Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік жарты шарда кездесетін батыс желдері
Strong westerly winds found in the Southern Hemisphere
Қалқып тұрған қырықжылдықтар – Оңтүстік жарты шарда, әдетте 40° және 50° оңтүстік ендіктер арасында болатын күшті батыс желдері. Бұл күшті шығысқа қарай бағытталған ауа ағымдарының себебі – ауаның экватордан Оңтүстік полюске қарай жылжуы, Жердің айналысы және осы ендіктерде желді тоқтатуға арналған құрлықтың аздығы. Желкенді кемелер дәуірінде Қалқып тұрған қырықжылдықтар Еуропадан Шығыс Үндістанға немесе Австралияға Брауер жолымен жүзу кемелеріне зор көмек болды, ал қазіргі заманда осы желдерді айналып саяхаттаушы және жарысқа қатысушы яхтшылар бағалайды. Қалқып тұрған қырықжылдықтардың шекаралары тұрақты емес: жел ағыны маусымға қарай солтүстікке немесе оңтүстікке қарай жылжиды. Қалқып тұрған қырықжылдықтардағы күшті және үздіксіз желдер Жаңа Зеландия және Тасмания сияқты жерлерде жел энергиясын пайдалануға қолайлы жағдай жасайды. Одан да күшті, оңтүстік ендіктердегі жағдайлар "Қасқырлы елуіншілер" және "Шыңырлаған немесе айқайлаған алпыс жылдар" деп аталады.
The Roaring Forties are strong westerly winds that occur in the Southern Hemisphere, generally between the latitudes of 40° and 50° south. The strong eastward air currents are caused by the combination of air being displaced from the Equator towards the South Pole, Earth's rotation, and the scarcity of landmasses to serve as windbreaks at those latitudes. The Roaring Forties were a major aid to ships sailing the Brouwer Route from Europe to the East Indies or Australasia during the Age of Sail, and in modern times are favoured by yachtsmen on round the world voyages and competitions. The boundaries of the Roaring Forties are not consistent: The wind stream shifts north or south depending on the season. The strong and continuous winds in the Roaring Forties make this zone advantageous for wind power in places such as New Zealand and Tasmania. Similar but even stronger conditions that occur at more southerly latitudes are called the Furious Fifties and the Shrieking or Screaming Sixties.
Динамикасы
Ыстық ауа экваторда көтеріледі және экваторға қарай жылжыған салқын ауа оны полюстерге қарай итеріп шығарады (бұл Хадли жасушасы деп аталатын атмосфералық айналымның ерекшелігі). Роринг Форти және оған ұқсас желдердің ендік шектері тұрақты емес: оңтүстік жазында барлығы Оңтүстік полюске қарай, ал оңтүстік қысында экваторға қарай жылжиды.
Hot air rises at the Equator and is pushed towards the poles by cooler air travelling towards the Equator (an atmospheric circulation feature known as the Hadley Cell). The latitude ranges for the Roaring Forties and similar winds are not consistent: All shift towards the South Pole in the southern summer, and towards the Equator in the southern winter.
Кеме қатынасы үшін пайдалану
Кемелер дәуірінде Еуропадан Шығыс Үндістанға немесе Австралияға саяхаттайтын кемелер Африканың батыс жағалауымен төмен қарай жүзіп, Жақсы Үміт мүйісін айналып, Үнді мұхитында жылдам өту үшін «Қырылдап тұрған қырықжылдықтарды» пайдаланатын. Ал кері жолда Тынық мұхиты арқылы шығысқа қарай жол жалғасып, Американың шығыс жағалауына қайтқанша Хорн мүйісінің оңтүстігінен өтетін. Бұл тәсілді алғаш рет голланд зерттеушісі Хендрик Браувер 1611 жылы ашқан Браувер жолында қолданды, бұл Еуропадан Яваға саяхат уақытын екі есе қысқартты. «Шығысқа қарай жылдам жүзу» деген тіркес «Қырылдап тұрған қырықжылдықтарда» қол жеткізілген жылдам сапарларды сипаттау үшін қолданылатын. Қазіргі заманғы әлемді айналып саяхаттайтын теңізшілер де, әсіресе рекордтарды жаңартқандар мен жарысқа қатысушылар да саяхат уақытын қысқарту үшін «Қырылдап тұрған қырықжылдықтардан» пайдаланады.
During the Age of Sail, ships travelling from Europe to the East Indies or Australasia would sail down the west coast of Africa and round the Cape of Good Hope to use the Roaring Forties to speed their passage across the Indian Ocean, then on the return leg, continue eastwards across the Pacific Ocean and south of Cape Horn before sailing up the east coast of the Americas to home. It was first used by Dutch explorer Hendrik Brouwer in his Brouwer Route, discovered in 1611, which effectively halved the duration of the trip from Europe to Java. "To run the easting down" was the phrase used to describe the fast passages achieved in the Roaring Forties. Modern round the world sailors also take advantage of the Roaring Forties to speed travel times, in particular those involved in record attempts or races.