Кіріспе
Америкалық сөз бостандығы ұйымы
Жеке құқықтар мен сөз бостандығы қоры (FIRE), бұрын Білім берудегі жеке құқықтар қоры деп аталған, 1999 жылы АҚШ-тағы колледжтер мен университеттерде сөз бостандығын қорғау миссиясымен құрылған, 501(c)(3) статусына ие коммерциялық емес азаматтық бостандықтар ұйымы. FIRE 2022 жылдың маусым айында өз атауын өзгертті, өйткені ол өз қызмет аясын колледждерден Америкалық қоғамдағы сөз бостандығына дейін кеңейтті. Сильверглейт Массачусетс штатындағы Америкалық азаматтық бостандықтар одағының (ACLU) кеңесінде қызмет еткен. Ұйым идеологиялық және партиялық бейтараптықпен құрылды. FIRE ACLU-ның бәсекелесі ретінде танымал. Оның демеушілерінің арасында Хью М. Хефнер қоры бар, ал FIRE президенті Грег Лукианофф Politico басылымына орталық-солшыл Knight Foundation және Bloomberg Philanthropies демеушілік ететінін хабарлады. The New York Times журналисі Сесилия Капуцци Саймонның сөзінше, "Кампуста Бірінші түзету құқығы үшін күресетін басқа да ұйымдар бар, бірақ FIRE сияқты белсенді және талапкер ешқайсысы жоқ". 2022 жылдың маусым айында FIRE өз күш-жігерін колледждерден тыс, американдық қоғамға кеңейтетінін жариялады. Ұйым Жеке құқықтар мен сөз бостандығы қоры деп қайта аталды, FIRE аббревиатурасын сақтап қалды. Ол үш жылдық 75 миллион долларлық кеңейту жоспарын жариялады, ол "сот процестеріне, халыққа білім беруге және зерттеулерге" бағытталған. Джош Герштейн Politico басылымында "осы күш-жігердің бір бөлігі сөз бостандығын қорғаушы ретінде ACLU-ның басымдығына күш түсіруі мүмкін" деп жазды. Politico сонымен қатар FIRE саяси спектрдің екі шетіндегі белсенділерді сөз бостандығының артықшылықтарын мадақтауға шақыратын ұлттық кабельдік және жарнамалық плакаттарға 10 миллион доллар жұмсайтынын хабарлады. 2023 жылдың сәуірінде FIRE Нью-Йоркте кеңейтілген миссиясын тойлау үшін гала-кеш өткізді. Шарада рэпер Killer Mike сөз сөйлеп, тыңдаушыларға: "Қазіргі уақытта осы елде сіздің сөз бостандығыңыз қауіптің астында" деді.
Ұйым
FIRE штаб-пәтері Филадельфияда, Пенсильвания штатында орналасқан, ал тағы бір кеңсесі Вашингтон қаласында бар. 2023 жылдың қазан айына қарай, Politico басылымы FIRE 109 адамды жұмысқа алғанын, оның ішінде 42 заңгерді, және жылдық бюджеті шамамен 37 миллион доллар екенін хабарлады. Нико Перрино – атқарушы вице-президент. Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының (ACLU) бұрынғы атқарушы директоры Айра Глассер FIRE-дың кеңесшілер кеңесіне кіреді. ACLU-ның бұрынғы президенті Надин Строссен – аға ғылыми қызметкер.
Кампус сөздері
FIRE колледждерді сөз еркіндігін шектеуді бағалау негізінде қызыл, сары немесе жасыл жарықпен бағалайды, ал қызыл жарық колледж саясатының «сөз еркіндігін айқын және маңызды түрде шектеуін» білдіреді. 2022 жылы FIRE-дің «қызыл жарық» сөз кодтары бар колледждердің үлесі 15 жыл ішінде алғаш рет артты. FIRE студенттеріне сөз бостандығын қамтамасыз етпейтін колледждерге де «ескерту» бағасын қояды. 2007 жылы автор және Джордж Мейсон университетінің оқытушысы Джон Б. Гулд FIRE рейтингтік әдістерін сынап, FIRE конституцияға қайшы сөз кодтарының кең таралғанын жоғары бағалап көрсеткенін айтты. 2020 жылы FIRE, College Pulse және RealClearEducation бірлесіп Американың жетекші колледждерінде студенттердің сөз бостандығына қатысты жағдайды салыстыратын College Free Speech Rankings (Колледж сөз бостандығы рейтингісі) жариялады. Рейтинг FIRE-дің сөз кодтарына берген бағаларын қамтиды, сонымен қатар рейтингке кірген оқу орындарындағы студенттерге жасалған сауалнамаларды да қамтиды. 2024 жылғы рейтингте FIRE және College Pulse 248-ден астам оқу орнын бағалап, барлығы 55 102 студенттен сауалнама алды, нәтижесінде Мичиган технологиялық университеті ең жоғары орынға, ал Гарвард университеті ең төменгі орынға ие болды. FIRE колледжтердегі сөз бостандығы аймақтарын сынға алып, олардың Бірінші түзетудегі құқықтарды конституциялық емес түрде шектеуін мәлімдеді. Ұйым сөз бостандығы аймақтарына қарсы наразылық білдірген студенттерге құқықтық көмек көрсетті, сондай-ақ мұндай аймақтарды жоюға бағытталған заңдарды қолдады. Заң профессоры Тимоти Зик «Speech Out of Doors: Preserving First Amendment Liberties in Public Places» (Қоғамдық орындарда Бірінші түзетудің бостандықтарын сақтау) (Кембридж университетінің баспасы, 2008) атты кітабында былай деп жазды: «FIRE-дың сот процестері мен басқа да адвокациялық күш-жігерінің арқасында кампустағы экспрессивтік аймақтарға қатысты саясаттар назар аударылып, өзгертілді және бірқатар жағдайларда жойылды».
Әлеуметтік медиадағы цензура
FIRE үкіметтің жеке әлеуметтік желі компанияларына өз платформаларында сөзді цензуралауға қысым көрсету әрекеттеріне қарсы шығады. Ұйым "жеке платформаларды контентті модерациялау шешімдеріне мемлекеттік лауазым иелерін араластыруға мәжбүрлеу әрекеттері сәтсіз аяқталуы тиіс" деп мәлімдейді. FIRE бас кеңесшісі Роберт Корн Ревир федералды судьяның 2023 жылғы әлеуметтік желі компанияларына цензура жасауға қысым көрсетуді тоқтату туралы шешімін "Бірінші түзетудің жеңісі" деп атады.
Колледждің интернаттық өмір бағдарламаларының қиындықтары
2007 жылы ұйым Делавэр университетінің жатақханасында тұратын студенттерге арналған міндетті бағдарламаны "ақылды өзгертуге" (немесе "ойларды өзгертуге") ұқсас деп айтты. Университет оны тоқтатты.
Студенттік баспасөз
Висконсин университетінің Ошкош қаласындағы бөлімшесінде FIRE студенттік журналистерден сұрақтарын алдын ала ұсынуды немесе университет қызметкерлерімен сұхбаттасу алдында университеттен рұқсат алуды талап ететін тәжірибеге қарсылық білдірді. FIRE араласуынан кейін университет өзінің тәжірибесін өзгертіп, енді сұхбаттарға алдын ала келісімді талап етпейді.
Кампустың күзет ақысы
FIRE кейбір университеттерде даулы спикерлерді шақыратын ұйымдардан алынатын қауіпсіздік төлемдеріне қарсы шықты. Бұл төлемдер қосымша қауіпсіздік шараларын қаржыландыру үшін жиналады, ал колледждер бұл шараның демонстрациялар мен іс-шараларды тоқтату мүмкіндігіне байланысты қажет екенін айтады. 2009 жылдың наурыз айында FIRE Палестинаны жоюді жақтаған Элан Джурноның сөйлеген сөзі үшін UC Беркли ұйымынан алынған қауіпсіздік төлеміне қарсылық білдірді. Оқу орны сотқа шағымданудан кейін келісімге келді және өзінің саясатын қайта қарауға міндеттенді. 2022 жылдың сәуір айында FIRE Энди Нгоның лекциясын ұйымдастырғаны үшін Дартмут колледжінің республикалық клубынан алынған қауіпсіздік төлеміне қарсылық білдірді.
Тиісті сот процесі
FIRE студенттер мен оқытушылардың Конституциялық құқықтары немесе университет саясатымен кепілденген әділ сот процесінен тыс сотталу жағдайларына да назар аударады. FIRE жыныстық шабуылға қатысты айыптауларға тап болған студенттердің құқықтарын кеңейтуді жақтады. 2020 жылы FIRE Трамп әкімшілігі кезінде Білім министрлігі жасаған жыныстық шабуыл және қудалау істеріне қатысты жаңа ережелерді қолдады, олар колледждерді күдік тартқандарды тікелей сұраққа алуға рұқсат беруге міндеттеді.
Түрлілік, теңдік және инклюзия
FIRE колледж кампустарында студенттер мен оқытушылардың сөз бостандығы және академиялық бостандық құқықтарын шектеуге алып келетін кейбір әртүрлілік, теңдік және инклюзия (DEI) шараларына қарсы тұрады. Мысалы, FIRE міндетті "әртүрлілік туралы мәлімдемелерге" қарсылық білдіреді, олар оқытушылардан жұмысқа қабылдау және бағалау процесінде DEI-ге деген ұстанымдарын түсіндіруді талап етеді. Ұйым мұндай талаптар "саяси тесттер" ретінде әрекет ете алады деп санайды, бұл оқытушыларды барлық үшін келісім жоқ "саяси немесе идеологиялық көзқарастарды" қабылдауға мәжбүр етеді. Олар әртүрлілік туралы мәлімдемелерді қолдануды жоюға бағытталған үлгілік заң жобасын жасады. 2023 жылы FIRE 1500 колледж оқытушысы арасында әртүрлілік туралы мәлімдемелерді қолдану туралы пікірлерді білу үшін сауалнама жүргізді. Жауап берушілердің жартысы оларды "университетте жұмыс істеу үшін негізді талап" деп атады. Қалған жартысы оларды "академиялық бостандыққа қарсы идеологиялық тест" деп санайды, оның ішінде консервативті оқытушылардың 90 пайызы. Кейін сол жылы FIRE Калифорния қауымдық колледждер жүйесіне қарсы сотқа шағым түсірді, бұл жүйе профессорларды саяси идеологиясы бар DEI ұғымдарын насихаттауға мәжбүр етеді деп мәлімдеді.
Мемлекеттік және жеке меншік университеттер
FIRE мемлекеттік мектептердің оқушылар мен оқытушылар үшін Бірінші түзетуді сақтауға міндетті екенін айтады, себебі олар мемлекеттік органдар болып табылады. Жеке мектептер Бірінші түзетумен байланысты болмаса да, FIRE олардың сөз бостандығы немесе академиялық бостандыққа қатысты берген келісімдерін орындау керек деп санайды.
Мемлекеттік университеттер
FIRE бірнеше азаматтық бостандықтарды қорғаушы ұйымдармен бірге Hosty v. Carter ісінде Иллинойс штатындағы Губернаторлар мемлекеттік университетінің студенттік газетін жабуға қатысты, сондай-ақ Аризона мемлекеттік университетіндегі кейбір сабақтарды тек қана американдық студенттерге арналған деп шектеуге қарсы болды. 2004 жылы FIRE Нью-Гэмпшир университетінің студенті Тимоти Гарноның жағдайына байланысты дауға тартысты, ол әйел сыныптастарының "бірінші курс студенттерінің сегіз килограмын" сабаққа қатысудың орнына баспалдақпен жүру арқылы жоғалта алатыны туралы әзіл жазғаннан кейін студенттік жатақтан қуылған болатын. FIRE бұл шешімді ашық сынағаннан кейін Гарно қайтадан жатаққа орналастырылды. 2007 жылдың мамырында Вальдоста мемлекеттік университеті жеке көлік пайдалануды ынталандырады деп санайтын кампуста екі жаңа тұрақ салуға қарсылық білдірген Т. Хейден Барнсты шығарып жіберді. Университет президенті Рональд Заккари ұсынылған тұрақтардың "Рональд Заккари еске алу тұрағы" деген тақырыбын өзіне қауіп деп қате түсінді. FIRE қолдауымен шығарылу күшін жойды және сот VSU Барнстың процессуалдық құқықтарын бұзғанын анықтады. 2008 жылы Темпл колледжі профессоры Керри Лэйрдке Фридрих Ницшенің әйгілі цитаты "Gott ist tot" (Құдай өлді) кеңсе есігінен алып тастау бұйрығы берілді. FIRE колледж басшылығына заңдық шаралар қабылдау мүмкіндігін білдіретін хат жолдады. 2011 жылдың қазанында Catawba Valley Community College студентті (Марк Бехтоль) Facebook-та жаңа саясатқа шағымдануы үшін тоқтатты, бұл саясат студенттерден студенттік куәлік алу және қаржы алу үшін дебеттік картаға тіркелуді талап етті. CVCC бұл пікірлерді "алаңдатарлық" деп бағалап, студентті оқудан шеттетуге негіз ретінде пайдаланды. FIRE студенттің жағына шықты. 2011 жылдың желтоқсанында айыптаулар алынып тасталды. 2012 жылы FIRE Айова мемлекеттік университетіне (ISU) қарсы сотқа шағымданып, ISU университетінің марихуана заңдарын реформалау жөніндегі ұйымының бөлімшесіне мектеп талисманы бейнеленген футболкалар жасауға тыйым салғанын мәлімдеді. Сот процесі нәтижесінде 1 миллион долларға жуық шығын мен төлемдер өтелді. 2014 жылы FIRE Чикаго мемлекеттік университетін (CSU) CSU-ның бұрынғы басшылығын сынаған факультет блогын жабуға тырысқаны үшін сотқа берді. Мектеп ақырында сөз бостандығы саясатын қайта жазуға келісіп, сот ісін аяқтау үшін 650 000 доллар төледі. 2021 жылы FIRE Шығыс Вирджиния медицина мектебінің студенті атынан Бірінші түзету бойынша сотқа шағым түсірді, ол мектеп жалпыға бірдей денсаулық сақтауды қолдайтын клубты құруға тырысқандықтан оның сөз бостандығы құқығын бұзды деп мәлімдеді. 2022 жылдың наурызында мектеп сот ісін аяқтады. Сол жылы ұйым Вашингтон университетінің профессоры Стюарт Реджеске мектептің оның сабақ жоспарына американдықтардың "жерді мойындауын" қосуды ұсынғаннан кейін оған қарсы шаралар қабылдауға көмектесті. FIRE сонымен қатар Калифорниядағы Clovis Community College консервативті студенттерін қолдады, онда мектеп басшылары студенттердің коммунизмге қарсы жарнамаларын кампустың хабарландыру тақталарынан алып тастады. 2021 жылы Солтүстік Каролина университетінің қамқорлар кеңесі Николь Ханна Джонсқа қызметтен бас тартқаннан кейін FIRE "егер бұл бас тарту Ханна Джонсқа қарсы көзқарасты кемсітудің нәтижесі болса, әсіресе оның тағайындалуына саяси қарсылыққа негізделген болса, бұл шешім академиялық бостандыққа қатысты алаңдатарлық салдарға әкеледі" деген мәлімдеме жасады. 2022 жылдың қыркүйегінде FIRE Флориданың Stop WOKE Act заңына қарсы сотқа шағым түсірді, бұл заң жобасы колледж кампустарында нәсіл және жыныс тақырыптарын талқылауды конституцияға қайшы түрде шектейді деп мәлімдеді. Сол жылдың қараша айында федералды судья FIRE және ACLU соттарын қарастырып, заңның жоғары білім беру бөлімдерін қолдануды тоқтатты, оларды "антиутопиялық" деп атап, заң университет студенттері мен оқытушылардың құқықтарын бұзады деп шешті. New York Magazine журналисі Джонатан Чейт жазғандай, FIRE "оң және сол жақтан сөз бостандығын шектеуге қарсы тұрды", бірақ "сол жақ саяси дұрыстықтың ең тиімді қарсыласы" Флорида губернаторы Рон ДеСантистің "кампустық заңына" қарсы күш-жігерді бастады. 2023 жылдың наурызында FIRE Батыс Техас A&M университетінде студенттердің трансвеститтік шоуларын тыйым салуға қарсы сотқа шағым түсірді, бұл топты "студенттерді цензуралаудың заңсыз әрекеті" деп сипаттады. Университет президенті Уолтер Вендлер университет қауымдастығына жолдаған хатында драг-шоуларды "қақтығыс тудыратын" және "әйелдерді кемсітетін" деп атады, сонымен қатар заң оны мұндай шараларға рұқсат беруге міндеттейтінін мойындады.
Жеке университеттер
FIRE Колумбия университетінің жыныстық қанағаттандыру саясатын сынады; FIRE мәліметінше, саясатта "тіпті ең минималды қорғау шаралары мен әділеттіліктің негізгі принциптері болмаған". Бұл сын-ескертпелер Колумбияның жыныстық зорлық-зомбылықты алдын алу және білім беру кеңсесінің бағдарлама үйлестірушісі Шарлин Алленнің отставкасына әкелді, оның саясаты даудың ортасында болды. FIRE Брандейс университетінің саясаттану профессоры Дональд Хиндлиді тәртіпке келтіргеніне сын танысты. Университет проректоры 2007 жылдың қазан айында Хиндлиге Латын Америкасы саясаты сабағында айтқан сөздері университет асықтыруға қарсы саясатын бұзғанын хабарлады. Хиндли сабақта мексикалық-американдық иммигранттарға қатысты нәсілшілдік тақырыбын талқылаған кезде "wetback" (нақты мағынасы жоқ, тұрмыстық тілде қолданылатын ұғым) деген сөзді қолданды деген айып тағылды. Краусс Хиндлидің сабағына бақылаушы тағайындап, оған нәсілдік сезімталдық бойынша оқуға бұйрық берді. 2015 жылы FIRE Йель университетінің Силлиман колледжінің магистрі Эрика Кристакисті қорғады, оның Хэллоуин костюмдерінің мәдени маңызын атап көрсеткені үшін университеттің мәдениеттер аралық істер жөніндегі кеңесінен сұрақтар тудырғаннан кейін жауапкершілікке тартылды. 2021 жылы FIRE Стэнфорд университетінің студенті Николас Уоллес атынан қорғау шараларын қолға алды, ол Федералистік қоғам мен республикалық саяси тұлғаларды әріптестеріне жіберген электрондық хатында сатиралық түрде бейнеледі. Уоллес дипломы бастапқыда электрондық хатқа байланысты тоқтатылды, бұл FIRE-ді оның қорғанында Стэнфорд университетімен байланысуға итермеледі. Университет тергеуін тоқтатып, Уоллес бітіруге рұқсат алды. 2022 жылы FIRE Массачусетс штатының Бостон қаласында Эмерсон колледжін кампустағы сөз бостандығын цензуралауда айыптап, бірнеше жарнама шығарды. Жарнамалық кампания Эмерсонның "Turning Point USA" студенттік ұйымының кампустағы бөлімін тергеп, тоқтатуына жауап ретінде жасалды, ол "China Kinda Sus" (жаргон тілінде "күдікті") деген жазуы бар балға мен орақ суреті бар стикерлерді таратқан. Эмерсон стикерлер "Қытайға қарсы жеккөрушілікті" білдіреді деп мәлімдеді, ал FIRE университетті "сөз бостандығын" бұзғаны үшін кінәлады. FIRE 2022 жылы Хамлайн университетінің сурет өнері тарихы курсында студенттерге ислам пайғамбары Мұхаммедтің суретін көрсеткені үшін қосымша профессор Эрика Лопес Пратерді жазалау туралы шешіміне қарсылық білдірді. FIRE бұл профессордың академиялық бостандық құқықтарын бұзады деп мәлімдеді және университет аккредитациялау органына шағым түсірді.
Оқу орныннан тыс
2022 жылдың тамызында FIRE коммерциялық емес NeuroClastic ұйымын қорғады, оған Сотшы Ротенберг білім беру орталығы орталықтың электр соққы құрылғыларын пайдалануын сынағаннан кейін қорлау туралы сот процесімен қауіп төндірді. Сол айда FIRE Нью-Йорк штаты Сенатының Twitter-дегі сыншыларды бұғаттау тәжірибесіне қарсы шықты, бұл қару-жараққа бақылау заңдарын сынаған тұрғын үшін өкілдік етті. FIRE 2022 жылдың желтоқсанында Бірінші түзету ғалымы Юджин Волок және Rumble және Locals онлайн платформалары атынан сотқа шағымданып, Нью-Йорк штатының әлеуметтік желілерде жеккөрушілік сөздерді өз платформаларында бақылауды талап ететін заңына қарсы шықты. Сот ісі басталғаннан кейін The Wall Street Journal-де жариялаған мақаласында Волок: "Мен мұндай мазмұнды реттегім жоқ және мемлекеттің жеккөрушілік сөзді анықтауын қолдамаймын" деді. 2023 жылдың ақпан айында федералды судья заңды "әлеуметтік желі пайдаланушыларының конституциялық қорғалған сөздерін шектейді, мемлекеттік маңызды мүдделерді нақтыламастан немесе заңның осы мақсатқа қатысты тар мақсатта қолданылатынын қамтамасыз етпейді" деп жазды. 2022 жылы FIRE Мичиган штатының Истпойнт қаласы мен оның мэрі Моник Оуэнсқа қарсы сотқа жүгінді. Сотта Оуэнс қалалық кеңес отырыстарының халыққа арналған пікір білдіру кезеңінде тұрғындардың оған қатысты сын-ескертпелерін конституцияға қайшы келеді деп тоқтатты деген айып тағылды.
БАҚ, жарнама және демеушілік
2011 жылдан бері FIRE «сөз бостандығы бойынша ең нашар колледждер» тізімін жариялап келеді. 2016 жылдан бастап FIRE Перрино жүргізетін «So to Speak: The Free Speech Podcast» подкастын шығарады. FIRE Korchula Productions және DKT Liberty Project компанияларымен бірлесіп 2016 жылы комедия мен сөз туралы «Біз әзіл айта аламыз ба?» атты деректі фильмін жасады. 2017 жылы салықтық мәліметтерге сәйкес, FIRE консервативті кампус тобы «Turning Point USA» студенттік әрекеттер саммитінің демеушілерінің бірі болып тіркелді. 2020 жылы FIRE Айра Глассер туралы «Mighty Ira» деректі фильмін шығарды, ол сөз бостандығы және азаматтық құқықтарды қорғаумен айналысты. «The Hollywood Reporter» газеті оны «жойқын сұрақтарды көтеретін жылы сурет» деп сипаттады. «The Times of Israel» газеті деректі фильмді «ақыл-ойыңыз бен сезіміңіз арасындағы соғысты бастайды» деді. 2022 жылы FIRE Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) ойыншысы Энес Кантер Фридомды Қытайда өткен 2022 жылғы қысқы Олимпиадасы туралы жарнамасында пайдаланды, ол сөз бостандығын қолдады. Фридом сондай-ақ өзінің туған елі Түркиядағы цензура туралы жеке тарихымен бөлісті.