Кіріспе
Американдық бейсболшы (1947–1979)
Терман Ли Мунсон (7 маусым 1947 – 2 тамыз 1979) – 1969 жылдан 1979 жылы қайтыс болғанға дейін «Нью-Йорк Янкис» клубында 11 маусым ойнаған американдық кәсіби бейсбол қақпашысы. Жеті мәрте «All-Star» атанған Мунсонның мансаптық соққы орташа көрсеткіші .292 болды, ол 113 хоум-ран соғып, 701 ұпай (RBI) жинады. Көрнекті ойыншылығымен танылған ол үш жыл қатарынан (1973–1975) «Алтын қолғап» сыйлығын жеңіп алды. Огайо штатының Акрон қаласында туған Мунсон 1968 жылғы MLB драфтының төртінші таңдауы болып, 1968 жылғы Колледж бейсболының «All-American» командасының қақпашысы болып тағайындалды. Мунсон кіші лигада екі маусымда .300-ден астам соққы соғып, өзін жас дарынды ойыншы ретінде таныстырды. 1969 жылғы маусымның соңында ол «Янкис» командасының негізгі қақпашысы болды, ал 1970 жылғы толық маусымында .302 орташа көрсеткіш жинап, Америка лигасының (AL) «Жыл жаңашылы» атанды. «Янкис» командасының «жүрегі мен жаны» саналған Мунсон 1976 жылы команда капитаны болып тағайындалды, бұл Лу Геригтен кейін команданың алғашқы капитаны болды. Сол жылы ол AL ең құнды ойыншысы (MVP) сыйлығын жеңіп алды. Капитан ретінде Мунсон «Янкис» командасын 1976 жылдан 1978 жылға дейін үш рет қатарынан Әлем сериясына жетектеп, соңғы екі жылы чемпиондық жеңіске жетті. Бейсбол тарихында Колледж бейсболының «All-American» құрамына енген, содан кейін MLB-де «Жыл жаңашылы», MVP сыйлығы, «Алтын қолғап» сыйлығы және Әлем сериясінің чемпионы атағын жеңіп алған алғашқы ойыншы – ол. Сондай-ақ, ол MLB постсезонындағы тарихында кемінде .300-ден жоғары соққы орташа көрсеткіші (.357), 20 RBI (22) және 20 қорғаныс ұсталған ұрлық (24) көрсеткен жалғыз қақпашы. 1979 жылғы 2 тамызда Мунсон Акрон–Кантон әуежайында ұшақта қонуды жаттығу кезінде апатқа ұшырап қайтыс болды. «Янкис» командасы оның 15-ші формасын дереу зейнеткерлікке шығарып, оған «Монумент паркінде» ескерткіш тақта орнатты.
Ерте өмір
Мунсон Акронда, Огайо штатында, Даррел Вернон Мунсон мен Рут Мирна Смайлидің отбасында төрт баланың кенжесі болып дүниеге келді. Оның әкесі Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері, кейін жүк көлігі жүргізушісі болды, ал анасы үй шаруасын атқаратын. Ол сегіз жасқа толғанда, Мунсон отбасы жақын маңдағы Кантон қаласына көшіп барды. Оған бейсбол ойнауды үлкен ағасы Дюэн үйретті, көбінесе Дюэннің төрт жасқа үлкен достарымен бейсбол ойнайтын. Ағасы Турман орта мектепте оқып жүргенде, АҚШ Әуе күштеріне қатысу үшін кетіп қалды. Ол футболда жартылай қорғаушы, баскетболда қорғаушы, ал бейсболда көбінесе шортстоп ретінде ойнады. Мунсон соңғы курста қақпашыға ауысты, себебі командаласы Джером Пруэттің (1965 жылы Сент-Луис Кардиналдарының бесінші раундында таңдалған, бірақ ешқашан жоғары лигаға жетпеген) тамаша тастау қабілетін бақылау қажет болды. Ол түрлі колледждерден стипендия ұсыныстарын алды және жақын маңдағы Кент мемлекеттік университетіне стипендия бойынша оқуға түсті, онда ол питчер және комментатор Стив Стоунмен бірге ойнады. Кейп-Код бейсбол лигасына қосылып, Чатхэм А командасын .420 орташа көрсеткішпен лиганың алғашқы титулына жеткізді. Осы жетістігі мен кейінгі кәсіби жетістіктері үшін әр маусымда лиганың үздік соққышына Турман Мунсон атындағы сыйлық беріледі. 2000 жылы Мунсон Кейп-Код бейсбол лигасының Даңқ залының алғашқы құрамына енді.
1968-1970 жылдар
Мэнсон 1968 жылғы Мэйджо́р Лига бейсболының драфтында «Янкис» командасы тарапынан төртінші нөмірмен таңдалды. Оның толыққанды шағын лига маусымында ол «Бингемтон Триплетс» үшін соңғы маусымда алты хоум-ран соғып, 37 ұпай (РБИ) жинады және .301-ге дейін соқты. 1968 жылдың тамызында «Триплетс» командасы «Янкис» командасына қарсы көрсеткіштік ойынға келген кезде ол алғаш рет «Янки стадионында» пайда болды. «Сиракуза Чифс» командасы үшін .363-ке дейін соққаннан кейін ол «Нью-Йорк Янкис» командасына шақырылды. Мэнсон 1969 жылдың 8 тамызында «Окленд Атлетикс» командасына қарсы өткен қос ойынның екінші ойынында өзінің үлкен лигасындағы дебютін жасады. Мэнсон үшқа соғып екі рет базаға шықты, бір РБИ және екі ұпай жинады. Екі күннен кейін оның үлкен лигасындағы алғашқы хоум-раны «Янкис» командасының Лью Крауссе-младшийден үш хоум-ран соққаннан кейін 5:1 есебімен жеңіске жеткен кездегі екінші хоум-раны болды. Маусым бойы Мэнсон бір хоум-ран соғып, тоғыз РБИ жинап, .256 көрсеткіш көрсетті. Ол 97 рет соғып, он рет базаға шықты және бір рет құрбандыққа ұшты, бұл оған 86 ресми соққы жасауға және маусымды техникалық жағынан жаңадан келген ойыншы ретінде аяқтауға мүмкіндік берді. «Янкис» командасы 1969 жылдың көп бөлігінде қақпашы ретінде Джейк Гиббс пен Фрэнк Фернандес жұбын пайдаланды. Маусым соңында «Янкис» Фернандесті «Атлетикс» командасына сатты. Мэнсон жауап ретінде .302 көрсеткішпен жеті хоум-ран соғып, 57 РБИ жинады және 80 ассист жасады, соның арқасында 1970 жылғы Америка Лигасының жаңадан келген ойыншысының сыйлығын жеңіп алды.
1971-1974 жылдар
Мэнсон жеті «Жұлдыз» аталымының біріншісін алды, соңғы екі иннингте соққы жасамай-ақ өтті. Тамаша қорғаушы болғандықтан, ол бүкіл маусым бойына бір ғана қателік жасады. Бұл оқиға 18 маусымда «Балтимор Ориолс» командасына қарсы өткен матчта болды, онда қарсыластың қақпашысы Энди Этчебаррен тақтадағы ойын кезінде Мэнсонды есінен айырды, соның салдарынан допты ұстаудан шығарып жіберді. Ол сондай-ақ бүкіл маусымда бар болғаны тоғыз допты өткізіп алды және 59 база ұрлау әрекетінің 36-сын тоқтатып, 61% база ұрлауын қабылдау көрсеткішін көрсетті. Мэнсон «Бостон Ред Сокс» командасының қақпашысы Карлтон Фискпен ұзақ жылдар бойы соқтығысқандығымен белгілі болды. Ол Бостон қақпашысын мақтаған кез келген пікірге наразылық білдіретін. «Фиск пен Мэнсон арасындағы бәсекелестік сол дәуірдегі «Янкиз» – «Ред Сокс» қарым-қатынасының негізгі бөлігі болды», – деп жазды спорт журналисі Мосс Клейн.
1975-1976 жылдар
1975 жылғы 24 маусымда Балтимор Ориолс командасына қарсы өткен ойында Мунсон Майк Торреспен қақтығысты. Торрес бірінші иннингте Мунсонды доппен шапты, төртіншіде оған сингл берді, ал алтыншыда басына қарай лақтырды. Мунсон сегізінші иннингте соққыға келгенде, төреші Ник Бремиган Торреске енді кері соққы бермеуді ескертті; сол кезде Торрес Мунсонға сүйікті ишара жасады. Ұрыс-қырсық болды, бірақ ешкім соққы алмады; алайда, Мунсон соққыдан кейін ойынды аяқтағаннан кейін, питчердің төбесіне шабуыл жасады. Мунсон мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – .318-ді көрсетті, ол Род Кареу мен Фред Линннің артында лигада үшінші орынды иеленді. Маусымның басында Мунсон Лу Гериг зейнеткерлікке кеткеннен кейін Янкилердің алғашқы капитаны болып тағайындалды. Ол .302-мен 17 хоумран және 105 RBI соқты, Америка лигасының ең құнды ойыншысы атанып, Янкилерді әлем чемпионатына алғаш рет жеткізді. Ол Канзас-Сити Роялс командасына қарсы Америка лигасының чемпионат сериясында үш RBI және үш ұпаймен .435 соқты, ал Цинциннати Редс командасына қарсы әлем чемпионат сериясында екі RBI және екі ұпаймен .529 соқты. Үш ойынмен қалып қойған Мунсон Янки стадионындағы серияның соңғы ойынында төрттен төрт соқты, бірақ Нью-Йорк «Big Red Machine» командасынан жеңіліс тапты. Үшінші ойындағы соңғы екі соққысымен қоса, оның қатарынан алты соққысы Вашингтон Сенаторларының Гус Гослинінің 1936 жылғы әлем чемпионатындағы рекордын қайталады. 1976 жылы әлем чемпионатының ең құнды ойыншысы Редс командасының ұстағышы Джонни Бенч атанды. Әлем чемпионатынан кейінгі баспасөз конференциясында Редс командасының бас жаттықтырушысы Спарки Андерсонға қарсы ұстағыштарды салыстыру туралы сұрақ қойылды, ол «Мунсон керемет ойыншы және ол Ұлттық лигада .300 соғар еді, бірақ ешқашан ешкімді Джонни Бенчпен салыстырмаңыз. Ешкімді Джонни Бенчпен салыстырып ұяттамаңыз» деді. Бөлмеге кіргенде осы сөздерді естіген Мунсон спорт журналисі Мосс Клейннің айтуынша, Андерсонды «қатты сынады». Олар келесі күні жеңіске жетіп, алтыншы ойында Доджерс командасын тағы да жеңіп, соңғы төртінші ойында жеңіске жетті. Мунсон осы серияда 320 (25-тен 8) соқтырып, жеті RBI соқты және Рон Сейдің қате соққысын ұстап, ойынды аяқтады. Мунсонның 1977 және 1978 жылғы әлем чемпионаттарындағы жеңістері оны бейсбол тарихында Джонни Бенчтен кейін екінші ұстағыш етіп, «Жылдың жаңашылы», «Ең құнды ойыншы», «Алтын қолғап» және «Әлем чемпионаты» жүлделерін жеңіп алды. Кейін Бастер Пози осы төрт жүлдеге де ие болған үшінші ұстағыш болды. Мунсон мен Пози, екеуі де колледж бейсболы бойынша барлық америкалықтар тізіміне енген, ROY, MVP, GG және Әлем чемпионаты титулына ие болған жалғыз екі ұстағыш. Янкилер қатарынан үш ойында жеңіліске ұшырап, 1979 жылғы Барлық жұлдыздар демалысына дейін Америка лигасының Шығыс дивизионында Балтимор Ориолс командасынан 11 ойынға қалып қойды. .288 орташа көрсеткішіне қарамастан, ұстағыш ретіндегі шаршау Мунсонға әсер етіп, ол Америка лигасының жұлдыздар командасына іріктеле алмады. Ол 1977 жылдан бері Кантондағы отбасына жақын болу үшін Кливленд Индианс командасына ауысуды сұрап, үйін жиі сағынды. Мунсон маусым соңында зейнеткерлікке шығуды да қарастырып жатқан. Шілде айының соңында Янкилер 0.543 көрсеткішпен төртінші орында тұрды, Балтимордан 14 ойын қалып қойды.
Reds catcher Johnny Bench was named the World Series MVP in 1976. A fairly obvious comparison of opposing backstops was made to Reds manager Sparky Anderson during the post World Series press conference, to which Anderson responded, "Munson is an outstanding ballplayer and he would hit .300 in the National League, but you don't ever compare anybody to Johnny Bench. Don't never embarrass nobody by comparing them to Johnny Bench." Visibly upset by these comments, which he heard as he entered the room, Munson "ripped into Anderson," according to sportswriter Moss Klein. They won the pennant the next day, and went on to beat the Dodgers again in the World Series in six games, winning the final four. Munson batted .320 (8 for 25) with seven RBIs in this Series and also caught Ron Cey's foul pop up for the final out. Munson's World Series championships in 1977 and 1978 made him only the second catcher in baseball history, after Johnny Bench, to win a Rookie of the Year Award, an MVP Award, a Gold Glove Award, and a World Series title during his career. Subsequently, Buster Posey became the third catcher to win all four awards. Munson and Posey, both named as college baseball All Americans, are the only two catchers named to an All American team who also own a ROY, MVP, GG, and World Series title. The Yankees had lost three in a row, and were in fourth place, eleven games behind the Baltimore Orioles in the American League East heading into the All Star break in 1979. Despite a .288 average, the wear and tear of catching was beginning to take its toll on Munson, and he was overlooked for the American League All Star team. Frequently homesick, he had been asking for a trade to the Cleveland Indians since 1977 in order to be closer to his family in Canton. Munson was also considering retiring at the end of the season. At the end of July, the Yankees were still in fourth place at 0.543, fourteen games behind Baltimore.
Өлім
1979 жылдың тамызында Мэнсон бір жылдан астам уақыт бойы ұшақтармен ұшып жүрді және Янки көк түсті интерьері бар Cessna Citation I/SP ұшағын сатып алды, осылайша демалыс күндері Кантон қаласындағы отбасына ұша алатын болды. Бұл оның бір жарым жылдың ішіндегі төртінші ұшағы еді. Оның ұшқыш-инструкторы Дейв Холл оның қабілеті туралы жақсы пікір білдірді: «Мэнсон мырза оқудың басынан соңына дейін орташа деңгейден жоғары дағдылар мен ұшқыш шешімдерін көрсетті». 1979 жылдың 2 тамызы күні түстен кейін Мэнсон Холлмен және досы Джерри Андерсонмен бірге Акрон-Кантон аймақтық әуежайында ұшып-қону мен қону жаттығуларын жасады. Сағат 15:40-қа жуық EDT уақытында Мэнсон 23-ші жолақта ұшуға рұқсат алды және үш «ұшып-қону» жасады. Ұшақ Гринсбург жолында, 19-шы жолақтан 870 фут (265 метр) қашықтықта құлады. Холл мен Андерсон екеуі де апаттан аман қалды. Холлдың қолы мен саусақтары күйді, ал Андерсонның беті, қолы және мойны күйді. Дегенмен, Мэнсонның жағдайы ауыр болды. Ұшақтың қираған фюзеляжы оны орындығына тірегендіктен, ол қимылдай алмады. Холл мен Андерсон оны құтқаруға тырысты, бірақ кабинаны жалындар шарлағанда оларға мүмкіндік болмады. Мэнсон қатты қызған ауа мен уытты заттарды жұтып, тұншығып қайтыс болды. Ұлттық көлік қауіпсіздігі жөніндегі кеңес (NTSB) жүргізген тергеуде апаттың себебі «ұшқыштың қону кезінде жерге құлаудан сақтану үшін жеткілікті жылдамдықты сақтау қажеттігін мойындамауы және оны сақтау үшін шаралар алмауы» екені анықталды. Сондай-ақ, ұшқыш жапсырмаларды жаппағандықтан және стандартты емес схеманы орындағандықтан, проблеманы уақтылы байқамады және тиісті шаралар қабылдамады. Мэнсон иық белдігін тақпаған, тек белдік белдігін таққан, бұл оның жарақаттарының ауырлығына себеп болды. Сол түні ABC телеарнасының «Дүйсенбі бейсболы» бағдарламасында «Янкилер» Нью-Йоркте «Ориолс» командасын 5:4 есебімен жеңді, ал Мёрсер жетінші иннингте үш ұпайлық хоум-ран соғып, тоғызыншы иннингтің соңында екі ұпайлық сингл соқты. Мэнсон Кантон қаласындағы Сансет Хиллс зираттарына жерленді. «Янкилер» командасының иесі Джордж Стейнбреннер ұстап алушының қазасынан кейін Мэнсонның 15-ші нөмірін дереу зейнеткерлікке шығарды. Командаласы Лу Пиниелла Мэнсонды «Мен көрген ең үздік бәсекелес» деп есептейді. Джон да оның көшбасшылық қабілетін жоғары бағалады, Джексон команданы соққы беру және баспасөзбен сөйлесу кезінде басқарса, «киім ауыстыру бөлмесінде біз Мэнсонға жүгінетінбіз» деп жазды. Мэнсонның әйелі Диана екі компанияға қарсы 42,2 миллион долларлық өтемақы талабын берді. «Cessna» компаниясы Мэнсонға егер ол «FlightSafety International» компаниясынан оқу алса, ұшу сабақтарына арнайы жеңілдік ұсынды. Мэнсоннан Канзаста екі апталық қауіпсіздік курсын өтуді талап етудің орнына, «FlightSafety» компаниясы онымен бірге саяхаттауға және ойындар арасында оқытуға «саяхаттаушы инструкторды» тағайындады. Сот ісі ақыры соттан тыс келісіммен аяқталды. Актер Эрик Дженсен 2007 жылы «ESPN» телеканалында көрсетілген «The Bronx Is Burning» мини-сериалында Мэнсон рөлін сомдады.
Жеке өмір
1968 жылдың қыркүйегінде Мунсон Кантон қаласындағы Сент-Джон шіркеуінде Диана Доминикке үйленді. Бұл жұбайлар бала кезінен бір-бірін жақсы көріп өскен; Диана алтыншы сыныпта-ақ өзінің атын "Турман Мунсонның әйелі" деп қоятын.