Кіріспе
Фотопленкадағы жасырын бейнені көрінетін бейнеге айналдыратын химиялық заттар. Фотопленкаларды, пластиналарды немесе қағаздарды өңдеу кезінде фотодамытушы (немесе просто дамытушы) жасырын бейнені көрінетін бейнеге айналдыратын бір немесе бірнеше химиялық заттар болып табылады. Дамытушы агенттер бұл өзгертуді күміс галоидтарын, олар әлсіз түсті, күміс металлына, ал ұсақ бөлшектер түрінде қара түске дейін тотықтыру арқылы жүзеге асырады. Тотығу желатин матрицасында жүреді. Фотографияның ерекшелігі – дамытушы жарыққа ұшыраған күміс галоид бөлшектеріне тез әсер етеді. Егер дамытушыда қалдырылса, барлық күміс галоидтары азайып, қара түске айналады. Әдетте, дамытушының жұмыс істеуіне рұқсат етілген уақыт неғұрлым ұзақ болса, бейне соғұрлым қараңғы болады.
In the processing of photographic films, plates or papers, the photographic developer (or just developer) is one or more chemicals that convert the latent image to a visible image. Developing agents achieve this conversion by reducing the silver halides, which are pale colored, into silver metal, which is black when in the form of fine particles. The conversion occurs within the gelatine matrix. The special feature of photography is that the developer acts more quickly on those particles of silver halide that have been exposed to light. When left in developer, all the silver halides will eventually be reduced and turn black. Generally, the longer a developer is allowed to work, the darker the image.
Өндірушілердің химиялық құрамы
Әдетте, әзірлеуші сулы ерітінді ретінде дайындалған химиялық қосылыстардың қоспасынан тұрады. Қара және ақ фотосуретке арналған бұл қоспаның үш негізгі компоненті: Көбіне қолданылатын даму агенттері – метол (монометил п-аминофенол гемисульфаты), фенидон (1-фенил-3-пиразолидинон), димезон (4,4-диметил-1-фенилпиразолидин-3-он) және гидрохинон (бензол-1,4-диол). Димезон ерітіндіде тотығуға фенидон А-дан жақсырақ төтеп береді деп есептеледі, бірақ ол фенидон А-ға қарағанда қол жетімді емес. Димезон сонымен қатар фенидон В ретінде белгілі. Натрий карбонаты, боракс немесе натрий гидроксиді сияқты сілтілік агент тиісті жоғары pH құру үшін. Атмосфералық оттегінің әсерінен дамушы агенттердің тотығуын кешіктіретін натрий сульфиті. Белгілі стандартты формулаларға Eastman Kodak D 76 пленка әзірлеушісі, D 72 басып шығару әзірлеушісі және D 96 кинонегативтерді әзірлеушісі кіреді. Гидрохинон метолды "қайта зарядтау" үшін әрекет етеді, яғни эмульсиядағы күмісті азайту процесінде тотыққаннан кейін метолды "қайта зарядтайды". Әзірлеушіден сульфит ерітіндідегі дамушы агенттердің ауада тотығуын болдырмаумен қатар, гидрохинонның метолды регенерациялауына (компенсация және жақын орналасу эффектілерін азайту) көмектеседі және жеткілікті жоғары концентрацияда күміс галоидын ерітеді. Бастапқы литографиялық әзірлеу құрамында формальдегид (көбінесе параформальдегид ұнтағы ретінде қосылады) аз сульфит/бисульфит ерітіндісінде болды. Көптеген әзірлеушілерде де аздаған мөлшерде калий бромиді бар, ол әзірлеушінің әрекетін өзгертеді және шектейді. Жарыққа сезімтал қабат немесе эмульсия желатин негізіндегі күміс галоид кристалдарынан тұрады. Екі атомды күміс металл кристаллын қалыптастыру үшін бір күміс галоид кристаллы екі фотонды сіңіруі керек. Әдетте қолданылатын әзірлеуші күміс кристаллы бар күміс галоид кристалдарын ғана азайтады. Жылдам экспозиция немесе жарық деңгейі төмен фильмдер әдетте үлкен түйіршіктерге ие, өйткені бұл бейнелер аз жарық алады. Кодахром сияқты ұсақ дәнді пленкалар галоид кристаллының кем дегенде екі фотонды сіңіру мүмкіндігін арттыру үшін көбірек жарық қажет етеді, өйткені олардың көлденең қимасының көлемі кішірек. Сондықтан күміс галоид кристаллының мөлшері пленканың жылдамдығына пропорционалды. Күміс металдан жасалған бейне қараңғы (қара) түсті көрсетеді. Керек мөлшерде азайту деңгейіне жеткеннен кейін даму процесін сұйылтылған қышқылмен жуу арқылы тоқтатады, содан кейін дамымаған күміс галоидын тиосульфат ерітіндісінде еріту арқылы алып тастайды, бұл процесті бекіту деп атайды. Коммерциялық пленкаларды әзірлеушілердің көпшілігі екілік ерітінді немесе "итеру" (пленкалардың жылдамдығын арттыру) әдісін (компенсациялық әзірлеуші, мысалы, Diafine) қолданады, онда редукциялаушы агент, мысалы, гидрохинон ерітіндісі желатинге сіңіріліп, ісінеді, содан кейін пленка сілтілік ерітіндіге енгізіледі, ол әзірлеушінің белсенділігін арттырады (төмендеу потенциалын төмендетеді). Жарыққа көп әсер еткен жерлер желатиндегі аздаған әзірлеушіні пайдаланып, сол жердегі пленка толығымен мөлдірсіз болғанға дейін күміс кристаллын жасауды тоқтатады. Ең аз жарық алған жерлер дамуын жалғастырады, себебі олар әзірлеушіні пайдаланбаған. Контраст азайтылады, бірақ уақыт маңызды емес және бірнеше клиенттердің фильмдері мен әртүрлі экспозициялар қанағаттанарлықтай дамиды. Даму уақыты және әзірлеушінің түрі, дамыған бейнедегі күмістің тығыздығы мен жарық мөлшерінің арасындағы қатынасқа әсер етеді. Бұл зерттеу сенситометрия деп аталады және оны 19-шы ғасырдың аяғында Ф. Хертер мен В.С. Дриффилд бастады.
Developing agents. Popular developing agents are metol (monomethyl p aminophenol hemisulfate), phenidone (1 phenyl 3 pyrazolidinone), dimezone (4,4 dimethyl 1 phenylpyrazolidin 3 one) and hydroquinone (benzene 1,4 diol). Dimezone is thought to resist oxidation in solution better than Phenidone A, but it is not as available as Phenidone A. Dimezone is also known as Phenidone B.
Alkaline agent such as sodium carbonate, borax, or sodium hydroxide to create the appropriately high pH. Sodium sulfite to delay oxidation of the developing agents by atmospheric oxygen. Notable standard formulas include Eastman Kodak D 76 film developer, D 72 print developer, and D 96 motion picture negative developer. Hydroquinone is superadditive with metol, meaning that it acts to "recharge" the metol after it has been oxidised in the process of reducing silver in the emulsion. Sulfite in a developer not only acts to prevent aerial oxidation of the developing agents in solution, it also facilitates the regeneration of metol by hydroquinone (reducing compensation and adjacency effects) and in high enough concentrations acts as a silver halide solvent. The original lithographic developer contained formaldehyde (often added as paraformaldehyde powder) in a low sulfite/bisulfite solution. Most developers also contain small amounts of potassium bromide to modify and restrain the action of the developer The light sensitive layer or emulsion consists of silver halide crystals in a gelatin base. Two photons of light must be absorbed by one silver halide crystal to form a stable two atom silver metal crystal. The developer used generally will only reduce silver halide crystals that have an existing silver crystal. Faster exposure or lower light level films usually have larger grains because those images capture less light. Fine grain films, like Kodachrome, require more light to increase the chance that the halide crystal will absorb at least two quanta of light as they have a smaller cross sectional size. Therefore, silver halide crystal size is proportional to film speed. The metallic silver image has dark (black) appearance. Once the desired level of reduction is achieved the development process is halted by washing in a dilute acid and then the undeveloped silver halide is removed by dissolving it in a thiosulfate solution, a process called fixing. Most commercial film developers use a dual solution or "push" (pushes the films speed) development (compensating developer, like Diafine) procedure where the reducing agent e. g. hydroquinone solution soaks into and swells the gelatin then the film is introduced into the alkaline solution which activates (lowers reduction potential) of the developer. The areas with the most light exposure use up the tiny amount of developer in the gelatin and stop making silver crystal before the film at that point is totally opaque. The areas that received the least light continue to develop because they haven't used up their developer. There is less contrast, but time is not critical and films from several customers and different exposures will develop satisfactorily. The time over which development takes place, and the type of developer, affect the relationship between the density of silver in the developed image and the quantity of light. This study is called sensitometry and was pioneered by F Hurter & V C Driffield in the late 19th century.
Түстің дамуы
Түсті және хромогенді қара-ақ фотосуретке түсіру кезінде ұқсас даму процесі қолданылады, бірақ күмістің азайтылуы парафенилендік бояу құраушыны бір мезгілде тотықтырады, ол тиісті байланыстырғыштармен әрекеттесіп, эмульсияда бояу заттарын жасауға қатысады. Мұнда үш ерекше процесс қолданылады. C 41 процесі дерлік барлық түсті негативтік пленкалар үшін қолданылады, және осы процесте эмульсиядағы бояу байланыстырғыштары тотыққан бояу құраушымен әрекеттесіп, көзге көрінетін бояуларды жасайды. Пленкалардан түсті басылымдар жасау үшін де шамамен осыған ұқсас процесс қолданылады. Қолданылатын дамытушы заттар парафенилендиаминнің туындылары болып табылады. Түсті негативтік пленкаларда бояу байланыстырғыштардың 3 түрі бар. Әдеттегі циан, маджента және сары бояу түзегіш байланыстырғыштар бар, сондай-ақ маджента түсті цианды жасыратын байланыстырғыш және сары түсті маджентаны жасыратын байланыстырғыш та бар. Олар тиісінше қалыпты циан және маджента бояуларын құрайды, бірақ түсті түзету үшін апельсин түсті позитивтік масканы құрайды. Сонымен қатар, DIR (Дамытушы Ингибиторын Босатушы) деп аталатын үшінші типтегі байланыстырғыш бар. Бұл байланыстырғыш бояу түзілу кезінде күшті ингибиторды босатады, ол шеттік эффектілерге әсер етеді және жалпы кескін сапасын арттыру үшін қабаттар арасындағы әсерлерге себеп болады.
Өзгеше әдістер
Кодахром пленкалары үшін K 14 процесі дамыту кезінде эмульсияға барлық бояуларды қосуды қамтиды. Кодахромды өңдеу үшін арнайы жабдықтар қажет болды. 2010 жылдан бері әлемде Кодахромды өңдейтін коммерциялық мекемелер жоқ. Түсті басып шығаруда Ilfochrome немесе Cibachrome процесінде бояғыш заттар бар материал қолданылады, және олар дамыту кезінде тиісті жерлерде ақ түске айналдырылады. Мұнда қолданылатын химия C41 химиясынан толыққандай өзгеше; (ол күн сәулесінде солғанға төзімді азот бояғыштарын пайдаланады).