Кіріспе

1795 жылғы Солтүстік-Батыс Үнді соғысын аяқтаған келісім-шарт, 1795 жылғы келісім-шарт

Гринвилл келісім-шарты, американдықтарда Вайандоттармен жасалған келісім-шарт ретінде де белгілі, бірақ ресми атауы – Америка Құрама Штаттары мен Вайандоттар, Делавэрлер, Шоунилер, Оттавалар, Чиппевалар, Паттаватималар, Миамилер, Ил-Риверс тайпалары, Уистар, Кикапулар, Пианкешоулар және Каскаскиалар деп аталатын үндістер тайпалары арасындағы бейбітшілік шарты. Бұл 1795 жылғы АҚШ пен Солтүстік-Батыс территориясының (қазіргі АҚШ-тың орталық-батыс штаттары) жергілікті халықтары, оның ішінде Вайандот және Делавэр халықтары арасындағы келісім-шарт, ол жергілікті халықтардың жерлері мен еуропалық американдықтардың қоныстануы үшін арналған аумақтың шекарасын қайта анықтады. Келісім 1795 жылдың 3 тамызында Форт Гринвиллде, қазіргі Гринвилл, Огайо штатында, бір жыл бұрынғы Құлаған ағаштар шайқасындағы үндістердің жеңілісінен кейін қол қойылды. Ол Огайо аймағындағы Солтүстік-Батыс Үнді соғысын аяқтады, үнділердің жерін солтүстік-батыс Огайомен шектеді және жер беруден кейін жыл сайынғы төлемдер жасауды бастады. Келісімге қатысушы тараптар – Батыс Конфедерациясы деп белгілі үндістер тайпаларының коалициясы және генерал Энтони Уэйн мен жергілікті шекарашылар өкілдік еткен АҚШ үкіметі болды. Бұл келісім-шарт солтүстік-батыс территориясының, болашақта Огайо штаты болатын бөлігіндегі шекараның аяқталуымен байланысты болды.

Қатысушылар

Генерал "Mad Anthony" Wayne, АҚШ армиясының Fallen Timbers шайқасындағы жеңісіне жетекшілік еткен және АҚШ үкіметінің делегациясын басқарған. Басқа мүшелеріне Уильям Уэллс, Уильям Генри Харрисон, Уильям Кларк, Калеб Свон және Мериуэтер Льюис кірді. Келісімге қол қойған американдық түпкіліктің басшылары осы топтар мен тайпалардың басшыларын қамтыды: Вайандот (басшылары Тархе, Дөңгелек Бас және Теріліпс), Делавэр (бірнеше топтар), Шоуни (басшылары Blue Jacket және Black Hoof), Оттава (бірнеше топтар, соның ішінде Egushawa), Чиппева, Потаватоми (23 қол қоюшы, оның ішінде Гомо, Сиггенаук, Black Partridge, Топинаби және Five Medals), Майами (оның ішінде Жан Батист Ришардвиль, White Loon және Little Turtle), Wea, Kickapoo және Kaskaskia. Fallen Timbers шайқасындағы жеңілістен кейін, және одан кейін күйдірілген жер тактикасынан соң, Уэйн Батыс Конфедерациясындағы бірнеше маңызды басшылардың құрметіне ие болды. Уэйн азық-түлік пен егін үшін материалдар әкелді және жаңа жеткізілімдерді жалғастыра беретінін уәделеді. Шоуни тайпасының соғыс басшысы, Fallen Timbers шайқасындағы американдық күштерге жетекшілік еткен Blue Jacket, басқаларын Уэйннің бейбітшілік шарттарын қабылдауға ынталандырды. Тархе Fallen Timbers шайқасындағы жеңістің Ұлы Рухтың АҚШ-ты қолдайтынының дәлелі екенін мәлімдеді. АҚШ-қа қарсылықты Little Turtle басқарды, ол, ирониялық түрде, Уэйнге Fallen Timbers шайқасында қарсы тұруға кеңес берген еді. Бір апта бойы Уэйн түпкілікті тайпаларды Форт-Макинтош, Форт-Финни және Форт-Хармар келісімдерінің бұрынғы шарттары негізінде бейбітшілікке келісуге шақырды, бірақ Little Turtle Майами тайпасы бұл келісімдерге қатыспағанын және оларды мойындамайтынын, сондай-ақ олар сатылған жерлерге құқығы жоқ адамдармен жасалғандықтан жарамсыз екенін айтты. Тархе бұрынғы келісімдер Гринвиллдегі басшылармен жасалғанын растады және олар келіссөздер жүргізбесе, Уэйннің барлық жерлерін алуға әскери күші бар екенін ескертті. Гринвилл келісіміне қол қойылғаннан кейін, Little Turtle-дың әйелі лагерде қайтыс болды. Оны АҚШ әскері қабірге көтеріп, үш рет салют жасады. Келісімге президент Джордж Вашингтон қол қойып, 1795 жылдың 22 желтоқсанында АҚШ Сенаты ратификациялады.

Шарттары

Келісім он баптан құралған.

Жылжымалы жер

Келісім Гринвилл келісімі деп аталатын шекараны белгіледі, оның егжей-тегжейі төменде көрсетілген. Бірнеше жыл бойы бұл шекара жергілікті американдықтардың территориясын еуропалық американдық қоныс салушыларға ашық жерлерден ажыратты, бірақ олар енуді тоқтатпады. 20 000 долларлық құнға бағаланған тауарларға (мысалы, көрпелер, ыдыс-аяқ және үй жануарлары) алмастырып, жергілікті американдық тайпалар қазіргі Огайоның үлкен бөлігін АҚШ-қа өткізді. Келісім сонымен қатар келісім шекарасының шығысындағы жерлерді жергілікті американдықтардан алу үшін "аннуитет" жүйесін – жыл сайынғы федералдық қаржылық гранттар мен калико матасын беруді орнатты. Бұл тайпалық мәселелерде үкіметтің үнемі ықпалын институционалдық деңгейде бекітті және сырттан келгендерге жергілікті американдықтардың өміріне елеулі бақылау мүмкіндігін берді.

Шарт желісі

Келісім Огайодағы шекараларды 1785 жылы Форт-Макинтош келісімінде белгіленген және 1789 жылы Форт-Хармар келісімінде қайта бекітілген. Алайда, шекараларға шағын өзгерістер енгізілді. Бұрын Мауми өзеніне қарай солтүстік-батысқа созылған батыс шекарасы енді Огайо өзеніне қарай оңтүстікке қарай созылды. 1795 жылға дейін Огайода Батыс резерві, Жеті аймақтық іздеу аймағы, Вирджиния әскери округі, Симмс сатып алу және екі Огайо компаниясы сатып алу сияқты елді мекендер мен жерлер анықталды. Бұл аймақтардың барлығы Огайо штатының шығысы мен оңтүстігінде орналасқан. Сонымен қатар, Уэйннің Ұлы Майами өзені аңғары бойындағы Форт-Рекувери арқылы салған батыс бекіністерінің желісі де болды. Шекара сызығы Огайо штатының үштен екі бөлігін қамтитын барлық осы аумақтарды қамтуы тиіс болды. Келісім сызығы қазіргі Кливлендтегі Куяхога өзенінің сағасынан басталып, өзен бойымен оңтүстікке қарай Куяхога мен Тускаравас өзендерінің арасындағы тас жолға дейін созылды. Содан кейін Акронда және Кантон арасындағы Портаж көлдері аймағы арқылы жалғасты. Бұл сызық Тускаравас өзенімен қазіргі Боливарға жақын орналасқан Форт-Лорансқа дейін созылды. Форт-Лоранстан бастап, сызық батыс-оңтүстік-батысқа қарай Ұлы Майами өзенінің саласында орналасқан қазіргі Форт-Лорамиге дейін жетті. Одан әрі, сызық батыс-солтүстік-батысқа қарай Огайо мен Индиана штатының қазіргі шекарасына жақын Уабаш өзеніндегі Форт-Рекувериге дейін созылды. Форт-Рекувериден бастап, сызық оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай Кентукки өзенінің сағасына қарсы жатқан Огайо өзеніне дейін, қазіргі Кэрроллтон, Кентуккиге дейін жалғасты. Джордж Вашингтон АҚШ-тың бас геодезисі етіп тағайындаған Руфус Путнам осы келісім сызығын өлшеді және белгіледі. Келісімде АҚШ әскерінің бекіністеріне рұқсат берілді және алынған жерлердің солтүстігінде және батысында Үндістан жерінде стратегиялық резервтелген аймақтар бөлінді. Олардың ең маңыздысы Мичиган көліндегі болашақ Форт-Дирборн (қазіргі Чикаго қаласының орталық бөлігі) болды. Үндістан жеріндегі басқа американдық бекіністеріне Форт-Детройт, Уайатенон, Форт-Уэйн, Форт-Майами және Форт-Сандуски кірді. Келісімде Сент-Винсенс қаласындағы бекіністер, генерал Кларк берген жер, түрлі француз бекіністері және Форт-Массактан бас тартуға тыйым салынды.

Салдары

Келісілген бейбітшілік тек уақытша болды. Антони Уэйн келісімді қорғауға уәде бергенімен, бір жылдан кейін қайтыс болды. Испания тыңшысы Джеймс Уилкинсон оның әскерін басқарды. Келісім сызығының (және Винсенс, Граузеланд және 1809 жылғы Форт-Уэйн келісімдерімен белгіленген болашақ келісім сызықтарының) солтүстігінде және батысында қоныс тебушілердің үнемі енуі, әсіресе Индианада, Гринвилл келісімін қол қоймаған Текумсехті келесі он жылда Профетаунда Конфедерацияны қайта құруға итермеледі. Тайпалар арасындағы алабұдырақтық 1811 жылы Типпекано шайқасында ұшырады, бұл жергілікті халықтар үшін ауыр жеңіліс болды және бұл 1812 жылғы соғыста олардың британдықтарға қосылуына себеп болуы мүмкін. Гринвилл келісімі Солтүстік-Батыс территориясындағы шекараны жапты. Содан кейін аумақта және оның ізілділерінде түпкі халықтардың жерлерін келісімшарт арқылы сатып алу және заңмен түпкі тайпаларды көшіру процесі басталды, ол 1812 жылғы соғыс кезінде қысқа уақытқа тоқтатылды. Индиандықтар Миссисипи өзенінен батысқа қарай, кейін Оклахома штаты болған, Индиандық елдерінің резервацияларына көшірілді. Бұл процесс 1830 жылдары Индианадағы Ұлы Майами қорығының келісімшарттармен таратылуымен аяқталды. 1840 жылға қарай Ескі Солтүстік-Батыс аймағында түпкі халықтар толығымен жоқ болды. Келешектегі қақтығыстардың бәрі Миссисипиден батысқа қарай болды. Келісім сызығы 1800 жылы Солтүстік-Батыс территориясының бөлінуі кезінде оңтүстік-батыс шекарасына айналды. Огайо штатының құрылуымен (1803 ж.), Огайоның батыс шекарасы Огайо өзеніндегі оңтүстік-оңтүстік-батыс келісім сызығынан шығысқа қарай тік солтүстікке қарай созылды, нәтижесінде бүгінгі оңтүстік-шығыс Индианадағы "Гор" деп аталатын жер Солтүстік-Батыс территориясының құрамында қалды. "Гор" сол кезде Индиана территориясына берілді және 1803 жылдың наурыз айында Дирборн округіне айналды. Мериуэтер Льюис және Уильям Генри Харрисон екеуі де келісімге қол қою кезінде қатысты. Біріншісі 1804 жылы Уильям Кларкпен бірге Льюис және Кларк экспедициясын ұйымдастырды, ал екіншісі кейін 1841 жылы АҚШ-тың 9-шы президенті болды. Гринвилл форты 1796 жылы тасталды; Гринвилл қаласының негізі қаланғанға дейін тағы 12 жыл өтті. Бұл генерал Уэйннің 1796 жылғы желтоқсанда, бір жылдан астам уақыт өткен соң қайтыс болғаннан кейін қол қойған соңғы келісім болды.

Суреттер

Огайо штатының әкімшілік ғимаратында осы келісімді еске түсіретін картина ілінген. Оны Огайо суретшісі Говард Чандлер Кристи салған. Ені 7 метр (23 фут) болатын бұл картина Огайо штатының әкімшілік ғимаратындағы ең ірі картина болып табылады.