Кіріспе

Джордж Виктор Воинович (15 шілде 1936 – 12 маусым 2016) – американдық саясаткер, 1999 жылдан 2011 жылға дейін Огайо штатынан АҚШ сенаторы болған. Бұрын ол 1991–1998 жылдары Огайоның 65-ші губернаторы, ал 1980–1989 жылдары Кливлендтің 54-ші мэрі болды, бұл лауазымға қызмет еткен соңғы республикашыл. Воинович мемлекеттік қызметте 46 жылдан астам уақыт жұмыс істеді – алғаш 1963 жылы Огайо штатының бас прокурорының көмекшісі болып, соңында Огайо штатын аға сенатор ретінде өкілдік етті. Ол Огайо губернаторы және АҚШ сенаторы қызметтерін атқарған 15-ші адам және кейін Огайо губернаторы мен АҚШ сенаторы болған екі Кливленд мэрінің бірі; екіншісі – Фрэнк Лауш. Ол сондай-ақ Ұлттық губернаторлар қауымдастығының төрағасы және Ұлттық қалалар лигасының президенті қызметтерін бірге атқарған жалғыз адам.

Ерте өмір

Воинович Кливленд қаласында Джозефин (Берно) мен Джордж С. Воиновичтің ұлы болып дүниеге келді. Ол алты баланың ең үлкені еді. Оның әкесі Хорватиядан (бұрынғы Кордун аймағынан) келген, ал анасы словен ұлтынан шыққан. Воинович Кливлендтің Коллинвуд ауданында өсіп, 1954 жылы Коллинвуд орта мектебін бітірді. Ол католик дінінде тәрбиеленді және өмір бойы көршілес шіркеу қауымының мүшесі болды – Евклидтегі Әйелдер көлі (бұрынғы Киелі Крест). 1958 жылы Огайо университетінде мемлекеттік басқару мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, онда Phi Kappa Tau студенттік бауырластығының мүшесі болды және студенттік кеңестің төрағасы, сондай-ақ ерлер жатақханасы жүйесінің басшысы қызметін атқарды. Воинович 1961 жылы Огайо штаты университетінің Мориц құқық мектебінде заңгер мамандығы бойынша білім алды. Воинович Огайо тарихында тұңғыш рет губернатордан бөлек сайланбаған вице-губернатор атанды.

1979 жылы Кливленд қала әкімінің сайлауы

1979 жылға қарай Кливлендтегі сайлаулар партиялық сипаттан айырылды, ал сол кездегі мэр Деннис Кучинич (D) қиын қайта сайлау науқанына кіруге дайын тұрғанда Воинович тағы да мэрлікке үміткер болуды ойластыра бастады. Ақыры, 26 шілдеде ол сайысқа қатысып, бұл шешімді «өміріндегі ең қиын шешімдердің бірі» деп атады. Ол сайлауда жеңіске жеткенше вице-губернатор қызметін атқара берді. Кучиничтен басқа, Воиновичтің қарсыластарының ішінде штат сенаторы Чарльз Баттс және қалалық кеңестің көпшілік көшбасшысы Базил Руссо да болды. Сайлауға жақындаған сайын «The Plain Dealer» газеті Воиновичті қолдады. Бастапқы сайлауға қатысушылардың саны Перк, Кучинич және Эдвард Ф. Фейган арасындағы 1977 жылғы сайысқа қарағанда көп болды. 1979 жылғы партиялық емес бастапқы сайлауда Воинович 47 000 дауыс алды, ал Кучинич 36 000 дауысқа ие болды. Руссо (21 000 дауыс) және Баттс (19 000 дауыс) жалпы сайлауға қатысуға құқық алған жоқ. Ең үлкен тосынсылық – Воиновичтің негізінен афроамерикалықтар тұратын округтердегі көрсеткіші болды, онда ол соңғы орында болады деп күтілді. Ол тек Баттспен ғана шайқасты, Кучинич соңғы орында қалды. 1979 жылғы 8 қазанда, бастапқы сайлаудан кейін бірнеше күн өткен соң, Воиновичтің тоғыз жасар қызы Моллиді фургон қағып, қаза тапты. Оқиға Воиновичтің сайлау кампаниясын дерлік тоқтатты және Кучиничке қарсыласына шабуыл жасауды қиындатты. Дегенмен ол Воиновичті Кливлендтің әртүрлі аудандарындағы пікірсайыстарға шақырды. Воинович шақырудан бас тартып, пікірсайыстардың нәтижелі болмайтынын айтты, бірақ олар 3 қарашада Сити-клубта пікірсайыс өткізді. Воинович сайлауда 94 541 дауыспен жеңіске жетті, ал Кучинич 73 755 дауысқа ие болды. Воинович екі рет үлкен артықшылықпен қайта сайланды. 1981 жылы ол бұрынғы штат өкілі Патрик Суиниді 107 472-ге 32 940 есебімен жеңіп, Кливлендтің алғашқы төрт жылдық мэрлік мерзімін жеңіп алды. 1985 жылы ол бұрынғы кеңесші Гэри Кучиничті (Деннис Кучиничтің інісі) 82 840-қа 32 185 есебімен жеңді.

"Қайта оралған қала"

Воинович ұялшақ және өте қарапайым саясаткер ретінде танылды, тіпті ол өзі де осы сипаттаманы қабылдады. Сайланғаннан кейін ол Огайо губернаторы Джеймс Роудспен кездесіп, қаланың қарыздарын өтеу үшін штаттық үкіметтен көмек сұрады. Воинович қарызды өтеу кестесін келісті және 1980 жылдың қазанында штат кепілгерлік берген сегіз жергілікті банк Кливлендке 36,2 миллион доллар қарыз берді, бұл қалаға төлемнен қашқан жағдайдан шығуға мүмкіндік берді. Дегенмен, қала экономикасы құлдырауын жалғастырды және федералдық қаржыландыру қысқартылды. Осыған дейін екі апта бұрын сайлаушылар табыс салығын тағы 0,5 пайызға көтеруге қарсы дауыс берді. Оппозицияны Кучинич бастады, ол сайлауда жеңілгеннен кейін көзге түспей жүрді. Воинович 1981 жылы дефицитке тап болмас үшін салық мәселесін ақпан айындағы сайлауға қайта ұсынатынын мәлімдеді. Сол кезде сайлаушылар салықты көтеруге келісті. Воинович сайланған кезде Кливленд Куяхога өзені және мэр Ральф Перктің шашының өртенгені (әрқайсысы жеке оқиға) туралы әзілдердің нысанына айналған, сондай-ақ банкротқа ұшыраған жалғыз ірі американдық қаласы ретінде танымал болды. Воинович белсенді әрекет етті. Ол Кливленд ақпарат құралдары көрсеткен қорғаныс позициясын өзгертіп, "осы елдегі ең ұлы қалалардың бірін құтқару үшін соғысқа" шықты. Нью-Йорк қаласы 1975 жылы банкроттан құтылу үшін 2,3 миллиард долларлық федералдық көмек алғанда, оның қарызы шамамен 150 есеге жоғары болды. Жаңғырту науқаны қазан айында "Town and Country" журналында жарияланған "Кливленд қайта жанданды" деген мақаласымен жетегіне жетті, онда "кәсіпкерлер, заңгерлер және азаматтық жауапкершілік танытқандар" қаланы "керексіз, ұрысқақ Деннис Кучиничтен" құтқарды делінген. Ол Е. Манделл де Виндт басқарған Воиновичтің Жақсарту жөніндегі оперативтік тобын "Моисей Кливленд 1786 жылы Куяхога өзенінің жағалауына қонғаннан бері Кливлендтегі ең маңызды бастама" деп атады. Сондай-ақ, ол оқырмандарды Эри көлімен және "жыл бойы әдемі және қызықты кеме саяхатымен" қызықтырды. Воинович сайлау кезінде өзіне соншалықты сенімді болды, тіпті президенттік үміткерлер Джимми Картер мен Рональд Рейганды Кливлендтегі дебаттарға шақырды. "Кливленд қайтадан көтерілуде", - деп хабарлады Time журналы 1980 жылдың соңында. "Өткен жылы конвенциялық бизнес гүлденді, мектептердегі бөлінуді жою бейбіт түрде жүргізілді және шағын құрылыс бумы басталды. Ең бастысы, қала өзін-өзі қарыздан шығарды".

Қала орталығын дамыту және басқа да жақсартулар

Оларға көбірек мүмкіндік беру үшін Воинович Кливленд қаласының мэрі мен қалалық кеңесінің мүшелерінің өкілеттік мерзімін ұзарту қажет деп ойлады. Ол сайлаушыларға мерзімді екі жылдан төрт жылға дейін ұзарту үшін референдум ұсынды, сондай-ақ қаланың қиын экономикалық жағдайын жеңілдету үшін кеңес мүшелерінің санын 33-тен 21-ге дейін азайтуға дауыс беруді сұрады. Екі ұсыныс та мақұлданды. Воиновичтің қала басшылығы кезеңінде аудандар жақсара бастады, бұл Lexington Village тұрғын үй жобасымен, 149 миллион долларлық қалалық даму гранттарымен және 3 миллиард долларлық құрылыс жұмыстарымен (аяқталған және жүргізіліп жатқан) басталды. Атап айтқанда, сол кезде Кливлендтің ең қиын жағдайдағы шығыс аудандары болған Хау және Фэрфакс аудандарында жаңа үйлер салынып, қылмыстық әрекеттер азайды. Воинович 1970-ші жылдардағы қарама-қарсы топтарды татуластыруға да тығырықтан әрекет етті. Ол бизнес лидерлерімен келісімге келді және олармен бірге «Жаңа Кливленд кампаниясы» жарнамаларында жарияланған фотосуреттерге түсті, суреттерде Воиновичтің «Бірге біз орындай аламыз» слоганы жазылған. Ол демократиялық партияның ыдырауынан кейін қаладағы ең ықпалды саяси күшке айналған аудандық топтарды күшейтті. Сонымен қатар, ол кәсіподақтарға, әсіресе Teamsters-ке қолдау көрсетті. Мэр ретінде Воинович Ұлттық қалалар лигасының мүшесі болды және 1985 жылы оның президенті болып сайланды. Воинович қала орталығындағы қалалық жаңаруды да бақылады. Sohio (1987 жылы BP America сатып алды), Ohio Bell және Eaton Corporation қала орталығында жаңа кеңселер салды (әсіресе BP ғимараты). Ричард және Дэвид Джейкобс ағайындылары қиын жағдайдағы «Кливленд Индианс» командасын құтқарып қалды. Олар Эривью мұнарасының жанындағы қарапайым аумақты да жақсартты және оны Эривьюдағы шыны төбелі галереяға айналдырды. Воинович Society Bank-ті Кливлендтегі ең үлкен және елдегі 15-ші үлкен көкжай – Society Center (кейін Key Tower деп аталды) салуға көндірді. Бұған қоса, Ұлттық азаматтық лигасы Кливлендке бес жылдың ішінде үш рет (1982, 1984, 1986) «All-America City» сыйлығын берді, алғашқысы 1950 жылы жеңіп алынған.

Муниципальді жарық

Алдыңғы Кучинич әкімшілігінің басты дауларының бірі – Кливленд қалалық жарық беру мекемесінің (қазіргі Кливленд қоғамдық қуаты) сатылуын тоқтату болды. Кучиничтің оны Кливленд электр жарық компаниясына (CEI) қосылудан сақтап қалуға талап етуі, бизнес қауымдастығын Кливлендті төлемнен бас тартуға мәжбүрледі. Воиновичтің сәтті келіссөздері оның билікке келген кезде бұл әрекетті кері қайтарды, бірақ Воиновичтің бизнесті қолдаушы ұстанымы CEI-нің бұл мәселедегі позициясын өзгертпеді, олар Муни Лайтты сатып алуға тырысып, Воиновичке осыған рұқсат беру үшін қысым жасады. Воинович оған қарсы тұрды. Өзінің қызметінің басында ол Муни Лайттың жұмысын күшейту үшін капиталдық жақсартулар жасады, ал 1982 жылға қарай ол CEI-мен бәсекелесе алды. Ол компанияның қажетті заңнамаға қарсы кеңеске лобби жасау арқылы Муни Лайтты әлсіретуге тырысып жатқанын мәлімдеді. "Біз әлі де күресіп жатырмыз", - деді Воинович. "Олар [CEI] Муниципальді жарық жүйесін жоюға бұрынғыдай бейілді". Жаңадан құру процесі Воиновичтің басшылығымен басталды және жабдықтарды жаңарту және барлық қызметкерлердің жалақысын арттыруды қоса алғанда, компанияда жақсартулар жасалды. Барлық өзгерістерді көрсету үшін Муниципальді жарық 1983 жылы ресми түрде Кливленд қоғамдық қуаты (CPP) деп өз атын өзгертті. 1984 жылы компания American Municipal Power Association-ның Scattergood сыйлығын, үздік жүйе жұмысы мен жетістіктері үшін алды.

1988 жылғы Сенатқа сайлау

1988 жылы Воинович Говард Метценбаумның Сенаттағы мандатына таласты, өте қиын және жағымсыз сайлау кампаниясында. Воинович Метценбаумды балалар порнографиясына қатысты жұмсақ көзқарас танытты деп айыптады, бұл айыптамалар көптеген адамдар тарапынан, оның ішінде Джон Гленн тарапынан да қатты сынға алынды, ол Воиновичтің айыптамаларын жоққа шығаратын телеарнаға арналған мәлімдеме жасады. Метценбаум сайлауда 57 пайызға 43 пайызбен жеңіске жетті, тіпті Джордж Буш штатты 11 пайыздық айырмамен ұтып алды.

Басқарушылық

1990 жылы республикашылар Воиновичті демократ губернатор Ричард Ф. Селестенің орнына ұсынды, оған үшінші рет қатарынан сайлауға қатысуға тыйым салынған еді. Воинович демократ үміткер Энтони Дж. Селебреззе-младшийді жеңіп алды. Алғашқы төрт жылында ол Огайо штатын 1,5 миллиард долларлық дефициттен шығарды және әлеуметтік көмекті реформалауға, сондай-ақ қаржыландырылмаған міндеттемелерді жоюға жетекшілік етті. 1991 жылы Воинович Орта Батыс штат губернаторлары қауымдастығының төрағасы болды. 1994 жылы ол қайта сайланды, демократ Роберт Л. Бурч-младшийді 72% дауыспен жеңіп, сол жылы сайлауға түскен барлық губернаторлардың арасында ең көп дауыс жинады және 20-шы ғасырда Огайо губернаторының ең үлкен жеңісін тіркеді. Екінші мерзімінде Воинович штаттағы бірінші әйел вице-губернатор Нэнси Холлистерді және штат қазынашысы Кеннет Блэкуэллді, Огайо штатындағы алғашқы афроамерикандық шенеунік қызметіне тағайындады. Штат заң шығарушы органы Огайо штатының тарихи түрде афроамерикандықтарға қолдау көрсеткен жалғыз университеті – Центральді мемлекеттік университетін жабуды қалағанда, Воинович жаңа басқарма тағайындап, Джон Гарлендті президенттік лауазымға көндірді. Әкім және губернатор ретінде Воинович Кливлендті рок-н-роллдың нағыз туған жері ретінде насихаттауға көмектесті. 1985 жылдан бастап Воинович, Кливленд қаласы және Огайо штаты Кливлендте Рок-н-ролл Даңқ залы мен мұражайының құрылысын лоббилеуді бастады. Ол 1995 жылы ашылды. Оның еңбегінің құрметіне, Даңқтың басты атриумы Георгий В. Воинович атриумы деп аталды.

Әкімнің кеңсесінен тыс жерде

1996 жылы Воинович АҚШ сенаторы Роберт Доульдің республикалық партияның президенттік номинациясына үміткер болуын қолдаған алғашқы губернатор болды. Кейін Воинович Доуль үшін әлеуетті вице-президенттікке үміткер ретінде қарастырылған тоғыз кандидаттың бірі болды. Воинович 1998 жылы АҚШ Сенатына үміткер болу ниетін қайталап, өтініштен бас тартты. Воинович ұлттық назарға ілікті, ол президент Джордж Буштың Джон Р. Болтонды БҰҰ-ға АҚШ елшісі қызметіне ұсынғанына қарсы сөйлегенде, көздерінен жас шығып айтқан сөзінен кейін. Воинович: "Бүгін Джон Болтонға дауыс беруге жайлы емеспін" деді. Осының нәтижесінде комитет дауыс беруді тоқтатты, бұл ұсынуды тоқтатты. Демократтар ұсыну бойынша пікір таласын аяқтауға және оны талқылауды тоқтатуға тырыспады. Воинович алғашқы дауыс беруде пікір таласын тоқтатуға қолдау көрсетті, бірақ екіншісінде демократтарға қосылып, пікір таласын ұзартуға дауыс берді және Бушті басқа кандидатты таңдауға шақырды. 2007 жылдың қаңтарында Воинович АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райске Буштың Ирактағы әскер санын арттыру жоспарының тиімді болмайтынына алаңдаушылық білдірді: "Ойынның осы сатысында бұл орын ала қоймас деп ойлаймын". Орталық көзқарастағы республикашыл ретінде Воинович Бушқа ықпал ете алатын санаулы адамдардың бірі саналды. Бес айдан кейін Воинович Бушқа бес беттік хат жазып, АҚШ-тың Ирактан әскерін шығаруын және ирактықтардың өз аумағын қорғауын сұрады, сондай-ақ "еліміздің Ирактан әскери күшін біртіндеп шығарудың жан-жақты жоспарын" қабылдауға шақырды. 2008 жылдың 7 сәуірінде Воинович республикалық платформадан бас тартып, Сенат Сыртқы істер комитетінің Ирактағы соғысқа қатысты тыңдауында: "Біз елді дерлік банкротқа дейін жеткіздік" деді. "Біз экономикалық дағдарыстамыз және оның неше уақытқа созылатынын Құдай біледі". Мичиган 2008 жылдың 9 шілдесінде Ұлы көлдер шартына қосылған сегізінші штат болды, ал Воинович Конгрестегі бұл келісімді қабылдауды қолдаған жетекші заң шығарушылардың бірі болды. 2009 жылдың 20 қаңтарында Воинович Ассигнованиелер комитетіне тағайындалды. Бұл тағайындама Огайо штатының тұрғыны Майк ДеУайн 2006 жылғы сайлауда жеңілгеннен кейін Сенат комитетіне алғаш рет кіргенімен танысты. Воинович Мэтью Шепард заңын қолдады. 2010 жылдың 18 желтоқсанында Воинович 2010 жылғы "Сұрамай, айтпа" заңын жою туралы заңға дауыс берді.

Салықтық жауапкершілік

Сенаттағы қарызға қатаң бақылаушы басшы ретінде Воинович өзі қызмет еткен әрбір Конгресте Американың болашақ экономикасын қамтамасыз ету (SAFE) комиссиясы туралы заң жобасын ұсынды. Бұл шара елдің салық және әлеуметтік қамтамасыз ету жүйелерін зерттеп, АҚШ-ты қаржылық тұрақтылыққа бағыттап, болашақ ұрпақтар үшін әлеуметтік қамтамасыз ету бағдарламаларының төлем қабілеттілігін қамтамасыз ететін ұзақ мерзімді шешімдерді ұсынуды көздеді. 2010 жылдың қаңтар айында Воинович елдің қаржы дағдарысының өзектілігін талқылау үшін Президент Обамамен кездесті. Төрт күннен кейін Обама Воиновичтің SAFE комиссиясының үлгісімен құрылған Конрад Грегтің заңдық қарыз комиссиясын қолдады. 2010 жылғы Елге жолдаған сөзінде Обама Сенатта қабылдана алмағандықтан, атқарушы бұйрық арқылы қарыз комиссиясын құратынын жариялады.

Американың бәсекеге қабілеттілігі

Воинович Ұлттық инфрақұрылымды жақсарту заңының авторы болды, ол қазіргі және болашақ инфрақұрылымдық қажеттіліктер бойынша нақты ұсыныстар беру үшін комиссия құрды. 2016 жылдың 10 маусымында, қайтыс болуына екі күн қалғанда, Воинович Кливленд қалалық әкімдігінде өткен Словенияның тәуелсіздігінің 25 жылдығына арналған шарада көпшілік алдында сөз сөйледі. Ол 2016 жылдың шілдесінде Кливлендте өткен Республикалық ұлттық конвенцияға делегат ретінде қатысуға жоспарлаған еді. Бұл сонымен қатар 1976 жылы Огайо фермерлер бюросының екі жүз жылдығында Огайоның барлық 88 округінен әкелінген топыраққа отырғызылған Фермерлер бюросының естелік ағашы орналасқан жер.

Жеке өмір және өлім

1962 жылы Вайнович Джанетке (туған аты Аллан) үйленді. Олардың Джордж, Бетси, Питер және Молли деген төрт баласы мен тоғыз немересі болды. Олардың ең кіші баласы Молли мектептен үйге бара жатқанда көлік шауып, 9 жасында қаза тапты. 2003 жылдың маусым айында дәрігерлер Вайновичтің жүрегіне кардиостимулятор орнатты, себебі оның жүрек соғуы прогрессивті синустық брадикардия салдарынан баяулаған еді. Вайнович 2016 жылдың 12 маусымында Кливлендтегі үйінде 79 жасында қайтыс болды.

Сайлау тарихы

Кливленд қаласының әкімі: 1979–1985 жж. Огайо штатындағы Сенат сайлауы: 1988, 1998–2004 жж. Огайо губернаторы: 1990–1994 жж.
Жыл Лауазым Демократ Дауыс П% Республикалық Дауыс П% Үшінші партия Аты Дауыс П%
1979 Әкім Деннис Дж. Кучинич 73,505 44% Джордж Воинович 94,407 56%
1981 Әкім Патрик Суини 32,940 23% Джордж Воинович 107,472 77%
1985 Әкім Гарри Дж. Кучинич 32,185 28% Джордж Воинович 82,840 72%
1988 АҚШ Сенаты Ховард Метценбаум 2,480,038 57% Джордж Воинович 1,872,716 43%
1990 Губернатор Энтони Дж. Селебреззе-младший 1,539,416 44% Джордж Воинович 1,938,103 56%
1994 Губернатор Роберт Л. Бурч 835,849 25% Джордж Воинович 2,401,572 72% Билли Инмон Тәуелсіз 108,745 3%
1998 АҚШ Сенаты Мэри О. Бойл 1,482,054 44% Джордж Воинович 1,922,087 56%
2004 АҚШ Сенаты Эрик Д. Фингерхут 1,961,249 36% Джордж Воинович 3,464,651 64%

*Дауыс берушілерге жазбалар мен ұсақ кандидаттар туралы ескертулер: 1988 жылы 151 дауыс жазылды. 1990 жылы Дэвид Маршалл 82 дауыс, ал Джеймс Э. Атия 49 дауыс алды. 1994 жылы Кит Хэттон 48 дауыс, ал Майкл Италия 24 дауыс алды. 1998 жылы жазылған дауыстардың саны 210 болды. 2004 жылы Хелен Майерс 296 дауыс алды.