бірдей тауарлар өндіреді. Бұл фирмалардың стратегиялық кедергілерді қолдануына мүмкіндік бермейді. Таза бәсекелестік масштабтық экономияның болмауын білдіреді; алайда, монополистік бәсекелестікте ақпараттың төмен құнына байланысты, жаңа қатысушылардың келуіне байланысты кіру кедергісі олигополияларға немесе монополияларға қарағанда төмен болады. Олигополияда, әдетте, қолданыстағы кәсіпорындардың көлеміне және осы көлемнен алынған бәсекеге қабілетті артықшылықтарға байланысты кіруге жоғары кедергілер болады. Бұл бәсекелестік артықшылықтар масштабтық экономиядан туындауы мүмкін, бірақ олар көбінесе қалыптасқан фирмалардың капиталдың артық қуатымен байланысты, бұл оларға кез келген потенциалды бәсекелесті нарықтан шығару үшін уақытша шығынға түсуге мүмкіндік береді. Дуополияның ерекшелігі – нарықта тек екі фирманың болуы. Дуополиядағы бәсеке нарықтағы баға немесе санына байланысты өзгеруі мүмкін (Курно бәсекесі мен Бертран бәсекесін қараңыз). Жалпы алғанда, дуополияға кіру үшін олигополияға қарағанда жоғары кедергілер бар деп есептеледі, өйткені дуополиядағы фирмалар сұранысқа қатысты абсолюттік артықшылыққа ие болу мүмкіндігіне ие. Монополиялық фирма бар нарықта кіруге өте жоғары немесе толыққанды кедергілер болуы мүмкін. Монополиялық нарықтағы фирма орасан зор пайда таба алады, сондықтан стратегиялық кедергілерді жасауға үлкен ынталандыру бар, өйткені олар қысқа және ұзақ мерзімде артық пайда табуды жалғастыруға тырысады. Бұл кедергілер шығындардың артықшылығы, жарнама және тепе-теңдік мінез-құлқынан уақытша ауытқу сияқты түрлі формаларда болуы мүмкін. Саяси бәсекелестікке кіруге кедергілер туралы деректер жинағының бір мысалы – V Dem демократия индексіндегі "Партияларға кедергілер" көрсеткіші.