Кіріспе

Жыл сайынғы сыраханаларға саяхат

SantaCon – жыл сайын өткізілетін сыраханаларға саяхат. Бұл шара кейде мас күйдегі мінез-құлықпен сипатталады, бұл осыған байланысты қоғамның наразылығын тудырады. Жергілікті әзілкештер тобының көше театры ретінде ұйымдастырылған "Какофония қоғамының" мақсаты – Рождество мерекесі мен оған байланысты шектен тыс тұтынушылықты паш ету еді. Алғашқыда Сантархия деп аталған бұл шара сюрреализм, Дискордиандық және басқа да көтерілісшіл өнер ағымдарының ықпалымен қайта-қайта ұйымдастырылатын шара болуы жоспарланбаған. Санта-Кон 1996 жылы Портлендке, 1997 жылы Сиэтлге, ал 1998 жылы Лос-Анджелес пен Нью-Йоркке келді. Онда "жас Сан-Францисколық адам жалған ақ сақал тағып, 12 долларлық қызыл костюм киіп, Манхэттендегі Бесінші авенюде 200 Сантамен ән салып жүрді", бұл жағдай көшедегілерге қуаныш сыйлады. Басқа шаралар көбінесе кішкентай және тыныш өтті, мысалы, Спокан қаласында 30 адам қатысты. Бұл шара Сантархия, Санта-Рамаж, Қызыл қауіп және Сантапалуза деп те аталады. 2015 жылдың желтоқсан айында Vox сайтында жарияланған мақалада SantaCon "адамдар Санта-Клаус, эльфтер немесе басқа мерекелік кейіпкерлерге киініп, қала бойынша әртүрлі күйде (сау немесе мас) жүріп-тұратын, шамалы ұйымдастырылған шара" деп сипатталды. Сент-Патрик күні немесе Хэллоуин сияқты ересектерге арналған мерекелік күндермен салыстырғанда, бұл шара нақты бір ұйыммен ұйымдастырылмайды, бірақ кейде қалада белгілі бір ұйым жетекшілік етеді (жергілікті бизнеспен әртүрлі деңгейде ынтымақтасады).

Нью-Йорк қаласы

Нью-Йорк қаласындағы ең ірі Санта-Кон өткізілетін жердегі шара, кең таралған мас болу мен эпизодтық зорлық-зомбылық үшін сынға ұшырады. 2011 жылы Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі қоғамдық кеңестің отырысында тұрғындар Санта-Кон қатысушыларының өздерінің ауданын "террорлағандығын" айтты. 2014 жылғы желтоқсан айында Village Voice басылымы Санта-Конның Сан-Францискода пайда болған "қуантарлық өнер" түрінен Нью-Йорк пен басқа жерлерде мас күйде ұрыс, вандализм, қоғамдық жерде зәр шығару және тәртіпсіздікке толы "жақтырылмаған барға саяхатқа" қалай айналғанын баяндады, бұл шараға қарсы күшті қарсылық тудырып, іс-шараның бастаушыларынан бас тартуға әкелді. 2011 жылғы Санта-Кон туралы мақаласында Gothamist Санта-Конды "жыл сайынғы мас шоу" деп атады, ол "ақылға қонымды бұзықтан күн бойы пәтеріңізде жасыруға дейін деградациялады". 2017 жылы New York Daily News газеті бұл шараның "бұрынғы жылдары Санталардың көшеде құсуы немесе зәр шығаруынан жиренген Нью-Йорктықтардың жыл сайынғы қарсылығына тап болып отырғанын" хабарлады. Тұрғындар тойға келгендердің көшеде құсып, зәр шығарғаны және бір-бірімен ұрысқанын айтты. Тұрғындармен арадағы бір шиеленіс – шараға қаланың сыртынан келгендердің көптігі. 2013 жылы ресми ұйымдастырушылар оны "ешқандай себепсіз жылда бір рет болатын ақылға сыймайтын Санта-Клаус конгресі" деп сипаттап, веб-сайтында сол жылы Нью-Йорк қайырымдылық ұйымдарына 60 000 доллар жиналғанын және қатысушылар City Harvest ұйымына консервіленген тамақтарды сыйға тартқанын мәлімдеді. Бұл оқиғадан кейін шараны тоқтату және қатысушылардың бұзық мінез-құлқына тоқтау салу туралы талаптар көтерілді. Шараны Нью-Йорк полиция департаменті бақылап, қолдайды. Бірақ, Санта-Кон "ауылдық дауыс" газетінде "арзан Марди Гра мен мас студенттік кештің арасындағы көпшілік мас болудың бір күндік көрінісі" ретінде сипатталғандықтан, қауымдастықтың қарсылығы күшейді. 2013 жылы Нью-Йорк полициясының Hell's Kitchen бөлімшесінің лейтенанты жергілікті мейрамханаларға ашық хат жолдады, онда: "Біздің ауданымызда мыңдаған мас адамдардың көшеде секіріп, қоқыс тастап, құсуы және вандализм жасауына жол берілмейді" делінген. Манхэттеннің төменгі шығыс жағында тұрғындар Санта-Кон қатысушыларына "алкогольге толы Санта Клаус флешмобы мұнда қош келмейді" деп ескертулер жариялады. "Дене сұйықтықтарыңызды және қоғамдық маскүнемдікті басқа жерге апарыңыз". Тұрғындардың наразылығынан кейін шараның бағыты төменгі шығыс жағы мен Манхэттеннің ортасынан ауыстырылды, бірақ бастапқыда жоспарланғандай Шығыс ауылы мен Бруклиннің кейбір бөліктері арқылы өтті. 2013 жылы Нью-Йоркте өткен Санта-Кон кезінде Лонг-Айленд темір жолы, Metro-North темір жолы және New Jersey Transit пойыздарында 24 сағатқа алкогольді ішімдіктерге тыйым салынды. "Санта-Кон" фестиваліне қатысы жоқ барларды аралап, барлық Шығыс ауылдағы барларды өздеріне иеленді, бұл клубтардың иелерінің ашу-ызасын тудырды, олар бұл әрекетке қызығушылық танытпады. Басқа қарсыластар "Санта-Конға бойкот" веб-сайтын іске қосты, ал барлар Санта-Кон қатысушыларын кіргізбейтінін мәлімдеді. Нью-Йорк қаласының саябақтар департаменті жергілікті саябақты пайдалануға рұқсат бермей, ұйымдастырушылар Бушвикте Санта-Кон өткізу жоспарларын тоқтатуға мәжбүр болды. Бушвиктен бас тартқаннан кейін және төменгі шығыс жағын білдіретін қауымдастық кеңесінің қарсылығынан кейін ұйымдастырушылар азаматтық құқықтарды қорғаушы адвокат Норман Сигельді "Бірінші түзетудің шеңберінде" өздерін білдіру құқығын қорғау үшін жалдады. 2014 жылғы Санта-Кон Майкл Браун және Эрик Гарнер істеріне байланысты Манхэттенде полицияның қатыгездігіне қарсы демонстрациялармен бірге өтті. 2015 жылғы Санта-Кон кезінде (12 желтоқсан) полиция 5 қатысушыны тұтқындап, 100 шақыру қағазы таратты. Шақыру қағаздарында ашық ыдыс алып жүру, тәртіпсіздік жасау және қоғамдық жерде зәр шығару сияқты құқық бұзушылықтар тіркелді. Бір қатысушы зорлық-зомбылық жасағаны үшін, тағы біреуі қару ұстағаны үшін, ал үшеуі есірткі сақтағаны үшін ұсталды. 2016 жылғы Санта-Конға (10 желтоқсан) дайындық барысында Metro-North темір жолы пойыздар мен станцияларда алкогольге тыйым салды. Шара Манхэттеннің орталығында, Ист-Виллидж және Флатайрон ауданында өтуі жоспарланған. Полиция жүздеген шақыру қағаздарын шығарды, бірақ ешкімді тұтқындамады. New York Daily News газеті бұл шараның "Шығыс ауылында құсу мен қиратулардың ізін қалдырғанын" және бір бардың Санта-Кон қатысушыларынан тоналып, вандализмге ұшырағанын хабарлады. 2017 жылғы Нью-Йорк қаласындағы Санта-Кон 9 желтоқсанда өтті. Полиция күштерін арттыру және Лонг-Айленд темір жолы пойыздарында 24 сағаттық алкогольге тыйым салу тәртіпсіздікті азайтты. Полиция бір тұтқындалғанды хабарлады. 2018 жылы екі тұтқындалған және 50-ден астам шақыру қағазы тіркелді. 2019 жылғы Санта-Кон 14 желтоқсанда Таймс-сквердегі, Манхэттеннің орталық бөлігіндегі, Челсидегі және Ист-Виллидждегі барларда өтті. Лонг-Айленд темір жолы, Metro-North және New Jersey Transit пойыздарында алкогольге тыйым салынды. Қалалық Санта-Кондарды тоқтатуға шақыратын азаматтық науқан басталды, ал "Санта кемелері" жоспарлары үш Нью-Йорк заң шығарушысы марина операторымен алаңдаушылықтарын білдіргеннен кейін мақұлданбады. Шара 2021 және 2022 жылдары қайтадан өтті, ал 25-ші жылдық Санта-Кон 2023 жылғы желтоқсанда өтті.

Хобокен

2017 жылы Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында өткен Сантакон іс-шарасында 17 адам тұтқындалып, 55 адам ауруханаға жеткізілді. 2018 жылы 14 адам тұтқындалды, оның ішінде екеуі полицейлерге шабуыл жасағаны үшін, ал біреуі жыныстық қылмыс жасағаны үшін. Хобокен қаласының әкімі Рави Бхалла Сантаконның "қаламызға зиян екенін" және Хобокеннің "келешектегі 'con' сияқты іс-шаралардың әсерін азайту жолдарын іздеуді жалғастыратынын" айтты. 2019 жылы Хобокен Сантаконында сегіз адам тұтқындалды, 49 айып таңбасы берілді және көмекке 500 қоңырау түсті. Алкогольге байланысты 20 адам ауруханаға жатқызылды. Полиция бастығы Кен Ферранте қаланың санкцияламаған бұл іс-шараға полиция күштерін күшейтуге 75 000 доллар жұмсалғанын және оның мәлімделген қайырымдылық мақсатының "алдаспаушылық екенін" мәлімдеді.

Қасиетті Пауыл

Lowertown SantaCon алғаш рет 2008 жылы Лоуэртаун тарихи ауданында (Сент-Поль, Миннесота) ұйымдастырылды, оны жергілікті суретшілер өткізді. Алғашқы бірнеше жыл бойы шараға Рождество әндерін орындайтын көшпелі мыс оркестрі қатысты. Шара ұйымдастырушылары оны "жартылай көрініс, жартылай пабқа саяхат және жартылай флэшмоб – яғни бір жарым нәрсе!" деп сипаттады. Бұл Лоуэртаун, Сент-Поль, Миннесота қаласының тарихи бұрынғы өнер ауданында өтті. Нью-Йорктегі әйгілі SantaCon-нан өзгеше, бұл шағын іс-шара жағымсыз жариялымнан сақталып, жергілікті тұрғындар тарапынан қолдау тапты. Сонымен қатар, маршруттың алғашқы аялдамасы "отбасылық" форматта ұйымдастырылды, онда балалар костюмді Крампуспен кездесе алды.

Портленд

Портленд, Орегон қаласында 2014 жылғы Санта-Конды қалада алғаш пайда болған Какофония қоғамы ұйымдастырды және шараның бастапқы мәнін қайта жаңғыртуға тырысты. The Oregonian газеті: «Нью-Йорктегі аса танымал Санта-Кон сенбі күні Бірінші түзету құқығы туралы батыл мәлімдеме жасағанмен, Портленд Санта-Коны мәлімдемесі осының бәрін бастаған сүйкімді, көңіл көшіруші көзқарасқа оралды» деп жазды.

Сан-Франциско қаласы

2018 жылы Санта-Кон ұйымдастырушылары Сан-Франциско қаласы іс-шараны мақұлдамайтынын мәлімдеді. Қала қауіпсіздік және адамдарды бақылау туралы алаңдағандықтан, іс-шараға қарсылық білдіргеніне қарамастан, шара өтті. Ешқандай рұқсат берілмеді және бұрынғы жылдарға қарағанда адамдар аз болды. Кейінгі жылдары да іс-шара сол жерде өткізілді.