Кіріспе

Карабобо штаты — Венесуэланың 23 штатының бірі. Ол елдің солтүстігінде, Каракастан шамамен екі сағаттық жерде орналасқан. Штаттың орталығы Валенсия қаласы, ол елдің негізгі өнеркәсіптік орталығы болып табылады. Штаттың ауданы және 2011 жылғы халық санауы бойынша, халқы 2 245 744 адамды құрады. Карабобо штаты 1821 жылғы 24 маусымда Карабобо шайқасының болған жері. Бұл Испаниядан тәуелсіздік үшін соғыстағы шешуші жеңіс болды және оны Симон Боливар басқарды.

Топонимика

Карабобо атауының шығу тегі туралы бірнеше нұсқа бар. Олардың бірі жергілікті арауако тілінен келген сөздерге сілтеме жасайды: "Карау" – саванна, ал "бо" – су дегенді білдіреді. "Бо" сөзінің қайталануы күшейткіштік рөл атқарады, яғни көп су немесе өзендердің көптігін көрсетеді. Осылайша, Карабобо "Сулы саванна" немесе "Жарлы саванна" дегенді білдіруі мүмкін.

Алғашқы мәдениеттер

Еуропалықтар қазіргі Венесуэла аймағына келген кезде, ең маңызды мәдени орталықтардың бірі Валенсия көлінің маңында орналасқан еді. Осы аймақтағы жергілікті халықтар аңшылар, жинаушылар болған, сонымен қатар балық аулаумен және егіншілікпен де айналысқан. Сол дәуірден көптеген петроглифтер мен керамика үлгілері сақталған. Валенсия аймағында адамның ізі б.з.д. төртінші мыңжылдығынан бастап кездеседі. Адамдар бұрын қазіргі Карабобоның басқа да аймақтарында, мысалы Бежумада да қоныстанған. Валенсия көлі маңында б.з. 200-1000 жылдары ірі адам қоныстары қалыптасқан. Олардың арасында белгілі бір деңгейде егіншілікпен айналысқандар да болған.

Екінші толқын

Бірінші мыңжылдықтың соңында Ориноко аймағынан, мүмкін Эль-Пао өзені арқылы жаңа халықтар келе бастады. VIII ғасырдан бастап Ориноко халқы ескі топтармен араласа бастады. Осы араласу нәтижесінде Валенсиоид мәдениеті пайда болды. Адамдар Валенсия көлінің шығысы мен батысындағы өте құнарлы аңғарларда, жасанды үйінділерге салынған үйлерде тұрды. Олар ерекше антропоморфты мүсіндер жасады. Шамамен 1200 жылы Валенсиоид мәдениеті Валенсия көлінің барлық бассейніне, Солтүстік Венесуэланың орталығына және Кариб теңізіндегі бірнеше аралдарға тарады. Үндістер (Стромбус гигас) сияқты теңіз өнімдерімен, әсіресе Парагвана түбегінен алынған тұзбен, тасбақалармен және коралды рифтерден балықпен сауда жасады. Сауда жағалаудағы ауылдарда өтті. Еуропалықтар келген кезде Валенсия көлі аймағында Тарамайна, Такаригуа және басқа да тайпалар мекен етті. Әртүрлі топтар көбінесе арауак тілдерінде сөйледі, бірақ сонымен қатар бірнеше кариб тайпалары да болды. Үндістер Батыс Оңтүстік Америка мәдениетіне тән жүгері мен Шығыс топтарына тән маниок өсірді. Сол заманнан жүгері ұнтақтауға арналған көптеген метаттар мен кассава дайындауға арналған бударелер сақталған. Ниргуадан (қазіргі Яракуй мен Карабобо аралығындағы аймақ) келген жирахара индейлері Валенсия көліне барып, одан таулар арқылы Борбурата деңгейіндегі теңізге тұз алуға аттанатын.

17 ғасыр

1624 жылы Валенсия көлінің солтүстік-батысындағы үндістер Гуакара елді мекенін құрды. Ағылшын және француз қарақшыларының шабуылдары ғасырдың көп бөлігінде жалғасты. 1659 жылы ағылшын пираты Мингс Куманаға, содан кейін Короға шабуыл жасап, Пуэрто-Кабельоны тонады. 1677 жылы Валенсия француз пираттары тарапынан тоналып, Аюнтементо, яғни "Қала әкімшілігі" өртеп, көптеген тарихи құжаттар жойылды. 1694 жылдың басында Венесуэла губернаторы Франсиско Берротеран Гуакара, Лос-Гуайос және Сан-Диего доктриналарын "индейлер қалалары" деп жариялады.

18 ғасыр

Баск кәсіпкерлері ұйымдастырған "Каракастағы Гипускоан компаниясы" Венесуэла мен әлемнің қалған бөлігі арасындағы сауда монополиясын алды. Осы орайда, компания 1730 жылы болашақта Пуэрто-Кабельо болып қалатын бейіт салуға кірісті. 1800 жылы неміс ғалымы Александр фон Гумбольдт Оңтүстік Америка саяхаты барысында осы аймақты зерттеді.

Тәуелсіздік соғысы

Венесуэланың тәуелсіздігі 1810 жылдың 19 сәуірінде Валенсиядағы Каса-де-ла-Эстреллада жарияланды. Келесі жылы, 5 шілдеде Тәуелсіздік туралы актіге қол қойылды. Карабобо аймағында испан королінің әскерлері мен Боливар басқарған тәуелсіздік үшін күрескен әскерлер арасында бірнеше өте маңызды шайқастар өтті. Ең маңыздысы – 1821 жылдың 24 маусымында болған Карабобо шайқасы, ол венесуэлалық тәуелсіздік үшін күрестің шешуші шайқасы деп есептеледі. Шайқастан кейін испан әскерлерінің қалдықтары 1823 жылдың 10 қарашасына дейін Пуэрто-Кабельодағы Сан-Фелипе бекінісінде бекінді, содан кейін капитуляциялап, Венесуэладан шығып кетті.

Колониядан кейінгі кезең және азаматтық соғыс кезеңі

1830 жылы 6 мамырда Валенсия конгресі өтті. Онда Венесуэла Ұлы Колумбиядан тәуелсіздігін жариялады және Валенсия Венесуэланың астанасы деп белгіленді. 1832 жылы 29 наурызда орталық үкімет Карабобоның бір бөлігінен Баркисимето провинциясын құрды. 1858 жылы наурыз революциясы кезінде Валенсия қайтадан Венесуэланың астанасы болды. 1881 жылы 27 сәуірде орталық үкімет әкімшілік бөліністерін реформалап, Карабобо штатын құрды, оның бір бөлігі кейін Яракуйға берілді.

20 ғасыр

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше итальяндық және бір неміс кемесінің экипаждары Пуэрто-Кабельо шығанағында паналады. 1941 жылдың 31 наурызында олар кемелерін АҚШ әскерлеріне түскенше өртеп жіберді. Пуэрто-Кабельода үлкен өрт болды. Бірнеше жүз теңізші тұтқынға алынды. Көптеген итальяндықтар Венесуэлаға қоныс аударды. ХХ ғасырдың екінші жартысында Карабобода халық саны күрт өсті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропадан Венесуэлаға келген көптеген иммигранттар Валенсия және айналасындағы аймақтарға қоныстанды. 1970 жылдардан бастап иммиграция көбінесе Латын Америкасының басқа елдерінен болды. Ла Кабрера туннелі 1950 жылдардың соңында Жаңа Австриялық туннель салу әдісімен салынды. 1988 жылы губернаторлардың алғашқы жергілікті сайлауы өтті. Салас Рёмер Карабобо облысының губернаторы болып сайланды. 2006 жылы Валенсия қалалық метросы ашылды, ол осы сияқты жүйеге ие болған елдегі үшінші қала болды.

Геология және рельеф

Карабобо штатының көп бөлігі – 75% – таулы және Жағалау қатарының бір бөлігі. Ең биік жерлер штаттың солтүстік бөлігінде, батыс бөлігінде және Валенсия көлінің оңтүстік жағында кездеседі. Валенсия көлі төңірегінде орталыққа қарай шұңқыр және оңтүстікке қарай жазықтар басталады.

Гидрографиялық

Карабобо штатында үш су бассейні бар: Кариб теңізі бассейні, Валенсия көлі бассейні және Оңтүстік бассейні.

Жер және топырақ

Өңірдің көп бөлігін Венесуэланың Жағалау тау тізбегінің бір бөлігін құрайтын таулар жабады. Штаттың ең биік шыңдары солтүстігінде және батысында, сондай-ақ Валенсия көлінің оңтүстігінде орналасқан. Кобалонго немесе Каобал шыңы – теңіз деңгейінен 1990 метр биіктіктегі штаттың ең жоғары нүктесі. Валенсия көлінің төңірегінде және оңтүстікке қарай, Венесуэланың Льянос даласы басталатын орталық жазық жер бар. Антиклиналдықтар, синклиналдықтар, диакластар, жарықтар мен жарылымдар көптеп кездеседі. Олардың ең маңыздысы – Валенсияның оңтүстігіндегі Виктория жарылымы. Бұл аймақта тектоникалық белсенділік орташа деңгейде. Таулардың беткейлері өте тік, кейбірлері 80%-дан да асып түседі. Жазықтарда еңіс 1%-дан кем. Токуито аймағында еңіс 5%-қа дейін жете алады. Пуэрто-Кабельо жанында шағын аралдар тобы бар. Бастылары – Ларга аралы, Санто-Доминго аралы, Алькатрас аралы және Рей аралы. Ең ірісі – Ларга аралы, оның ұзындығы 1855 метр. Бұл арал Сан-Эстебан ұлттық паркінің құрамына кіреді. Валенсия көлінде де бірнеше арал бар. Ал 1970 жылдан бері теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты кейбіреулері жойылып кетті. "Есек аралы" (Isla del Burro) – көлдегі ең үлкен арал. Қарабобоның топырағы құнарлы. Энтисольді топырақтар басым (әсіресе флювенттер мен ортенттер). Устерттердің қосалқы топтары бар вертисольдердің де қаупі бар.

Фауна

Карабобоның фаунасы негізінен тропикалық ормандарда, жазықтар мен таулы ландшафттарда қоныстанады. Жануарларға толы аймақ болғанымен, көлдері мен өзендерінің ластануы Карабобоның жануарлар дүниесін өзгертіп, деформациялап, тірі қалу үшін бейімделуге мәжбүр етті. Қалған жануарлардың көп бөлігі құстардан тұрады, себебі олар таза су іздеу үшін ұшып кетуге қабілетті. Типикалық фаунаға фрилли айдаһар, Карабобо ағаш бақалары және Валенсия Пискави жатады. Сонымен қатар, қант жылқысы, зәйтүн түсті ориол, қамшықұйрық, қасқырбақа, бұталы кескіш және мопоке сияқты жабайы құстар да кездеседі. Орман төңірегіндегі шұңқыр сияқты жәндіктер жиі табылады.

Өсімдіктер

Карабобо штатының өсімдік жамылысы негізінен тропикалық. Ең көп кездесетін түрлерге кароб ағаштары, апаматтар, камуруколар, каобалар, кедрлер, гуамолар, карабобо пальмалары, самандар және тағы да басқалары жатады. Жағалауда қызыл мангр (Rhizophora mangle) сияқты мангровтар, сондай-ақ жағажай жүзімі (Coccoloba uvifera) және кокос пальмалары (Cocos nucifera) кездеседі. Александр фон Гумбольдт 1800 жылы Валенсияның оңтүстігіндегі ормандарда арагуатоның көп саны болғанын хабарлаған. Ол сонымен қатар Валенсия көлінде қазір кездеспейтін каймандардың (Caiman crocodilus) бар екенін де атап өткен. Гумбольдт осы кезде-ақ, еуропалық отарлау кезінде орманмен жабылған көл жағалауларында ағаштардың жоқ екенін айтқан.

Саясат және үкімет

Карабобо штаты, Венесуэланың 23 штатының бірі ретінде және 1999 жылғы Венесуэланың Ұлттық Конституциясының қағидаларына сәйкес, өз мемлекеттік биліктеріне ие, оларға губернатор, хатшылар кабинетінің кеңесі, бас хатшы, бас прокурор, есеп комитеті төрағасы, өз штатының полициясы, туы, гербы, әнұраны және 15 мүшеден тұратын Аймақтық заң шығарушы кеңес кіреді. Штат деңгейіндегі негізгі заң – 1991 жылғы 7 қаңтардағы Карабобо штатының Конституциясы. Карабобо штатының мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру туралы 2005 жылғы заңымен бірге Конституция және басқа да ұлттық және штаттық заңдар Карабобо құқықтық жүйесінің негізін құрайды.

Атқарушы билік

Оның құрамына Карабобо штатының губернаторы және мемлекеттік хатшылар тобы кіреді. Губернатор халықтың тікелей және құпия дауыс беруі арқылы төрт жылға сайланады, сондай-ақ мерзімдері шектелместен, бірден қайта сайлану мүмкіндігіне ие, ол штат әкімшілігін басқарады.

Заң шығарушы билік

Карабобо штатының заң шығару құқығы Карабобо штатының Заң шығару кеңесіне жүктеледі. Ол бірпалаталы. Оның мүшелері халықтың тікелей және құпия дауыс беруі арқылы әр төрт жыл сайын сайланады және 2009 жылғы 14 ақпандағы конституциялық түзетулерге сәйкес, штаттың және оның муниципалитеттерінің халқының пропорционалдық өкілдігі жүйесінде мерзімдері шектелмей қайта сайлануға құқылы. Заң шығару кеңесінің функциялары: Карабобо штатының Конституциясына түзетулер мен реформалар енгізу, оған қатысты заңдарды қабылдау, оның бюджетін бекіту, бас контролерін тағайындау немесе қызметтен босату, әкімшілік органдарды бақылау, губернатордың жылдық есебін бағалау және қосымша кредиттерді мақұлдау және тағы басқалары. Қазіргі уақытта екі партия өкілдік етілген: «Венесуэла жобасы» және Венесуэланың Біріккен социалистік партиясы. Штатта 15 депутат бар, олардың 6-сы PROVE партиясына, ал 9-ы PSUV партиясына тиесілі. Қазіргі уақытта Заң шығару кеңесінің төрағасы Аугусто Мартинес (PSUV), ал вице-төрағасы Блас Гонсалес (PSUV) болып табылады.

Мемлекеттік полиция

Карабобо, Венесуэланың 23 штатының бірі ретінде, Венесуэланың 1999 жылғы Конституциясының 164-бабының қағидалары мен Штаттық заң шығарушы кеңес қабылдаған полиция заңына сәйкес, өзінің автономды полиция күштеріне ие. Бұл күштер аймақтық құзыреті бар және Карабобо штатының полициясы деп аталады, олар Аймақтық үкіметтің Азаматтар қауіпсіздігі хатшылығына бағынышты.

Өнеркәсіп

Карабобо штатындағы ең маңызды өнеркәсіптерге азық-түлік өңдеу, тоқыма, галвандық қаптау, химия, мұнай-химия, металл өңдеу, автомобиль құрастыру, жанар май, сұйытылған газ, керамика және қағаз фабрикалары кіреді. Өнеркәсіптік орталықтар Оңтүстік Валенсияда және Гуакарада орналасқан. PDVSA (Complejo de Refinería El Palito) мемлекеттік мұнай-химия және мұнай өнеркәсіптік кешені батыс жағалауда, Морон қаласына жақын орналасқан. Ягуада ірі мұнай тарату орталығы бар.

Қызмет көрсету саласы

Бұл аймақ маңызды сауда және ойын-сауық орталықтарына орталық саналады. Туризм, көбінесе жергілікті, маңызды рөл атқарады.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы Валенсия көлінің солтүстігінде және оңтүстігінде, сондай-ақ батыс муниципалитеттерде (Бейхума, Миранда және Монталбан) шоғырланған. Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығы үшін шамамен 79 450 гектар жер пайдаланылуда. Валенсия көлінің маңындағы топырақтар өте өнімді. Айынықса, көлдің солтүстік бөлігінде көптеген ауыл шаруашылығы жерлері қорғауға алынғанмен, қалалық құрылыстарға беріліп жатыр. Басты ауыл шаруашылығы өнімдері: жүгері, бұршақ тұқымдастар, какао, темекі, мақта, қант құмы, көкөністер, кокос және балық өнімдері. Карабобо штатында қарағай, папамат, камуруко, махагон, кедр және гуамо Саман сияқты орман ресурстары да бар. Карабобо Венесуэладағы тауық етінің екінші ірі өндірушісі. Мал және шошқа шаруашылығы да маңызды сала. Осы сектордағы шаруашылықтардың көп бөлігі Валенсия көлінің оңтүстік аймағында (Диего Ибарра муниципалитеті, Сан-Хоакин муниципалитеті) және штаттың батыс бөлігінде орналасқан. Қазіргі уақытта Венесуэла үкіметі Аргентинамен екіжақты келісімге қол қойып, аталған географиялық аймақта мал өсіруді ұлғайтуды және осы арқылы Венесуэладағы мал шаруашылығының дамуына үлес қосуды жоспарлап отыр. Кен байлықтарының ішінде: керамикалық саз, құм, диатомит, доломит, мәрмәр және серпентин бар.

Морон мұнай-химия кешені

Венесуэланың негізгі мұнай-химия өнеркәсібі Карабобо штатында, атап айтқанда штаттың батыс жағалауында (Морон) Морон мұнай-химия кешенінде (елдегі ең ірісі) орналасқан. Бұл кешенде Petroquímica de Venezuela (Pequiven) компаниясы бар, ол PDVSA-ның еншілес компаниясы. Компания мұнай-химия өнімдерін өндірумен және сатумен айналысады, экспорттық мүмкіндіктері бар, бірақ ішкі нарыққа басымдық береді. Корпорация ұлттық және халықаралық нарықтарға 40-тан астам мұнай-химия өнімін ұсынады, оның негізгі үш бизнес бағыты: тыңайтқыштар, өнеркәсіптік химиялық заттар және олефиндер мен пластик шайырлары. Бірлескен кәсіпорындар құрудағы маңызды серіктестермен байланыстары аймақтық нарықтарда және планетаның басқа аймақтарында оның бекінуіне және қатысуына көмектесті.

Эль Палито мұнай өңдеу зауыты

Эль Палито мұнай өңдеу зауыты Венесуэладағы ең ірі мұнай өңдеу кешендерінің бірі болып табылады. Ол Пуэрто-Кабельо муниципалитетіне жақын, Эль-Палито қаласының жанында, Венесуэланың Карабобо штатының жағалауында орналасқан. Қазіргі уақытта оның күніне 140 000 баррель шикі мұнай өңдеуге арналған ең жоғары сыйымдылығы бар.31 Бұл кешен Petróleos de Venezuela (PDVSA) компаниясының бақылауында болып, El Palito, Yagua және Barquisimeto тарату орналастыру пункттерін қамтамасыз ететін полидукт жүйесі арқылы елдің орталық-батыс бөлігіне отын мен мұнай өнімдерін жеткізеді. Эль Палито мұнай өңдеу зауыты кешені Венесуэладағы электр энергиясын дербес басқару және ұлттық электр жүйесімен синхронды байланысқа ие болған алғашқы мұнай өңдеу кешені. Сондай-ақ, осы зауытта қорғасынсыз және оттегі қосылған бензиннің өндірісі алғаш рет басталды, каталитикалық реформалау технологиясы енгізілді, бензол, толуол және ортоксилен (BTX) зауыты мен электростатикалық тұндырғыш орнатылды.

Көлік

Карабобо штаты елдің қалған бөліктерімен Ұлттық үкімет және INVIAL күтіп ұстайтын автомобиль жолдары мен жолдар желісі арқылы байланысты. Халық санының өсу жылдамдығын дұрыс есептеудегі мәселелер және Валенсия қаласының ұзақ мерзімді дамуына бағытталған жобалардың жетіспеуі салдарынан штаттың көшелері мен негізгі автомобиль жолдары мен даңғылдары үнемі қабысады. Карабобеньолар Валенсияны басқа қалалармен байланыстыратын Autopista Regional del Centro (ARC) автожолындағы жол ахуалын білу үшін Victoria FM 103.9 радиостанциясын тыңдайды және Twitter сияқты әлеуметтік желілердегі куәгерлердің хабарларын оқиды. Қаланың жол бөлімдерінде, әсіресе қаланың негізгі даңғылдары мен автожолдарында орналасқан түрлі камералар бар, ал осы бейнелерді қаланың ірі газеттерінің бірі – El Carabobeño сайтында қарауға болады.

Автомобиль жолдары

Карабобо штатында елдің ең жақсы жол желілерінің бірі бар. Олардың ішінде келесілері ерекшеленеді: 1-ші магистраль немесе Орталық аймақтық автомобиль жолы (ARC), сондай-ақ Каракас – Валенсия тас жолы деп аталады, ол бүкіл Ұлы Валенсияны және Карабобо штатының көп бөлігін Венесуэланың Орталық аймағының қалған бөлігімен – Маракай, Каракас қалалары және оларға жақын аймақтармен, сондай-ақ елдің шығысымен байланыстырады. Бұл автожол Венесуэладағы ең қызықты және маңызды жол. Гуакара – Барбула тас жолының шамасы, Орталық аймақтық автомобиль жолының Гуакара бөлігінен Сан-Диего, Нагуанагуа және Лос-Гуайос муниципалитеттеріне дейін жалғасады, содан кейін солтүстікке қарай Валенсия – Пуэрто-Кабельо тас жолымен өтеді. Ол Ramal 1 және жергілікті 001 нөмірімен белгіленеді. Шығыс айналма автожолы: Орталық аймақтық автожолдың жалғасы болып табылады, Валенсия орталығынан солтүстікке және Нагуанагуаға дейін созылады. Барбула түйіскен жерінде аяқталып, шығысқа қарай Вариантпен және солтүстік-батысқа қарай Валенсия – Пуэрто-Кабельо тас жолымен жалғасады. Валенсия – Пуэрто-Кабельо тас жолы: Валенсияның солтүстігі мен Нагуанагуаны Пуэрто-Кабельомен байланыстырады, Сан-Фелипе, Баркисимето және батыстың қалған бөлігіне қарай созылады, Шығыс айналма жолы мен Варианттың жалғасы болып табылады және олар сияқты 1-ші магистраль идентификаторын алады. Валенсия – Кампо-Карабобо тас жолы, ол 5-ші магистраль болып табылады және Валенсияны Тинакильомен байланыстырады, ал одан Венесуэланың батысына қарай жол жалғасады. Оңтүстік айналма автожолы: Оңтүстік магистраль деп те аталады, Валенсия муниципалитетінің орталық және оңтүстік бөліктерін біріктіреді, мұнда қала халқының көп бөлігі шоғырланған. Сан-Блас түйіскен жерінен басталып, Орталық аймақтық автожолмен және Шығыс айналма автожолымен қосылады, олармен тікелей байланысты. Түйіскен жерлері қарапайым, қаладағы маңызды даңғылдарға шығуға мүмкіндік береді. Олар: Мишелена түйіскені (Авенида Мишеленаға шығу), Лос-Саманс түйіскені (Авенида Циркунваласион де Лос-Саманс даңғылына шығу), Эль-Палоталь түйіскені (Авенида Лас-Фериас даңғылына шығу, сондай-ақ Авенида Боливар Сур деп те аталады) және Аранзасу түйіскені (Авенида Аранзасу даңғылына шығу). Бұдан кейін автожол жалғасады, көптеген маңызды емес қосымша жолдармен және Либертадор муниципалитеті арқылы өтеді, содан кейін бөлініп, қаламен батыс жазығын байланыстыратын Хосе Антонио Паэс тас жолын құрайды; және қаланың биік аңғарларына баратын жол. Хосе Антонио Паэс тас жолы: Льянос тас жолы деп те аталады, ол Баринас, Карабобо, Кохедес және Португеза штаттарын байланыстырады. Автожолдың құрылысы әлі де жалғасуда, алайда бірнеше бөлімдері ашылған. Ол Валенсия қаласында Кампо-Карабобо биіктігінен басталып, Баринас қаласындағы Гуанапа түйіскеніне жетеді. Валенсия – Маракай ұлттық жолы: Арагуа штатындағы Маракайға дейін Валенсия көлінің солтүстігіндегі қалалық аймақты, Лос-Гуайосты, Гуакарани, Сан-Хоакин мен Мариараны біріктіреді. Гуакараға дейін 001 жергілікті идентификаторын, ал Гуакарадан Валенсияға дейін 006 жергілікті идентификаторын алады. Морон – Коро жолы (3-ші магистраль), Мороннан және одан Коро мен Маракайбоға дейін жағалау бойымен өтеді. 11-ші магистраль Чивакоадан (Кохедес штаты), Миранда және Валенсия муниципалитеттерінен өтіп, Валенсия көлінің оңтүстігінен Гюигуеге дейін және одан Арагуа штатындағы Вилла-де-Кураға дейін жалғасады. Жергілікті 004 жолы: Карабобоның батысынан өтеді және Ураманы Бежумамен байланыстырады.

Әуе көлігі

Карабобо штатында екі әуежай бар: бірі Карабобоның (Валенсия) астанасында, екіншісі – Пуэрто-Кабельо қаласында. Карабобо штаты Валенсия қаласының оңтүстік-шығысындағы өнеркәсіптік аймақтың орталығында орналасқан Артуро Михелена халықаралық әуежайы арқылы елдің және басқа елдердің қалаларымен және штаттарымен байланысады. Бұл елдегі маңыздылығы бойынша екінші әуежай. Сонымен қатар, тасымалданатын тауарлар көлемі бойынша елдегі ең маңызды әуежай болып табылады және ұлттық әуе жүгінің 60% құрайды. Әуежай жыл сайын 150 000-нан астам жолаушыны қабылдайды, сондай-ақ 160 000-нан астам ұлттық және халықаралық саяхатшылар үшін қону орны болып табылады.43 IATA әуежай кодына сәйкес Артуро Михелена әуежайының "VLN" аббревиатурасы қаланың ұлттық және халықаралық деңгейдегі идентификациялық белгісі болып табылады. Оның құрылысы мен жоспарлауы социал-демократиялық президент Хайме Лусинчи мен Карабобо губернаторы Оскар Сели Гербасинің басшылығымен жүзеге асырылды. Артуро Михелена терминалына ресми түрде қонған алғашқы ұшақ – Aeropostal әуе компаниясына тиесілі "El Margariteño" аталған DC 9 ұшағы болды. Пуэрто-Кабельо қаласындағы генерал Бартоломе Салом әуежайы халыққа тиімді қызмет көрсетуде. Онда бір ғана екі қабатты, заманауи стильдегі ғимарат бар, оның жоғарғы және төменгі қабаттарында төртбұрышты терезелер мен шыны есіктер орналасқан. Әуежайда бақылау мұнарасы, күту залы, әкімшілік кеңселер, бұқа күресі аренасы, санитарлық бөлмелер, жолаушыларға арналған қызмет көрсету аймағы, тұрақ және жасыл аймақтар бар. Ол 1953 жылдан бері қызмет көрсетуде. Социал-демократиялық президент Рауль Леони оны Карабобо жағалауындағы, соның ішінде Валенсия – Пуэрто-Кабельо тас жолындағы жұмыстар аясында кеңінен жөндеуден өткізді.

Ұлттық темір жол жүйесі

Валенсия қаласын Маракай және Каракас қалаларымен байланыстыратын теміржол учаскесі қазір салынып жатыр. Ұлттық теміржол жүйесінің Ezequiel Zamora II (Puerto Cabello – La Encrucijada) орталық бөлімі – жолаушылар мен жүк тасымалдауға арналған жүйенің негізгі бағыты. Ол штаттың астанасы (Валенсия) мен Эхе Индустриал Эсте арасындағы байланысты, сондай-ақ Пуэрто-Кабельомен байланысты қамтамасыз етеді. Осылайша Валенсияның қалалық аймағы нығайып, штаттың ең халыққа толы қалалық аймақтарына қарай кеңейеді; сонымен қатар Орталық аймақтың барлық қалалық аймақтарының үлкен масштабтағы бірлігі күшейеді. Карабобо штатында бұл учаскеде 6 станция бар: Пуэрто-Кабельо, Нагуанагуа, Сан-Диего, Гуакара, Сан-Хоакин, Мариара және Сан-Диегодағы интерпорт. Бұған қоса, қазір Батыстан (Баркисиметодан) Пуэрто-Кабельоға бағытталған, азын-малы қозғалысы бар жүк пойызы бар. Бұл теміржол және оның станциялары Симон Боливар Батыс-Орталық учаскесінің (жолаушылар мен жүк) аясында, Пуэрто-Кабельодан Сан-Фелипеге (Яракуй), Баркисиметоға (Лара), Акаригуа және Туренге (Португеза) дейін қайта жаңартылуда.

Жер үсті қоғамдық көлігі

Қоғамдық көлік көбінесе кооперативтерге немесе муниципалитеттерге қарасты институттарға тиесілі шағын автобустар мен автобустардан тұрады. Бұл қоғамдық көлік жүйесі жол қозғалысы ережелерін үнемі бұзуы және жолаушыларды түсіру/көтеру арналған аймақтарды сақтамауы себепті сынға ұшырайды. Қазіргі уақытта қала бойынша бірнеше бағыттарда TransCarabobo Mass Transport System жұмыс істеп тұр. Бұл мәселені шешу мақсатында, Валенсия метросының 1-желісінің екінші бөлігі (Ав. Боливар Солтүстік кезеңі) аяқталуымен қатар, қаланың түрлі аудандарын Валенсия метро станцияларымен байланыстырып, жер үсті көлік желісін толықтыру үшін Metrobus45 жүйесін енгізу жоспарлануда.

Транскарабобо

Carabobo Mass Transit System, немесе жай ғана TransCarabobo, Венесуэланың Carabobo штатындағы, әсіресе Валенсия, Гуакара, Пуэрто-Кабельо және Нагуанагуа қалаларындағы көптеген жолаушыларды тасымалдайтын жүйе. Ол BRT типіне жатады. 2014 жылдың 11 шілдесінде Президент Николас Мадуро үкіметінің бастамасымен Көлік миссиясы аясында ашылды және сол күні Валенсия қаласында екі бағыт бойынша қызмет көрсетуді бастады. Кейін Гуакара, Пуэрто-Кабельо және Нагуанагуа қалаларында жаңа бағыттар қосылды. TransCarabobo-ның Parque Recreacional del Sur паркіне іргелес орналасқан орталық станциясы бар, онда техникалық қызмет көрсету және жөндеу алаңы орналасқан, сондай-ақ екі негізгі бағыттан шығады. 2015 жылдың сәуір айында Карлос Арвело, Лос-Гуайос, Диего-Ибарра және Либертадор муниципалитеттерінде жаңа бағыттар іске қосылмақ.

Мемлекеттікаралық қоғамдық көлік

Басқа қалаларға автобус қызметтері Валенсия қаласының шығысында орналасқан Сан-Диего муниципалитетіндегі Big Low Center жолаушылар терминалынан ұсынылады. Осы терминалдан елдің ірі қалаларына, мысалы, Каракасқа, Маракайбоға, Баркисиметоға, Пуэрто-Кабеллоға, Маракайға, Сиудад-Боливарға, Матуринді, Пуэрто-ла-Крузға, Барселонаға, Пуэрто-Ордасқа, Короға, Меридаға, Сан-Кристобальға, Пунто-Фихоға, Тукакасқа, Чичиривичеге, Сан-Карлосқа, Лос-Текеске, Баринасқа, Сан-Хуан-де-лос-Морросқа, Гуанареге және тағы да басқаларына автобустар жүзеге асырылады. Қазіргі таңда, қазіргі Big Low Center терминалының қарсаңындағы Кастиллито индустриалдық аймағында жаңа және заманауи құрлықтағы жолаушылар терминалы – Валенсия метрополитен терминалы, сондай-ақ Сан-Диего туристік терминалы салынып жатыр. Бұл Венесуэладағы ең ірі және жайлы құрлықтағы жолаушылар терминалдарының бірі болады, сонымен қатар қонақүй қызметтері, тағамдық фестивальдар мен сауда орталығы да болады.

Су көлігі

Карабобо штатында Венесуэланың ең ірі және маңызды порты – Пуэрто-Кабельо орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол отарлық дәуірден бері географиялық орналасуы мен табиғи ерекшеліктеріне байланысты маңызды болып келген. 21-ші ғасырдың басынан бастап Карабобо штатының өнеркәсіптік дамуының артуына байланысты оның маңызы одан да артты. Қазіргі таңда Валенсия көлінде жеке пайдалануға арналған терминалдар мен қайықтар ғана бар.

Фольклорлық

Карабобоның фольклоры, Венесуэланың көп бөлігі сияқты, жергілікті американдық, еуропалық және африкалық элементтердің ықпалын көрсетеді. Жағалау аймақтарында африкалық дәстүрлердің күшті ықпалымен қалыптасқан көптеген дәстүрлер сақталған. Таулы аймақтарда негізінен еуропалық және жергілікті американдық мәдениеттердің ықпалы байқалады. Мороннан Патанемоға дейінгі жағалаудағы қалаларда барабанға негіделген музыка кең таралған. 23 маусымда осы қалалардың қасиетті қамқоршысы Сан-Хуан Баутистаның (Жақсы Жан Баптист) мерекесі әртүрлі барабаншылар тобының музыкасымен тойланады. Борбурата ауылы өте керемет мерекелерімен ерекше атақты. Ягуа қаласындағы Гүлдер мерекесі (Fiesta de las Flores) жақын жердегі тауға қатысып, шерумен басталады, содан кейін ауыл көшелерімен және қалалық мерекелермен әртүрлі гүл мотивтері көрсетіледі.

Театрлар мен аудиториялар

Валенсияның қалалық театры: Қаланың қоғамдық қалалық театры. Бұл Венесуэладағы республикалық кезеңнің ең көрнекті ғимараттарының бірі. Оның сыйымдылығы 647 орын. Бұл Париж опера үйінің көшірмесі, архитекторы Антонио Малаусена жобалаған. 1892 жылдан бері Колумбия және Карабобо көшелерінің қиылысында орналасқан, ғимарат толыққаннан кейін. 1964 жылдан бері ол Ұлттық тарихи ескерткіш саналады. Teatro Estable Valencia: Ұлттық бейсбол мұражайында, Самбил Валенсия сауда орталығында орналасқан. 2010 жылы дәстүрлі театрды жандандыру және жергілікті және ұлттық таланттармен театрлық қойылымдарды ұсынатын тұрақты репертуар құру мақсатымен құрылды.37 Театр Доктор Альфредо Селис Перес: (көне Bárbula амфитеатры ретінде белгілі), 1951 жылдың 9 желтоқсанында Карабобо университетінің Bárbula қалашығында ашылды. 1996 жылдың 25 мамырында қайта жаңартылып, қайта ашылған. Қазіргі уақытта ұлттық және халықаралық артистердің әртүрлі музыкалық, театрлық және актерлік өнерлерін көрсету үшін пайдаланылады; сондай-ақ конференциялар, университеттік бітіру шаралары және т.б. үшін де қолданылады. Hesperia Convention Center (WTC): Елдегі ең ірі конгресс орталығы, World Trade Center Valencia кешенінің (Hesperia Rio Hotel) ішінде, қаланың солтүстігінде орналасқан. Карабобо университетінің Aula Magna – әлі де құрылыстың соңғы кезеңіндегі мәдени кешен. Бұл Карабобо штатындағы ең ірі және маңызды мәдени және іс-шаралар өткізетін университет кешені болады және Каракастағы UCV Aula Magna-дан кейін Венесуэладағы екінші орын алады. Онда Бас зал, бірнеше сахналар, шеберханалар, камералық және драмалық залдар мен көп мақсатты бөлмелер бар. UAM аудиториясы: Сан-Диего муниципалитетінде, қаланың шығысында орналасқан Артуро Михелена университетінің ішіндегі аудитория. Бұл аудитория конференциялар, университеттік бітіру шаралары және басқа да іс-шаралар үшін пайдаланылады. UJAP аудиториясы: Сан-Диего муниципалитетінде, қаланың шығысында орналасқан Хосе Антонио Паэз университетінің ішіндегі аудитория. Бұл аудитория конференциялар, университеттік іс-шаралар және басқа да шаралар үшін пайдаланылады. Isla Multiespacio жеке театры: Бұл Сан-Диего муниципалитетінде, қаланың шығысында орналасқан Isla Multiespacio кешеніндегі жеке театр. Әлі салынып жатыр.

Спорт

Карабобо штатында ең көп танымал спорт түрлері – бейсбол, футбол және баскетбол. Бірінші спорт түрі жергілікті жанкүйерлердің ең көп санына ие, ал екіншісі – барлық жастағы спортшылардың ең көп санына ие. Бәйгелер тұрғысынан алғанда, қала ұлттық деңгейдегі жарыстарда ең көп спортшыны ұсынатын қалалардың бірі болып табылады, соның нәтижесінде Карабобо штаты Венесуэла Ұлттық ойындарының 10 мәрте чемпионы атанды, оның 9 реті қатарынан жеңіске жеткен. Жергілікті кәсіби бейсбол командасы – «Лос-Навегантес дель Магальянес». Алғашқыда команда Каракас қаласында «Магальянес де Катия» деген атпен құрылған, кейіннен жергілікті мақтан тұтатын командаға айналды. Ол Венесуэладағы ең көне спорт мекемесі ретінде танылды. Футболдан аймақ орталығында Венесуэла Футбол федерациясы ұйымдастырған түрлі турнирлерде тіркелген төрт (4) команда бар, олардың ішінде Венесуэланың бірінші дивизионындағы «Карабобо» футбол клубы және «Академия Пуэрто-Кабельо», сондай-ақ екінші дивизиондағы «CIV Валенсия» және «Валенсия Спорт Клубы "B"» командалары бар. Баскетболдан Венесуэла кәсіби баскетбол лигасының командасы, Карабобо штатын ұсынып тұрған «Карабобо Глобтроттерс» бар.

Спорт кешендері

Forum de Valencia: Карабобо штатында және Венесуэланың Орталық аймағында орналасқан негізгі көп мақсатты спорт кешені, негізінен баскетбол ойындарына, әр түрлі шоулар мен барлық іс-шараларды өткізуге арналған. Бұл Венесуэланың кәсіби баскетбол лигасының командасы – Карабобо Глобтроттерс үйі. Оның сыйымдылығы 14 000 көрерменге жетеді. Сонымен қатар, 2011 жылы құрылған Венесуэланың волейбол суперлигасының алты негіздейтін командасының бірі – Club Voleibol Industriales de Valencia волейбол командасының базасы. Бұл Венесуэладағы Полиэдро де Каракастан кейінгі екінші ірі шаралар орталығы. Хосе Бернардо Перес стадионы: Бейсболмен айналысатын спорттық инфрақұрылым. Бұл Венесуэланың кәсіби бейсбол лигасының ең маңызды командаларының бірі және ең көп жанкүйерлері бар команда, Карабобо штатын ұсынып тұрған Navegantes del Magallanes командасының үйі. Оның сыйымдылығы 16 000 көрерменге жетеді. Мисаэль Дельгадо стадионы: Бұл салыстырмалы түрде кішігірім инфрақұрылым болғанымен, футболды қоса алғанда, түрлі спорт түрлері үшін пайдаланылады. Стадионда Венесуэланың бірінші лигасының Карабобо штатын ұсынып тұрған Carabobo Soccer Club орналасқан, оның сыйымдылығы шамамен 12 000 көрерменге жетеді. Сонымен қатар, Club Natación de Carabobo ('CNC') жүзу клубының бас штабы болып табылатын және Delfines de Carabobo жүзу командасына тиесілі Олимпиадалық жүзу бассейні де бар. Plaza de toros Monumental de Valencia: Венесуэланың маңызды бұқалар аренасы, сыйымдылығы 25 000-нан астам адамды қабылдай алады, Лас-Вентас аренасына ұқсас және тек Мексиканың Plaza de Toros аренасынан ғана кем. Осы тұрғыдан алғанда, ол әлемдегі екінші ірі арена болып табылады. Бұқалар күресінен басқа, бұл арена музыкалық топтар мен басқа да шоуларға да сахна ретінде қызмет етеді. Валенсия ипподромы: Ат спортымен айналысатын спорттық кешен, қаланың оңтүстігінде, Monumental de Valencia бұқалар аренасының артында орналасқан. Велодромы Máximo Romero: Қаланың оңтүстігінде орналасқан велотрек. Мұнда велосипед спорты және жеңіл атлетикамен айналысады. Carabobo Олимпиадалық ауылы: Қаланың солтүстігінде орналасқан кешен, онда спортқа және Карабобо штатының барлық көрнекті спортшыларына құрмет көрсетіледі. San Diego скейтпаркі: Латын Америкасындағы ең ірісі саналады, бұл Венесуэладағы осы экстремалды спортқа (скейтборд) арналған бірнеше саябақтардың бірі, оның үшін арнайы дайындалған алаңы бар. Бұл коньки тебу алаңына ұқсас, сонымен қатар түрлі кедергілерден (жазықтықтар, қисықтар, баспалдақтар және т.б.) тұрады, олар осы алаңда айналысатын спорт түрлері үшін арнайы дөңгелек бетке орнатылған, сонымен қатар қоғамдық пайдалануға арналған жасыл аймақтар да бар. Ол San Diego муниципалитетінде орналасқан. Carabobo Университетінің спорт кешені: (Барбула спорт кешені деп те аталады), штаттағы ең үлкен және ең толыққанды университет спорт кешені. Ол Карабобо университетінің Ciudad Universitaria Bárbula ішінде орналасқан, онда футбол, бейсбол, баскетбол, жеңіл атлетика, жүзу және волейбол сияқты спорт түрлерімен айналысады. Simón Bolívar спорт кешені: (Bicentennial спорт кешені деп те аталады), Naguanagua муниципалитетінің оңтүстігінде (Валенсияның солтүстігінде) орналасқан, штаттағы екінші ірі спорт кешені. Онда теннис корттары, пейнтбол алаңы, волейбол корттары және спорт залы бар. Guataparo бөгеті: Желкендесу, жылдамдықпен жүзу, су шаңғысы, сүңгуірлік және спорттық балық аулау сияқты су спорты түрлерімен айналысатын туристік орын. Colegio de Cintas Negras: Каратэ, Тхэквондо, Дзюдо және Хапкидомен айналысатын спорт мекемесі. 1996 жылы Жапония мен Оңтүстік Корея арасындағы стратегиялық бағдарлама аясында құрылған.