Кіріспе

Фитнеске пропорционалды таңдау, сондай-ақ рулетка дөңгелегі таңдауы деп те аталады, генетикалық алгоритмдерде рекомбинация үшін потенциалды пайдалы шешімдерді таңдауға қолданылатын генетикалық оператор. Фитнеске пропорционалды таңдауда, барлық таңдау әдістеріндегідей, жарамдылық функциясы мүмкін шешімдерге немесе хромосомаларға жарамдылық деңгейін береді. Бұл жарамдылық деңгейі әрбір жеке хромосоманың таңдалу ықтималдығымен байланыстырылады. Егер популяциядағы жеке тұлғаның жарамдылығы болса, оның таңдалу ықтималдығы популяциядағы жеке тұлғалардың санына тең. Бұл ойын казинодағы рулетка дөңгелегіне ұқсас. Әдетте, дөңгелектің бір бөлігі олардың жарамдылық мәніне пропорционалды түрде әрбір мүмкін таңдауға бөлінеді. Бұл таңдаудың жарамдылығын барлық таңдаулардың жалпы жарамдылығына бөлу арқылы, осылайша оларды 1-ге нормалдау арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Содан кейін рулетка дөңгелегін айналдыру сияқты кездейсоқ таңдау жасалады. Жоғары жарамдылыққа ие кандидат шешімдердің жойылуы аз болса да, олардың таңдалу ықтималдығы 1-ден (немесе 100%) кем болғандықтан, жойылу мүмкіндігі бар. Бұл, мысалы, кесу таңдауы сияқты, аз күрделі таңдау алгоритмінен өзгеше, ол ең нашар үміткерлердің белгілі бір пайызын жояды. Фитнеске пропорционалды таңдау кезінде кейбір нашар шешімдер таңдау процесінен өтуі мүмкін. Бұл нашар шешімдердің тірі қалу ықтималдығы төмен болса да, ол нөл емес, яғни олардың тірі қалуы әлі де мүмкін; бұл артықшылық, өйткені нашар шешімдердің де рекомбинация процесінен кейін пайдалы болатын кейбір ерекшеліктері немесе қасиеттері болуы мүмкін. Рулетка дөңгелегіне ұқсастықты әрбір кандидат шешім дөңгелектің қалтасын білдіретін рулетка дөңгелегін елестету арқылы қарастыруға болады; қалталардың мөлшері шешімді таңдау ықтималдығына пропорционалды. Популяциядан N хромосоманы таңдау рулетка дөңгелегінде N ойын ойнауға тең, өйткені әрбір кандидат тәуелсіз түрде тартады. Практикада басқа таңдау техникалары, мысалы, стохастикалық жалпыға бірдей үлгі алу немесе турнирлік таңдау жиі қолданылады. Бұл олардың аз стохастикалық шуы бар немесе олар жылдам, оңай іске асырылады және тұрақты таңдау қысымына ие болғандықтан. Наивті іске асыру алдымен жеке тұлғаның жарамдылығына пропорционалды ықтималдықты пайдалана отырып, жеке тұлғалар тізімі бойынша жиынтық ықтималдық үлестірімін (CDF) құру арқылы жүзеге асырылады. [0,1] диапазонынан біркелкі кездейсоқ сан таңдалады және сол сан үшін CDF-тың керісі жеке тұлғаны береді. Бұл рулетка доптың бір жеке тұлғаның ұясына, оның еніне пропорционалды ықтималдықпен түсуіне сәйкес келеді. Біркелкі кездейсоқ санның кері мәніне сәйкес келетін "ұяны" CDF элементтері бойынша екілік іздеуді пайдалану арқылы ең жылдам табуға болады. Жеке тұлғаны таңдау үшін O(log n) уақыт қажет. O(1) уақытында жеке тұлғаларды өндіретін жылдам балама – псевдоним әдісін пайдалану. 2011 жылы "стохастикалық қабылдауға" негізделген өте қарапайым алгоритм енгізілді. Алгоритм кездейсоқ түрде бір жеке тұлғаны (айталық ) таңдайды және оны жарамдылықтың максималды мәні болған жағдайда қабылдайды. Кейбір талдаулар стохастикалық қабылдау нұсқасы сызықтық немесе екілік іздеуге негізделген нұсқаларға қарағанда, әсіресе жарамдылық мәндері жүгіру кезінде өзгеруі мүмкін жағдайларда айтарлықтай жақсы жұмыс істейтінін көрсетеді. Бұл алгоритмнің мінез-құлқы әдетте жылдам болса да, кейбір жарамдылық үлестірімдері (мысалы, экспоненциалдық үлестірімдер) ең нашар жағдайда итерацияларды қажет етуі мүмкін. Бұл алгоритмге екілік іздеуге қарағанда көбірек кездейсоқ сандар қажет.