Кіріспе
Жапондық го ойыншысы Хон'инбо Санса (本因坊 算砂, 1559 – 1623 жылғы 13 маусым) – Эдо дәуірінің (1603–1867) ең күшті жапондық го ойыншыларының бірі, Кано Йосабуроның (加納 與三郎) қабылдаған аты. Ол Жапониядағы гоның төрт атақты мектебінің біріншісі – Хон'инбо үйінің негізін қалаушы. Ол Ничирен сектасының буддалық монахы болған, ал бастапқы дхарма аты – Никкай (日海) еді.
Hon'inbō Sansa (本因坊 算砂, 1559 – June 13, 1623) was the assumed name of Kanō Yosaburō (加納 與三郎), one of the strongest Japanese Go players of the Edo period (1603–1867), and founder of the house of Hon'inbō, first among the four great schools of Go in Japan. He was a Buddhist priest of the Nichiren sect, and his original dharma name was Nikkai (日海).
Өмір және мансап
Никкаи Киотода дүниеге келді және тоғыз жасында монах болды. "Хоньинбо" атауы (алғашқыда "Хоннинбо" деп айтылған) Киотодағы Жакко-дзи ғибадатхана кешенінің Никкаи, бірінші "Хоньинбо" тұрған шағын ғибадатханасынан шыққан. Оның шәкірттерінің арасында феодалдық Жапонияның үш ұлы "біріктірушісі" – даймё Ода Нобунага, Тоётоми Хидэёси және Токугава Иэясу болды. Никкаи осы үш генералдың ойын деңгейін "бесінші дан" (五子, шамамен әуесқой 4-немесе 5-дан деңгейімен салыстырылады) деп бағалады, бірақ олармен қарым-қатынаста "дипломатиялық" тәсіл қолданғаны да мүмкін. 1578 жылы Нобунага жиырма жасар Никкайды Го ойынының алғашқы Мейджині деп мойындады. 1582 жылы Нобунаганың бұйрығымен Никкаи Хонно-дзи ғибадатханасында өзінің қарсыласы, басқа Ничирэн дінінің жолымен жүретін қаһарлы жолбасшысы Кашио Ригенмен (鹿塩 利玄, т.ж. 1565 ж.т.) белгілі бір ойын ойнады. (Дегенмен, "Кашио" мен "Риген" – екі бөлек адам болған деген теория бар. Толық мәліметтер үшін осы мақаланың жапон тіліндегі нұсқасын қараңыз.) Ойынның дәстүрлі айтуынша, Хонно-дзидегі сатқындық оқиғасының алдында (Нобунаганың сеппуку жасауға мәжбүр болған оқиғасы) өткені және "үштік ко"мен аяқталғаны айтылады. Сондықтан үштік ко – жаман ниеттің белгісі саналады. Го ойынының жазбасы бар, бірақ сол кездегідей, толық емес. Үштік ко сол күні өткен басқа ойында немесе жазбаға түспеген соңғы жүргізілістерде болған болуы мүмкін, бірақ бұл әзірге тек қызықты әңгіме ғана. 1587 жылы Нобунаганың ізбасары, регент (кампаку) Хидэёси Никкайға ресми лауазым берді (Го докоро лауазымының алғашқы үлгісі), оның ғибадатханасына жыл сайын төрт коку күріш берді және оның қатысуымен турнир ұйымдастырды. 1592 жылы Никкай Го Ёдзэй императорынан Гон но Дайсоку атағын алды. 1603 жылы Го Ёдзэй императоры 60 жастағы Токугава Иэясуды сёгун деп мойындап, Токугава сёгунатының 250 жылдық билігін бастады. Иэясудың тапсырмасымен Никкай Жакко-дзидегі діни міндеттерін кіші інісі Ничиэйге жүктеді және бірінші го докоро болды. Осы лауазымда Никкайға елу коку күріш және бес қызметші берілді. Осы шамада (шамамен 1605 ж.) Никкай Хоньинбо Санса (Санса 算砂 деп жазылған: "есептеу" және "құм" сөздерінен құралған) есімін қабылдады. Санса шебер шоги ойыншысы да болды, бірақ Токугава дәуірінде го ойыны төрт "үйге" (немесе "академияға"), ал шоги үш үйге бөлінді. Олар Мейдзин атағы үшін "Қалалық го" (және "Қалалық шоги") турнирлерінде бәсекелесті. (Толығырақ мәліметтер үшін шоги тарихының § Қазіргі заманғы шоги бөлімін қараңыз.) Бұл жүйенің ресми сипаты го және шоги шеберлерінің әртүрлі лауазымдарда болғанын білдірді. 1612 жылы сегіз го және шоги ойыншысына мемлекеттік қолдау көрсетілді. Бұл жүйе екі жарым ғасырға жуық уақыт бойы, Мейдзи қалпына келтіру кезінде Токугава үкіметі құлағанға дейін сақталды. Эдода, Токугава үкіметінің ордасында өткен осы матчтардың басталуы Сансаның әр жылдың соңында бір ай бойы шығысқа сапар шегуіне себеп болды. Ол Эдоның алғашқы Нихонбаси ауданындағы ресми резиденциядан бас тартты, бірақ оған басқа тұрғын үй берілді. (Төртінші Хоньинбо, Хоньинбо Досаку (1645–1702) мектепті Эдоға көшірген.) Санса 65 жасында Эдода қайтыс болды.
Мұра
Хонинбо Сансаның орнын Сугимура есімді жас жігіт басқарды. Ол жасы жиырмаға толғанда Хонинбо үйін Хонинбо Санэцу ретінде қайта құру үшін Санса қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл күтуге мәжбүр болды. Алайда, Мейджин атағын Хон'инбоның үшінші басшысы қайта алды, және тарихи Мейджиннің он ұрпағының жетісі Хон'инбо болды. Сонымен қатар, барлық үш дәстүрлі Кисей ("Го даналары") – Хон'инбо шеберлері болды. (Мейджин және Кисей атақтары қазір Нихон Киин басқарады.) Хон'инбо Санса құрған мектеп, Иноэ және Ясуи мектептерімен бірге 20-ғасырға дейін сақталды, бірақ үкіметтік қолдаусыз қиындыққа тап болды. 1936 жылы соңғы Хон'инбо шебері, даулы Хон'инбо Шусай, Хон'инбо атағын таңдау құқығын Нихон Киинге берді. (Қараңыз: Хонинбо турнирі.)
Танымал мәдениетте
Ол жапон мангасы «Hikaru no Go»-да көрсетілген.