Кіріспе

Полярлық орбита – бұл әрбір айналымда серік айналып өтетін дене екі полюсінің үстінен немесе жақын жерінен өтетін орбита (әдетте Жер сияқты планета, бірақ Ай немесе Күн сияқты басқа да денелер болуы мүмкін). Оның дене экваторына қатысты еңісі шамамен 60–90 градусқа жетеді. Серіктерді полярлық орбитаға шығару үшін, белгілі бір жүк көлемін белгілі бір биіктікке жеткізу үшін экваторға жақын орбитаға қарағанда күштірек ұшыру құралы қажет, себебі ол Жердің айналу жылдамдығын пайдалана алмайды. Ұшыру алаңының орналасуына және полярлық орбитаның еңіс бұрышына байланысты, ұшыру құралы 460 м/с-қа дейін Delta v жоғалтуы мүмкін, бұл Төмен Жер орбитасына жетуге қажетті Delta v-ның шамамен 5% құрайды.

Қолданылуы

Полярлық орбиталар Жерді картографиялау, барлау спутниктері, сондай-ақ кейбір ауа райы спутниктері үшін қолданылады. Иридиум спутниктік шоқжұлдызы телекоммуникациялық қызметтер ұсыну үшін полярлық орбитаны пайдаланады. Полярлық орбитаға жақын спутниктер көбінесе Күнмен синхронды орбитаны таңдайды, онда әрбір орбиталық өту күннің бір уақытында жүзеге асады. Кейбір қолданыстар үшін, мысалы, қашықтан зондтау үшін, уақыт өте келе туындайтын өзгерістер жергілікті уақыттың өзгеруіне байланысты болмауы қажет. Белгілі бір өтуде жергілікті уақытты сақтау үшін орбитаның периоды мүмкіндігінше қысқа болуы керек, бұл төмен орбитаны талап етеді. Дегенмен, өте төмен орбиталар атмосфераның қарсылығынан жылдам тозады. Көбінесе қолданылатын биіктіктер 700 және 800 км аралығында болады, бұл орбиталық периодтың шамамен 100 минутқа солуына әкеледі. Күн жағындағы жарты айналым 50 минутқа созылады, осы уақыт ішінде жергілікті уақыт көп өзгермейді. Жер жыл бойы Күнді айналып тұрғанда Күнмен синхронды орбитаны сақтау үшін, орбита Жерді сол жылдамдықпен прецессиялауы керек (егер спутник тікелей полюстен өтіп кетсе, бұл мүмкін емес). Жердің экваторлық ісінуінің салдарынан орбитаның шамалы бұрыштауы момент тудырады, ол прецессияға әкеледі. Полюстен шамамен 8° бұрыш 100 минуттық орбитада қажетті прецессияны қамтамасыз етеді.