Жүйелік консоль: Компьютерді басқару интерфейсі

Кіріспе

Компьютерлерді немесе операциялық жүйелерді басқаруға арналған интерфейс. Жүйелік консоль, компьютерлік консоль, түбірлік консоль, операторлық консоль немесе жай ғана консоль – жүйелік әкімшілік хабарламаларын, әсіресе BIOS немесе жүктеуші, ядро, бастапқы жүйе және жүйелік журналдан түсетін хабарларды қабылдау және көрсетуге арналған құрылғы. Бұл пернетақта және принтер немесе экраннан тұратын физикалық құрылғы, дәстүрлі түрде мәтіндік терминал, бірақ графикалық терминал да болуы мүмкін. Жүйелік консольдер компьютерлік терминалдарға дейін жалпыланады, олар виртуалды консольдар және терминал эмуляторлары арқылы абстракцияланады. Бүгінде жүйелік консольдермен байланыс көбінесе стандартты ағындар (stdin, stdout және stderr) арқылы абстрактты түрде жүзеге асырылады, бірақ жүйеге тән интерфейстер де болуы мүмкін, мысалы, жүйелік ядрода қолданылатындар. Тағы бір, көне мағынасы бойынша, жүйелік консоль, компьютерлік консоль, аппараттық консоль, операторлық консоль немесе жай ғана консоль – оператордың аппаратты басқару үшін пайдаланатын аппараттық компонент, әдетте алдыңғы панель, пернетақта/принтер және пернетақта/дисплейдің үйлесімі.

Тарих

Альфа-цифрлық CRT жүйелік консольдардың дамуына дейін IBM 1620 сияқты кейбір компьютерлерде консольдік жазу машиналары мен алдыңғы панельдер болған, ал ең алғашқы электрондық сақталған бағдарламалық компьютер Manchester Baby электромеханикалық коммутаторлар мен CRT-ді консоль функцияларын қамтамасыз ету үшін қолданған. CRT-де жад мазмұны екілік түрінде машинаның Уильямс Килберн түтігі CRT негізделген RAM-ді айналдыра отырып көрсетіледі. Кейбір ерте операциялық жүйелер ОЖ-ны басқару үшін бір ғана пернетақта/баспа немесе пернетақта/дисплей құрылғысын қолдады. Кейбіреулері бір ғана ауыспалы консольді қолдады, ал кейбіреулері командаларды, жауаптарды және басқа консоль хабарларын сақтау үшін қағаз жүзінде консольді қолдады. Алайда, 1960 жылдардың аяғында операциялық жүйелердің 3 консольден көп консольді қолдайтыны кең тараған, және операциялық жүйелер пайда бола бастады, онда консоль тек артықшылықты пайдаланушы тіркеліп тұрған кез келген терминал болды. Ертедегі мини-компьютерлерде консоль сериялық консоль, RS 232 сериялық сілтемесі ASR 33 сияқты терминалға немесе кейінірек Digital Equipment Corporation (DEC) терминалына, мысалы, DECWriter, VT100. Бұл терминал әдетте қауіпсіз бөлмеде сақталатын, өйткені оны белгілі бір артықшылықты функцияларға, мысалы жүйені тоқтату немесе қай медиадан жүктеуді таңдау үшін пайдалануға болады. Үлкен орта ауқымды жүйелер, мысалы Sun Microsystems, Hewlett Packard және IBM компаниялары әлі де сериялық консольдарды қолданады. Үлкен қондырғыларда консоль порттары мультиплекстерлерге немесе желіге қосылған мультиппортты тізбекті серверлерге қосылады, бұл операторға терминалды кез-келген қосылған серверлерге қосуға мүмкіндік береді. Бүгінде сериялық консольдар көбінесе бассыз жүйелерге, әдетте ноутбуктегі терминал эмуляторымен қатынау үшін қолданылады. Сонымен қатар, маршрутизаторлар, корпоративтік желілердегі коммутаторлар және басқа да телекоммуникациялық жабдықтар RS 232 сериялық консоль порттарына ие. Компьютерлер мен жұмыс орындарында компьютердің қосылған пернетақтасы мен мониторы бірдей функция атқарады. Монитор кабелі бейнесигналды өткізетіндіктен, оны өте алысқа созуға болмайды. Сондықтан көптеген серверлері бар қондырғылар көбінесе консольға қол жеткізуді орталықтандыру үшін пернетақта / бейне мультиплексерлерін (KVM коммутаторлары) және мүмкін бейне күшейткіштерін қолданады. Соңғы жылдары KVM/IP құрылғылары қолжетімді болды, олар қашықтағы компьютерге бейне шығысын көруге және кез-келген TCP/IP желісі арқылы және Интернет арқылы пернетақта кірісін жіберуге мүмкіндік береді. Кейбір компьютерлік BIOS-тар, әсіресе серверлерде, сонымен қатар сериялық консольдарды қолдайды, BIOS-қа сериялық порт арқылы кіруге мүмкіндік береді, сондықтан сериялық консольдың қарапайым және арзан инфрақұрылымын пайдалануға болады. BIOS-ті қолдау жоқ болған жағдайда да, кейбір операциялық жүйелер, мысалы FreeBSD және Linux, жүктеу кезінде немесе жегуден кейін сериялық консольді пайдалану үшін конфигурациялануы мүмкін. IBM 9672 компьютерінен бастап IBM ірі жүйелері 3270 немесе сериялық сілтеме орнына компьютер мен арнайы қосымшадан тұратын Жабдықты басқару консолін (HMC) қолданды. IBM-нің басқа өнімдері де HMC-ді қолданады, мысалы, System p.

Prior to the development of alphanumeric CRT system consoles, some computers such as the IBM 1620 had console typewriters and front panels while the very first electronic stored program computer, the Manchester Baby, used a combination of electromechanical switches and a CRT to provide console functions—the CRT displaying memory contents in binary by mirroring the machine's Williams Kilburn tube CRT based RAM. Some early operating systems supported either a single keyboard/print or keyboard/display device for controlling the OS. Some also supported a single alternate console, and some supported a hardcopy console for retaining a record of commands, responses and other console messages. However, in the late 1960s it became common for operating systems to support many more consoles than 3, and operating systems began appearing in which the console was simply any terminal with a privileged user logged on. On early minicomputers, the console was a serial console, an RS 232 serial link to a terminal such as a ASR 33 or, later, a terminal from Digital Equipment Corporation (DEC), e. g., DECWriter, VT100. This terminal was usually kept in a secured room since it could be used for certain privileged functions such as halting the system or selecting which media to boot from. Large midrange systems, e. g. those from Sun Microsystems, Hewlett Packard and IBM, still use serial consoles. In larger installations, the console ports are attached to multiplexers or network connected multiport serial servers that let an operator connect a terminal to any of the attached servers. Today, serial consoles are often used for accessing headless systems, usually with a terminal emulator running on a laptop. Also, routers, enterprise network switches and other telecommunication equipment have RS 232 serial console ports. On PCs and workstations, the computer's attached keyboard and monitor have the equivalent function. Since the monitor cable carries video signals, it cannot be extended very far. Often, installations with many servers therefore use keyboard/video multiplexers (KVM switches) and possibly video amplifiers to centralize console access. In recent years, KVM/IP devices have become available that allow a remote computer to view the video output and send keyboard input via any TCP/IP network and therefore the Internet. Some PC BIOSes, especially in servers, also support serial consoles, giving access to the BIOS through a serial port so that the simpler and cheaper serial console infrastructure can be used. Even where BIOS support is lacking, some operating systems, e. g. FreeBSD and Linux, can be configured for serial console operation either during bootup, or after startup. Starting with the IBM 9672, IBM large systems have used a Hardware Management Console (HMC), consisting of a PC and a specialized application, instead of a 3270 or serial link. Other IBM product lines also use an HMC, e. g., System p.

Әдетте консольдан кіріп шығу мүмкін. Конфигурацияға байланысты операциялық жүйе консольдан кіру сеансын басқа көздерден кіру сеансына қарағанда сенімдірек деп қарауы мүмкін.