Кіріспе
Ұшақтың V-құйрығы немесе V-құйрығы (кейде оны бабочка тәрізді құйрық немесе Рудлицкийдің V-құйрығы деп атайды) – бұл V-тәрізді конфигурацияда орналасқан екі жапырақшамен дәстүрлі тік және көлденең беттерді алмастыратын, ұшақтың басқару беттерінің бұрынғыдан өзгеше орналасуы. Ұшақ құрылымында кеңінен қолданылмайды. Әрбір екі жапырақшаның артқы жиегі – руль және лифт функцияларын біріктіретін руль-лифт деп аталатын иілгіш басқару беті болып табылады.
The V tail or vee tail (sometimes called a butterfly tail or Rudlicki's V tail) of an aircraft is an unconventional arrangement of the tail control surfaces that replaces the traditional vertical and horizontal surfaces with two surfaces set in a V shaped configuration. It is not widely used in aircraft design. The aft edge of each twin surface is a hinged control surface called a ruddervator, which combines the functions of both a rudder and elevator.
Кері бұрылған
Blohm & Voss P 213 Miniaturjäger – бұл кері V тәрізді құйрығы бар алғашқы ұшақтардың бірі болды. Кейіннен LSI Amber, General Atomics Gnat және General Atomics MQ 1 Predator сияқты ұшқышсыз әуе кемелері осы типтегі құйрықпен жабдықталды. 2000-нан астам данасы шығарылған Ultraflight Lazair ультражеңіл ұшақтары кері V тәрізді құйрыққа ие болды, ол артқы шассиді де ұстады.
Артықшылықтар
Идеалды жағдайда, дәстүрлі үш аэрофольгалы құйрықтан немесе Т-тәрізді құйрықтан азырақ беті бар V-құйрығы жеңілдеу болады және ылғалданған бетінің ауданы кішірек болғандықтан, индукциялық және паразиттік қарсылықты азайтады. Дегенмен, NACA жүргізген зерттеулер V-құйрық беттерінің тік және көлденең жазықтықтағы қарапайым проекцияға қарағанда үлкен болуы керек екенін көрсетті, нәтижесінде жалпы ылғалданған аумақ шамамен бірдей болады. Қиылысқан беттердің санын үштен екіге дейін азайту, әрине, аралық қарсылықты жою арқылы жалпы қарсылықты азайтады. Cirrus Vision SF50, Eclipse 400, Sonex SubSonex немесе Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk сияқты жеңіл реактивтік ұшақтарда қуат қондырғысы көбінесе ұшақтың сыртында орналастырылады. Мұндай жағдайларда V-құйрықтары тік стабилизаторды қозғалтқыштан шығатын газдар ағынына орналастырмау үшін қолданылады, себебі бұл газ ағынын бұзып, итергіш күшті азайтуы және стабилизатордың тозуын күшейтіп, уақыт өте зақымдануға әкелуі мүмкін. Әскери ұшақтарда V-құйрықтары ұшақтағы тік бұрыштардың санын азайтып, оның жасырын қасиеттерін жақсартады.
Кемшіліктер
1980 жылдардың ортасында Федералдық авиациялық басқарма қауіпсіздік алаңдаушылықтарына байланысты "Бичкрафт Бонанза" ұшағын қайта бағалады. "Бонанза" бастапқы сертификаттау талаптарына жауап берсе де, ол жоғары жүктеме кезінде ауадағы қатерлі жарылыстардың тарихына ие болды, бұл көрсеткіш қабылданған нормадан асып түсті. Ұшақ типі әуеге лайықты деп танылды және "Бичкрафт" компаниясы әуеге лайықтылық директивасы ретінде құрылымдық өзгеріс жасағаннан кейін шектеулер алынып тасталды. V-тәрізді құйрықтары бар ұшақтардың артқы фюзеляждары, еңкейіп кетуді болдырмау үшін, дәстүрлі құйрықтары бар ұшақтарға қарағанда ұзын болуы керек. Бұл "жыланға ұқсас" деп аталатын тенденция, Fouga CM.170 Magister ұшағында, оның фюзеляжы салыстырмалы түрде қысқа, ұшып шығу және қону кезінде байқалды.
Рульді кернеулер
Рульдік аспандар – V тәрізді құйрық конфигурациясы бар ұшақтың басқару беттері. Олар ұшақтың құйрығын құрайтын екі қанаттың артқы жиегінде орналасқан. Рульдік аспандарды алғаш рет Коанданың 1910 жылғы X тәрізді құйрығында қолданған болуы мүмкін, бірақ ұшақтың ұшқанына нақты дәлел жоқ. Кейінірек Coandă 1911 X тәрізді құйрығында рульдік аспандармен ұшты. Содан кейін поляк инженері Ежи Рудлицки 1930 жылы алғашқы практикалық рульдік аспандарды жобалады, олар 1931 жылы өңделген Hanriot HD.28 оқу ұшағында сынақтан өтті. Бұл атау "бағыттайтын қанат" және "көтергіш" сөздерінің қосындысынан жасалған. Дәстүрлі ұшақ құйрығы конфигурациясында, бағыттайтын қанат (горизонталь) бағытты басқаруды қамтамасыз етеді, ал көтергіш (вертикаль) бағытты басқаруды қамтамасыз етеді. Рульдік аспандар дәстүрлі басқару беттері сияқты басқару әсерін береді, бірақ басқару беттерін бір уақытта қозғалтатын күрделі басқару жүйесі арқылы. Тік V тәрізді құйрықта мұрынды солға бұру үшін сол педальды басқанда, сол рульдік аспан төмен және солға, ал оң рульдік аспан жоғары және солға иіледі. Керісінше, оңға бұру тудырады. Мұрынды жоғары көтеру үшін басқару бағанасын немесе рульді артқа жылжыту керек, бұл сол рульдік аспанды жоғары және оңға, ал оң рульдік аспанды жоғары және солға иіледі. Мұрынды төмен түсіру үшін басқару бағанасын немесе рульді алға жылжыту керек, бұл кері рульдік аспан қозғалысын тудырады.