Кіріспе

Валенсия (baˈlensja) – Карабобо штатының астанасы және Венесуэладағы үшінші ірі қала. Қала – Венесуэланың жетекші өнеркәсіптері мен өндіріс компаниялары шоғырланған экономикалық орталық. Бұл сонымен қатар Валенсия-Маракай қалалық агломерациясының ең ірі қаласы, оның халқы шамамен 4,5 миллион адамды құрайды, бұл елдегі екінші ірі агломерация, ал біріншісі – Каракас. Каракас шығысқа қарай жатыр.

Тарих

Бұл аймақта б.з.д. IV мыңжылдықта адамдар қоныстанған. Тұрғындары негізінен аңшы-жинақшылар болған, олар ауыл шаруашылығының қарапайым түрлерін дамытқан болуы мүмкін. 200 және 1000 жылдары аралығында Валенсия көліне жақын маңызды елді мекен пайда болды. Шамамен 1000 жылы Ориноко өзені аймағынан көші-қон толқындары басталды, бұл толқындар Пао өзені арқылы келген болуы мүмкін. Бұрынғы қоныстардың осы жаңа халықтармен бірігуі Васенсиоид мәдениетінің қалыптасуына әкелді. Аймақтағы адамдардың көп бөлігі Аравак тайпаларына жатқан. Олар аң аулаумен, балық аулаумен, жүгері мен мақта өсірумен айналысқан. Үйлері Валенсия көлінің су тасқынына жиі ұшырайтын аңғарлардағы жасанды төбелерге салынған. Археологтар сол кезден қалған керамикалық бұйымдарды тапқан. Валенсияны капитан Алонсо Диас Морено 1555 жылдың 25 наурызында құрды, жергілікті тұрғындар қонақтарға Каракас құрылғаннан сегіз жыл бұрынғы оқиғаны еске түсіреді. Бұл Венесуэланың солтүстік-орталық аймағындағы алғашқы испан қонысы болды және оның ресми атауы Nuestra Señora de la Asunción de Nueva Valencia del Rey еді. Ол Испанияның Леон провинциясындағы Валенсия-де-Дон-Хуан қаласының құрметіне аталған. Энкоменда жүйесі аймақта тұратын үнді халқын испан отарлаушыларының бақылауына алды. Олар жергілікті тұрғындарды ең құнарлы жерлерден ығыстыра бастады, бірақ сонымен қатар олармен некелесіп те жатты. 1561 жылы қалаға испан конкистадоры Лопе де Агирре кірді. 1677 жылы француз пираттары қалаға шабуыл жасап, қалалық әкімшілік ғимаратын өртеп, Венесуэланың алғашқы қоныстануы туралы маңызды құжаттардың көп бөлігін жойды. Немец ғалымы Александр фон Гумбольдт Америка саяхаты барысында бұл қалаға келді. Ол сапары кезінде қалада 6000-7000 адам тұрғанын хабарлады. 1821 жылдың 24 маусымында қаланың шетінде Карабобо шайқасы болды, ол Венесуэланың испан империясынан тәуелсіздігін бекітті. Валенсия 1830 жылы Венесуэланың астанасы болды, одан кейін Ұлы Колумбиядан бөлініп шықты. Бірақ көп ұзамай ол астана мәртебесінен бас тартып, 1858 жылы Монагалардың құлауынан және наурыз революциясынан кейін ұлттық үкіметтің орнына қайта келді. 1892 жылдың 15 қарашасында Валенсия университеті, болашақ Карабобо университеті құрылды. Диктатор Хуан Висенте Гомес 1935 жылы қайтыс болғанда, Нуэва Валенсия-дель-Рей шағын қала еді. Мұнай табысы мен индустрияландыру халық санының өсуіне алып келді. Көптеген иммигранттар, ең алдымен Еуропадан, содан кейін Латын Америкасының басқа елдерінен, Венесуэлада өмір сүру үшін Нуэва Валенсия-дель-Рейді таңдады. Жергілікті билік органдарына (әкімшілік және штат үкіметіне) алғашқы тікелей сайлау 1988 жылы өтті. Валенсия - Уго Чавес конституциялық реформа ұсынысын ең көп дауыспен қабылдамаған жерлердің бірі: халықтың 59,21% оны қабылдамады.

География

Валенсия орталық аңғарда орналасқан, айналасын Жығалау жотасы (Кордильера де ла Коста) деп аталатын тау тізбегі қоршап тұр. Қаланың шығыс шетінде Венесуэланың екінші үлкен көлі – Валенсия көлі жатыр. Батыс және солтүстік-шығыс жағында таулар бар. Оңтүстікке қарай Венесуэла даласы – Льянос созылып жатыр. Қаланың теңіз деңгейінен биіктігі – .

Климат

Валенсияда тропикалық саванна климаты (Köppen: Aw) басым. Қала мамырдан қарашаға дейін жауын-шашын көп болатын маусымды бастан кешіреді. Құрғақ маусым желтоқсаннан сәуірге дейін созылады, жауын-шашын мөлшері айтарлықтай азаяды. Валенсия, географиялық орны мен теңізге жақындығының арқасында, салыстырмалы түрде жылы температураға ие. Жылдық орташа температурасы – (көлеңкеде, ең жоғары және ең төмен). Қала теңіз деңгейінен (биктігі) жоғары орналасқан. Түстен кейін жел салқындатып, температураны төмендетіп тұрады.

Қоршаған орта

Кабриалес өзені ластану мәселесімен күресуде. Үлкен Валенсия және Карабобоның ең ірі қалдықтарды кәдеге жарату орталығы Валенсия қаласының оңтүстік-батысында, Либертадор муниципалитетіндегі Ла Гуасимада орналасқан. Онда қалдықтар көбінесе ешқандай арнайы жабдықтарсыз жағылады.

Үкімет

Валенсия қаласы бес (5) муниципалитеттен тұрады: Валенсия, Либертадор, Лос-Гуайос, Нагуанагуа және Сан-Диего. Венесуэла заңдарында әрбір муниципалитет әкімшілігінің төрт негізгі функциясы болуы тиіс: атқарушы, заңнамалық, есептік және жоспарлау. Атқарушы функцияны әр муниципалитеттің мэрі басқарады, ол муниципалитет әкімшілігін ұсынуға жауапты. Заңнамалық билік муниципалитет кеңесімен ұсынылады, ол әр муниципалитеттен жеті кеңесшіден тұрады және жаңа қаулылар мен жергілікті заңдарды қараумен айналысады. Есептік функцияларды муниципалдық есептік басқарма басқарады, ол бухгалтерлік есепті бақылайды. Соңында, жоспарлауды Жергілікті мемлекеттік жоспарлау кеңесі жүзеге асырады, ол муниципалитет үшін даму жобаларын басқарады.

Білім

Нуэва Валенсия дель Рейдегі жоғары білімнің басты орталығы – Венесуэланың ең маңызды мемлекеттік университеттерінің бірі – Карабобо университеті. Университеттің басшылығы мен бірқатар әкімшілік орталықтар Валенсия муниципалитетінде орналасқан, ал ғимараттардың көп бөлігі қазіргі уақытта сол қаланың Нагуанагуа ауданында. Жоғары білім беретін басқа да мекемелер: Universidad Tecnológica del Centro (UNITEC), Universidad Arturo Michelena (UAM), Universidad José Antonio Páez (UJAP), Universidad Alejandro de Humboldt (UAH), Universidad Experimental Politécnica de las Fuerzas Armadas (UNEFA) Ла-Исабеликада, Instituto Nacional de Capacitación y Educación (INCE) Лос-Колорадос, Ла-Исабелика және Ла-Квизандада орналасқан.

Өнер орталықтары

Валенсия Атенейі: концерттер мен көркем көрмелер үнемі өткізілетін мәдени орталық. Валенсия қалалық театры: Бұл Карабобоның басты театры. Ол 1895 жылы сол кездегі француз театрларының архитектуралық стилінде салынды. Театр Доктор Альфредо Селис Перес: Бұл Карабобо университетінің негізгі амфитеатры. Қазіргі уақытта "Аула Магна" деп аталатын әлдеқайда ірі шаралар залы құрылыс жүріп жатыр.

Мұражайлар

Паэз сарайы: Бұл Венесуэланың алғашқы президенттерінің бірі және тәуелсіздік соғыстарының жетекшісі Хосе Антонио Паэзге тиесілі болған сарай. Қазіргі уақытта ол кішкентай мұражай және тарихи кітапхана болып табылады. Тәуелсіздік соғыстарын бейнелейтін суреттердің бір бөлігін Венесуэланың танымал суретшісі Артуро Михеленаның әкесі Педро Кастильо салған. Селис сарайы: Бұл 1765 жылы салынған колониялық үй. Онда Өнер және тарих мұражайы мен Лисандро Альварадо қоры орналасқан. Тарих және антропология мұражайы: Бұл мұражайда Венесуэланың Колумбтан бұрынғы және колониялық дәуірлерінің маңызды коллекциясы бар. Итурриза сарайы немесе Квинта Исабела: Мұнда қала мұражайы (Museo de la Ciudad) орналасқан. Мәдениет мұражайы: Бұл мұражайда әртүрлі уақытша көркемдік көрмелер ұйымдастырылады.

Парктер мен қызығушылық туғызатын орындар

Боливар алаңы Симон Боливардың мүсіні орнатылған монументалды бағанасымен ерекшеленеді. Алаң колониялық дәуірде салынған және он тоғызыншы ғасырда Боливардың есімімен аталып қайта жаңартылды. 1887 жылы Венесуэла президенті Антонио Гусман Бланко алаңды қайта құруға шешім қабылдап, монументалды бағана тұрғызды. Жобаға Венесуэла президенті Гусман Бланкодан кейін келе жатқан Карабобо штатының президенті, генерал Гермогенс Лопес та қолдау көрсетті. Негра-Иполита және Фернандо Пеньяльвер саябақтары: үлкен бақшалары, концерт залдары, мәдени орталықтары және балалардың жол ережесін үйренуі мен мерекелер өткізуі үшін жабдықталған кеңістіктер бар парктер. Парктер қаланың солтүстік бөлігіндегі Кабриалес өзенінің жағасын қоршап жатыр. Барлық парк екіге бөлінген: шығыс бөлігі – Негра-Иполита паркі, ал батыс бөлігі – Фернандо Пеньяльвер паркі. Валенсияның Метрополитендік паркі (Parque Metropolitano): қаланың орталық бөлігіндегі жылқылары мен түрлі-түсті тотықтар бар үлкен құс клеткаларымен жабдықталған парк. Парк қаланың орталық бөлігіндегі Кабриалес өзенінің жағасын қоршап жатыр. Гумбольдт паркі (Parque Humboldt): қаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан Мәдениет мұражайының орналасқан жері. Парк қаланың оңтүстік бөлігіндегі Кабриалес өзенінің жағасын қоршап жатыр. Оңтүстік демалыс паркі (Parque Recreacional Sur): қаланың оңтүстік бөлігіндегі бұқалар аренасы және көптеген концерттер, ұлттық және халықаралық фестивальдер мен көрмелерге арналған алаң. Валенсия аквариумы (Acuario de Valencia): Амазонка өзенінің үйретілген дельфиндері және көптеген басқа да түрлердің мекені. Сондай-ақ, серпентариум, террариум және Венесуэлаға тән жануарлар бар шағын зообақ орналасқан. Балалардың ойынға арналған жабдықтары да бар. Валенсияның монументалды алаңы (Plaza Monumental de Valencia): әлемдегі екінші ірі бұқалар аренасы, Валенсияның Оңтүстік демалыс паркінде орналасқан. Серро Касупо муниципалды паркі: қаланың солтүстік-батысына қарай 693 гектар жерді алып жатқан таулы аймақтағы табиғи парк.

Кітапханалар

Валенсиядағы басты мемлекеттік кітапхана – Manuel Feo La Cruz мемлекеттік кітапханасы, ол қаланың орталығында орналасқан және күн сайын жұмыс істейді. Басқа мемлекеттік кітапханалар – Валенсия Афинаеумының мемлекеттік кітапханасы және Сан-Блас округіндегі Морита Карилло мемлекеттік кітапханасы.

Көлік

Қала INVIAL күтіп ұстайтын тас жолдар мен жолдар желісі арқылы елдің қалған бөлігімен жақсы байланысқан. Валенсияда заманауи теміржол жүйесі бар, ол – Metro de Valencia. Метро құрылысы 2007 жылы басталды. Қаланың оңтүстік бөлігінен қала орталығына дейін 9 станция бар. Тағы көп станциялар салынуда және тағы да бірнеше желілер жоспарлануда. Автобустар – бұқаралық көліктің негізгі түрі. Екі автобус жүйесі бар: дәстүрлі жүйе және VALBUS. Дәстүрлі жүйеде бірнеше компаниялар қалыпты көшелер мен даңғылдарда әртүрлі автобустарды пайдаланады: автобус; ірі автобустар. buseta; орташа өлшемді автобустар. микроавтобус немесе коллектив; микроавтобустар немесе минивэн. Әуежай – Артуро Михелена халықаралық әуежайы, елдегі үшінші ең қызықты әуежай. Оған барлық ірі венесуэлалық әуе компаниялары, сондай-ақ Панаманың Copa Airlines және Доминикан Республикасының Sky High Aviation Services қызмет көрсетеді.

Спорт

Валенсия – венесуэлалық LVBP бейсбол командасы «Навегантес дель Магальянес»тің үйі. Басқа кәсіби командалар: «Тротамундос де Карабобо» (LPB баскетбол), «Карабобо FC» (FVF футбол) және «Индустриалес де Валенсия» (волейбол).