Кіріспе

Қытайдың мемлекеттік меншіктегі кәсіпорны China Mobile – China Mobile Limited компаниясының және оның түпкілікті бақылаушы акционері China Mobile Communications Group Co., Ltd. – Қытайдың мемлекеттік меншіктегі телекоммуникациялық компаниясының сауда таңбасы. Ол Қытай материгі мен Гонконгтағы жалпыұлттық ұялы байланыс желісі арқылы ұялы дауыс және мультимедиялық қызметтер ұсынады. 2023 жылы Forbes Global 2000 тізімінде China Mobile 25-орынды иеленді. China Mobile Limited акциялары Гонконг қор биржасында тіркелген. Бұл абоненттер саны бойынша әлемдегі ең ірі ұялы байланыс операторы және түсім бойынша әлемдегі ең ірі телекоммуникациялық компания. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, China Mobile Limited компаниясының жалпы нарықтық құны 965 миллиард гонконг долларын құрады, бұл ең ірі «қызыл фишкалы» компания.

Тарих

1997 жылы China Telecom (Hong Kong) Limited ретінде тіркелген China Mobile компаниясы 1999 жылы China Telecommunications Corporation компаниясының бөлінуі нәтижесінде құрылды. Алайда, бұл компания мобильді байланыс қызметтерін көрсетуді жалғастыруда, сонымен қатар сол кездегі Қытайдағы үшінші ірі кеңжолақты интернет-провайдері болып, мобильді байланыс негізгі қызметіне интернет-қызметтерді қосты. 2014 жылдың қазан айында Nokia және China Mobile компаниялары 2014-2015 жылдар аралығында жүзеге асыру үшін 970 миллион долларлық аяқтама келісіміне қол қойды. 2021 жылдың желтоқсан айында China Mobile компаниясы Канада үкіметінің ұлттық қауіпсіздік алаңдауларына байланысты Канададағы халықаралық бөлімшесінің қызметін тоқтату туралы хабарлады.

АҚШ санкциялары

2020 жылдың қарашасында президент Дональд Трамп АҚШ Қорғаныс министрлігі Қытай Халық Азаттық Армиясымен байланысы бар деп санайтын компаниялардың акцияларын иеленуге кез келген американдық компанияның немесе жеке тұлғаның тыйым салатын жарлық шығарды, соның ішінде China Mobile компаниясы да болды. 2020 жылдың 31 желтоқсанында Нью-Йорк қор биржасы 2021 жылдың 7-11 қаңтары аралығында China Mobile, China Telecom және China Unicom компанияларының акцияларымен сауданы тоқтататынын және акция құнының төмендеуіне әкеп соққан листингтен шығару процесін бастайтынын мәлімдеді. 4 қаңтарда листингтен шығару туралы шешім күрт өзгертілді; екі күннен кейін NYSE листингтен шығарудың жалғасатынын хабарлады. Листингтен шығарылғаннан кейін компания, өзінің Weibo желісіндегі ресми хабарламасына сәйкес, Шанхай қор биржасында листингке түсуге дейін 8,8 миллиард АҚШ долларын жинауға шешім қабылдады. 2022 жылдың наурызында Федералды байланыс комиссиясы China Mobile-дың АҚШ-тағы еншілес компаниясы China Mobile International USA-ны ұлттық қауіпсіздікке қатер деп таныды.

Меншік және бақылау

2010 жылы Қытай Халық Республикасының үкіметі тікелей бақылайтын мемлекеттік кәсіпорын China Mobile, 70% нарық үлесімен отандық ұялы байланыс нарығының басым бөлігін бақылайды, бірақ оның бизнес істеріне үкіметтің жиі араласуына тап болады. Үкіметтік бақылау, күмәнсіз мемлекеттік меншіктегі холдинг компаниясы China Mobile Communications Group Co., Ltd. (бұрынғы атауы: China Mobile Communications Corporation; CMCC) арқылы сақталады, ол China Mobile (HK) Group Limited компаниясының 100% акциясына иеленеді, ал ол өз кезегінде China Mobile компаниясының жетпіс пайыздан астамын иеленеді, ал қалған үлесін мемлекеттік емес инвесторлар бақылайды. China Mobile, Қытайдың ауылдық аймақтарында телекоммуникация және интернет қызметтерін барлық азаматтарға қолжетімді ету мақсатында 2004 жылы Индустрия және ақпараттық технологиялар министрлігі бастаған "Әр ауылды байланысқа қосу" жобасын іске асырған алты мемлекеттік компанияның бірі болды. MIIT China Mobile және басқа мемлекеттік компаниялардан коммуникациялық инфрақұрылымды салуды және жобаны қаржыландыруға көмектесуді талап етті. 2006 жылға қарай оның желісі Қытай халқының 97%-ына сигнал беруге мүмкіндік берді, содан бері компания ауылдық жаңа ұялы байланыс абоненттерінің тұрақты өсуін қамтамасыз етіп келеді.

Шетелдегі қызмет

Компания 2007 жылы Пакистандағы Paktel компаниясын сатып алып, бір жылдан кейін Zong брендін іске қосып, қызметін кеңейтті. 2013 жылы China Mobile Мьянма нарығына енуді жоспарлады, Vodafone компаниясымен бірлесіп, ұсынылған екі лицензияның біріне қатысуға ниет білдірді, алайда бұл жоспар іске аспады.

Цифрлық кедергілерді жою

2023 жылы China Mobile цифрлық әмианының қолданушылары Қытайдағы технологиялық компаниялардың өзара байланысын жақсарту бағдарламасы шеңберінде WeChat QR кодтарын сканерлеу арқылы төлемдерді жүзеге асыра алды.

Гонконг

CMHK – China Mobile компаниясының толыққанды еншілес компаниясы. Ол Гонконг арнайы әкімшілік аймағындағы тұтынушыларға GSM, GPRS, EDGE, HSPA+ (MVNO), FD LTE және TD LTE технологияларын ұсынады.

Пәкістан

Zong – Пәкістандағы China Mobile бренді және ол China Mobile Pakistan (CMPak) еншілес компаниясымен басқарылады.