Кіріспе

Аспатрия – Англияның Камберленд, Камбриядағы қала және азаматтық округ. Қала Элен аңғарының солтүстік жағында орналасқан, айналасына керемет панорамалық көрініс ашылады, оңтүстікте Скиддоу, ал солтүстікте Солвей Ферт көрінеді. Оның құрылысы A596 Карлайл – Уоркингтон тас жолы бойымен шамамен шығыстан батысқа қарай созылып, 3 шақырымға жуық (2 миль) ұзындықта. Ол Мэрипорттан солтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым, Вигтоннан оңтүстік-батысқа қарай шамамен сондай қашықтықта, Кокермуттан солтүстікке қарай 14 шақырым және жағалаудан, Аллонбиден 8 шақырым (5 миль) қашықтықта жатыр. Оған Аспатрия және Брейтон, Хейтон және Меало, Оутерсайд және Аллерби елді мекендері кіреді, ал біріккен аумағы ; қаланың ауданы 5 км². Бұрынғы заманда «Ескі Карлайлдан» Эленбороға дейінгі римдік жол осы шағын елді мекен арқылы өтіп кеткен. Халық саны он тоғызыншы ғасырдың ортасынан бері едәуір артқан. 1801 жылы ауылда 98 үй және 321 тұрғын болса, 1851 жылы 236 отбасыдан, 1123 адам тұрған. 1871 жылы саны 1778-ге жетті, ал жиырма жылдан кейін 2714 адамды құрады. ХХ ғасырдың басында халық саны 2885-ке дейін өсті, жиырма жылдан кейін 3521 адамға жетті. 1930 жылдары халық саны 3189-ға төмендесе де, 1951 жылы 3500-ге дейін қайта қалпына келді, ал 1981 жылға қарай халық саны 2745-ке тұрақталды. Аспатрия теміржол станциясы қалаға қызмет көрсетеді. Аспатрия ағылшын көлдері аймағының шетінде орналасқан. Сент-Кентигерн шіркеуі 1848 жылы салынған. Онда осы орындағы бұрынғы құрылыстардың фрагменттері мен кресттері сақталған.

Норманға дейінгі

Аспатрия – ежелгі қоныс, және шамамен 900 жылы Ирландиядан қашып келген норвегтер тобының мекені болған сияқты. 1789 жылы Ригг есімді хирург жұмысшылар тобын Аспатриядағы үйінің жанында орналасқан Бикон-Хилл деп аталатын төбешікті тегістеуге жұмылдырды. Шамамен бір метр тереңдікке жеткен соң, олар ірі тастармен қаланған қуысты қазып, викинг басшысының қаңқасын тапты. Қаңқаның басының жанында бес футқа жуық ұзындығы бар, алтын және күміс тұтқасымен әшекейленген, өте кең жапырақты семсер жатыр екен. Семсердің қыны ағаштан жасалған, матамен астарланған. Сондай-ақ жұмысшылар бірнеше қару-жарақ, күміс инкрустациясы бар қысқа қанжар, алтын қосқышы бар белбеу және кеуде қорғағышын тауып алды. Бұл заттар Британ мұражайының меншігінде сақталады. 1997 жылы сол жерде ұялы телефон тірегі құрылысы кезінде қосымша табылған заттар да кездесті.

Қоныстың

Аспатрия иелігі Дервенттен төменгі Аллердейл барондығының бір бөлігі болып табылады. Жеңімпаз Вильгельмнен бүкіл Камберлендтің грантын алған Ранулф де Месчинс, Госпатрик ұлы, Данбар графы Уолтхофқа бұл иелікті берген, осыдан ескірген Аспатрик атауы шыққан болуы мүмкін. Уильям Фиц Дункан мен оның әйелі Элис де Ромнидің үш қызы арасында мүлік бөліскен кезде, иелік ең кіші қызы Элисқа тиді. Бірақ Элис баласыз қайтыс болды, ал иелік Люси отбасына үйленген үлкен әпкесіне өтті. Бұл отбасы Мауд де Люси деген әйел мұрагермен аяқталды. Ол Нортумберлендтің бірінші графы Генри Персиге үйленді, оған оның барлық иелігі көшті. Ол осы отбасыда он бір буын бойы сақталды, содан кейін Джоселин Персидің жалғыз қызы және мұрагері леди Элизабеттің Чарльз Сеймурға, Сомерсет графына үйленуімен басқа отбасыға өтті. Соңғы кезде ол қайтадан әйел мұрагер арқылы Уиндам отбасына көшті, одан ол Лорд Леконфилдке, ал қазір Лорд Эгремонтқа жетті. Ауыл Батыс Камберленд көмір кенішінің солтүстік шетінде орналасқан және бұл аймақта 16 ғасырдан бері кен орындары болған. 1842 жылы Мэрипорт пен Карлайл темір жолының ашылуы өнеркәсіптің жылдам дамуына әкелді. Брейтон Домен кеніштері қаланың төңірегінде әртүрлі уақытта бес түрлі шахта ашты, сондай-ақ Меалсгейт, Баггроу және Флетчертаунға жақын жерлерде де кен орындары болды. 1902 жылы Оутерсайдта жаңа шахта салынды. Қаладағы соңғы шахта, Брейтон Домен No.5, 1940 жылы жабылды. 1870 жылы Англиядағы алғашқы фермерлік кооперативтердің бірі – Аспатрия ауыл шаруашылығы кооперативтік қоғамы құрылды. Оның кеңсесі базар алаңында, 1874 жылдан 1925 жылға дейін гүлденген Аспатрия ауыл шаруашылығы колледжінің қарамағында орналасқан. Сэр Уилфрид Лоусон (1829–1906) қала сыртындағы Брейтон-холл үйінде тұрды. Ол бейімділікке қарсы күрескен және "Арақатерімділік қозғалысының" жетекшісі болды. Оның ескерткіші базар алаңында орналасқан, жоғарғы жағында жынды сусынды бейнелейтін, Еділдің қола мүсіні орнатылған.

Топонимика

Бір дереккөзге сәйкес, Аспатрия атауының шығу тегі көне скандинав және кельт тілдерінде жатыр. Ол «Әйір Патриктің күл ағашы» деп аударылады және «аскр» (ескі скандинав тілінде «күл ағашы») элементінен және кельт қасиеттісінің атынан құралған. Атаудың элементтерінің реті – күл ағашының әулие есімінен бұрын келуі – кельт жер атауларына тән ерекшелік. Әртүрлі харталарда атаудың келесі түрлері кездеседі: 1224 жылы – Эстпатрик, 1230 жылы – Асепатрик, 1233 жылы – Аспатрик, 1291 жылы – Аскепатрик, 1303 жылы – Асепатрик, 1357 жылы – Аспатрик, 1491 жылы – Аспатре. Қауымдық тіркелімде қала Аспатрия деп 1712 жылы алғаш рет тіркелген. Бұл жазу сол кездегі викарий Дэвид Беллдің қолымен жасалған. Келесі 50 жыл бойы атаудың жазылуы өзгеріп, ақырында Аспатрия атауы басым болды. 1857 жылы қаладан өткен Чарльз Диккенс және Уилки Коллинз «Спаттер» деген атауды қолданды, ол жергілікті халық ұнататын «Спитри» атауынан едәуір өзгеше. Теміржол портирі Уильям Броу, Болтон Loop теміржол байланысы арқылы Аспатрияға келген үшінші сыныпты жолаушыларды шығарып салғанда, «Спеатри Луп Оот!» деп айқайлап тұратын. Екінші сыныпты жолаушылар «Спитрие Меасьетке ауысу» еститін, ал бірінші сыныпты жолаушыларға «Аспатрия, Меалсгейтке ауысу» деген сыпайы шақыру естілетін. Аңыз бойынша, атау Әйір Патриктің құрметіне берілген, өйткені оның құдайы Бахал Ису осы аймақтағы халықты христиан дініне көндіруге көп уақыт жұмсағандықтан, ол жерге тамыр жіберіп, күл ағашы өсіп шыққан.

Басқару

Қала Уоркингтон парламенттік сайлау округінде орналасқан. 2019 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауда Уоркингтоннан консерваторлар партиясынан кандидат болған Марк Дженкинсон депутат болып сайланды. Ол 2017 жылғы сайлаудағы Лейбористер партиясының 9,4 пайыздық үстемдігін 4,136 дауыс айырмасымен жеңіп, көлеңкелі қоршаған ортаны қорғау хатшысы Сью Хейманды орынсыздан шығарды. 2019 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауға дейін Лейбористер партиясы 1979 жылдан бері осы сайлау округіндегі барлық жалпы сайлауларда жеңіске жеткен. Консервативтік партия бұрын Воркингтонда тек бір рет, 1976 жылғы қосымша сайлауда ғана сайланған. Brexit-ке дейін Еуропалық парламентке Аспатрия тұрғындары Солтүстік-Батыс Англия сайлау округінен Еуропарламент депутаттарын сайлау үшін дауыс берді. Сол атаумен сайлау бөлімшесі де бар. Бұл бөлімше шығысқа қарай Аллхоллоуске дейін созылады және 2011 жылғы халық санауы бойынша жалпы саны 3,380 адамды құрайды.

Діни ғибадат

Брейтон Доменді кен орындары ашылғанға дейін Аспатрия халқының екі ғибадат орны болған: ұзақ жылдар бойы сақталған Сент-Кентигерн Англикан шіркеуі және 1826 жылы сэр Уилфрид Лоусон салған Конгрегационалистік бағыттағы конформист емес шіркеу. Соңғысы қазір тұрғын үйі бар кафеге айналдырылған. Дегенмен, жаңа жұмысшылардың келуі жаңа мекемелерге деген қажеттілікті тудырды. 1864 жылы Первобыт методистер Лоусон көшесінің төменгі жағында шіркеу салды. Жиырма жыл өткен соң, олардың өсіп келе жатқан қауымын қамтамасыз ету үшін Куин-стрит пен Брейтон-роудтың қиылысында, іргелес пасторлық үймен жаңа шіркеу салды, ал бұрынғы ғимаратты жексенбілік мектеп ретінде пайдаланды. 1980 жылдары олар мүлікті сатып, жаңа иесі оны бұзып, орнына жеке үй салды. 1874 жылы Корнуоллдан келген Киелі кітапты зерттеушілер тобы Ричмонд төбесінің етегінде шіркеу салды. Қазір сол жерде де жеке үй тұр. Веслиан методистері алғашқы шіркеуін 1898 жылы Норт-роуд пен Куин-стриттің бұрышында салды. Бірақ ол тым кішкентай болып шықты және 1921 жылы қазіргі ғимаратпен ауыстырылды. Рим-католиктердің саны аз болғандықтан, олар жылдар бойы түрлі жиналатын орындарға ие болғанмен, ешқашан шіркеу салған емес.

Білім

Қалада екі бастауыш мектеп бар: Оутерсайд бастауыш мектебі және Ричмонд Хилл мектебі. Бикон Хилл қауымдастық мектебі Аспатриядағы орта мектеп. Бұл мектеп қала мен жақын маңайдағы ауылдарға қызмет етеді.

Көршілес еншілес қауымдар

Парақ шекарасы солтүстікте Бромфилд және Вестнютон қауымдарымен, батыста Гилкрукс және Кроссканнонби қауымдарымен, оңтүстікте Плумбленд және Торпенхоу қауымдарымен, ал шығыста Бромфилд және Олллоус қауымдарымен шектеседі.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North East and Cumbria және ITV Border ұсынады. Теледидар сигналдары Калдбек теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар – 94.7 FM жиілігінде BBC Radio Cumbria және 96.4 FM жиілігінде Greatest Hits Radio Cumbria & South West Scotland. Қалаға News and Star жергілікті газеті қызмет етеді.

Спорт

Аспатрия Хорнетс – жергілікті регби лигасының командасы. Аспатрия қаласында сондай-ақ РФУ-дың Солтүстік Ланкашир/Камбрия дивизионында ойнайтын Аспатрия РУФК регби клубы орналасқан. Клубтың екінші командасы – "Аспатрия Бүркіттері", ал әйелдер командасы – "Аспатрия Күнәкарлары". Аспатрия FC – қаланың футбол клубы, ол Tesco Cumberland County Premier League турнирінде бақ сынасады.