Кіріспе

Ресми DNS Root Zone-ға ресми емес баламалар Интернет компьютерлік IP-адрестерді адам оқи алатын атаулармен байланыстыру үшін Домендік атаулар жүйесін (DNS) пайдаланады. Домендік атаулар иерархиясының ең жоғарғы деңгейі – DNS түбірі, барлық интернет домендік атауларының соңғы бөліктері ретінде қолданылатын жоғарғы деңгейдегі домендерді қамтиды. Ең көп қолданылатын (және алғашқы) DNS түбірін Интернет корпорациясы тағайындалған атаулар мен нөмірлер (ICANN) басқарады. Сонымен қатар, бірнеше ұйым альтернативті DNS түбірлерін, көбінесе "alt түбірлер" деп аталады, пайдаланады. Бұл балама домендік атаулар жүйелері өздерінің түбірлік атау серверлерін іске қосып, әдетте өздеріне тән атау кеңістіктерін, жекелеген жоғарғы деңгейдегі домендерден құрайды. Интернет Архитектурасы Кеңесі (IAB) альтернативті түбірлерге қарсы күшті пікір білдірді.

Қолданылу

Кейбір ұйымдар, мысалы, қосымша жоғарғы деңгейдегі домендер сияқты, баламалы DNS түбірлік қызметтерін ұсынады.

Қол алысу

Handshake – бұл ICANN басқаратын 13 түпкі атау серверлеріне балама ретінде пир-пир желі құру үшін блокчейн және криптовалюта технологияларын пайдалана отырып, DNS түбір аймағының орталықтандырылмаған іске асырылуы. Басқа әрекеттерден өзгеше, Handshake қолданыстағы DNS-ті алмастыруды мақсат етпейді; керісінше, ол кез келген адамға делдал тіркеуші немесе өкілеттік берусіз өзінің TLD-ін саудалауға, тіркеуге және басқаруға мүмкіндік беру арқылы оны толықтыруға және жақсартуға тырысады. Түбір аймағы файлдарының жазбалары орталықтан басқарылмайды, олардың орнына қоғамдық блокчейнде сақталады, сондықтан Handshake TLD иелері беделді атау серверлерін тағайындау және DNSSEC аймағына тікелей қол қою үшін жоғары деңгейдегі ресурс жазбаларын қосуға немесе өзгертуге болады. Қолданыстағы TLD-лер Handshake блокчейнінде сақталады, осылайша дәстүрлі домендік атауларды (мысалы, com, org, net және т.б. аймақтар) Handshake түйіні немесе атау сервері арқылы ICANN-ның түбір серверлеріне бағыттауға болады. Сонымен қатар, ең танымал 100 000 домен Handshake TLD ретінде резервтеліп, оларды бастапқы домен иелері қайта сатып ала алады.

OpenNIC-тің атауы

OpenNIC – InterNIC және ICANN-ға қолданушыларға тиесілі және басқарылатын балама, дәстүрлі домен тіркеу орталықтарына ұлттық емес, демократиялық балама ұсынады. OpenNIC серверлері ICANN-ның барлық жоғарғы деңгейлі домендерін, OpenNIC-тің кейбір бастапқы жоғарғы деңгейлі домендерін, сондай-ақ олармен пікірсайыс келісімдеріне қол жеткізген басқа да балама DNS түбірлерінің атын анықтай алады.

Yeti DNS жобасы

Yeti DNS жобасы – IPv6-ға арналған балама түбірлік сервер құруға бағытталған әрекет. Қытай мемлекеттік мекемесінің қолдауымен жүзеге асырылып жатқан бұл жобаның мақсаты – жаңа DNS технологияларын сынақтан өткізу, сондай-ақ тәуелсіз елдерге интернетті зерттеу және басқару мүмкіндігін беру, осы арқылы желілік тәуелсіздіктерін күшейту.

.cn

.chn – Қытайдағы заттар интернеті (IoT) желісі үшін өз түбірлік DNS серверіне ие жаңа жоғарғы деңгейдегі домен. Бұл балама тамырды әзірлеуші компания Қытайдың осы жаңа балама домендік тамырға және оған байланысты IoT желісіне зияткерлік құқығы бар екенін, сондай-ақ ол әлемдегі екінші компьютерлік желіге айналады деп мәлімдейді. Бұл Қытайда жасалған және жаңартқан "IPv9" ондық желісі / сандық домендік атау жүйесінің бөлігі болып табылады.

Ресейлік ұлттық домендік атаулар жүйесі

Ресейлік ұлттық домендік атаулар жүйесі (НСДИ) – Роскомнадзор мемлекеттік департаментінің 2019 жылы бастаған балама DNS түбірлік жобасы. Бұл жоба біртіндеп Ресейдегі барлық интернет-провайдерлер үшін міндетті болады. 2021 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, серверлер Мәскеу интернет-алмасу нүктесінде орналасқан. Жобаның мақсаты – Ресейдегі интернетті пайдаланушылардың барлығына DNS түбірінің баламасын ұсыну. Басты мақсат – Ресей интернет желісінің қалған әлемнен ажыратылған жағдайында жұмысын жалғастыру (Егеменді интернет туралы заң).

Ашық түбірлік серверлік желі (ORSN)

Open Root Server Network (ORSN) – Интернетке арналған Domain Name System тамыр атау серверлерінің желісі. ORSN тамыр аймағы туралы ақпарат әдетте ICANN үйлестіретін "ресми" тамыр атау серверлерімен синхронды түрде сақталады. ORSN қоғамдық DNS серверлері ORSN қауымдастығымен басқарылды, олар кез келген шектеусіз, барлығына тегін Домендік атаулар жүйесіне қол жеткізуді қамтамасыз етті. ORSN қоғамдық DNS серверлері пайдалануды тіркемеді. "ORSN жобасы 2019 жылдың мамыр айында тоқтатылды және қайта іске қосылмайды."

AlterNIC

AlterNIC, ICANN құрылғанға дейін, сол кездегі домендік атауларды басқарудағы InterNIC монополиясына қарсы тұру мақсатымен құрылған.

eDNS

eDNS (Enhanced Domain Name Service) Чикаго аймағындағы MCSNet компаниясының Karl Denninger басшылығымен интернет-провайдерлер коалициясы құрған. Ол 1998 жылы қызметін тоқтатты. Келесі домендерге қызмет көрсетті: biz (жалпы бизнес мақсатында), corp (корпорациялар), fam (отбасы және отбасы туралы), k12 (балалар және балалар туралы), npo (коммерциялық емес ұйымдар), per (жеке домендер), web (веб-негізгі сайттар, веб-беттер).

Ашық RSC

ICANN-нің DNS атау кеңістігін бақылауына қарсы келген маңызды қарсыластардың бірі – Open RSC (Open Root Server Confederation) тобы болды, ол жеке пікірсайыстардан туып, ашық электрондық пошта тізіміне айналды. Топтың мүшелерінің саны артқан соң, олар АҚШ үкіметіне DNS-ті басқаруға өтініш берді. Ұйым DNS-тің жұмыс істеу тәсілі жөнінде кеңінен талқыланғаннан кейін ORSC-нің позициясын көрсететін жарғылар мен құрылтай құжаттарын жариялады. ICANN төрағасы Эстер Дайсон АҚШ Сауда министрлігіне берген жауабында ORSC-нің мүшелігі сияқты ерекшеліктерді қабылдағанын мойындады. ORSC ICANN түбірлік аймағында жоқ қосымша жоғарғы деңгейлі домендерді қамтитын түбірлік аймақты жариялайды.

Нағыз атаулар

Microsoft компаниясы RealNames қызметін Internet Explorer браузерінің мекенжай жолағында ұсынды. Internet Explorer қолданушылары үшін RealNames, әдетте домендік тіркелім қызметі ретінде жұмыс істеді. 2002 жылы Microsoft компаниясының шешімімен RealNames браузердің мекенжай жолағы арқылы күнтізбелік тоқсан сайын шешілетін 1 миллиард бетке жасалған кірулерді өз MSN іздеу жүйесіне қайта бағыттағаннан кейін RealNames қызметі тоқтатылды.