Кіріспе

30 қазан – АҚШ-тың кейбір аймақтарында вандализм мен түрлі бұзақылықтардың түні. Детройт мәдени құбылысы.

Devil's Night – бұл АҚШ, Мичиган штатындағы Детройт және оның төңірегіндегі Хэллоуинге дейінгі 30 қазан күнімен байланыстырылатын атау. Ол "Mischief Night" ("Көңіл көтеру түні") деп аталатын, әдемі әзілдер мен ұсақ-түйек вандализмдерге толы бейресми мерекемен байланысты. Алайда, Devil's Night, әсіресе 1960 жылдардың соңынан 1990 жылдарға дейін, Детройт аймағында кең ауқымды, ауыр вандализм мен өртке оқиғалардың көбеюіне себеп болды. Қоғам бұған қарсы тұрып, "Ангелдер түні" деп аталатын бейбіт баламаны қолға алды. 1990 жылдардан бастап, осы қоғамдық бағдарламалардың нәтижесінде өртке салу көрсеткіші төмендеді.

Сипаттама

"Жаман түндер" 1930-1940 жылдары Детройт қаласына келді. Дәстүр бойынша, қала жастары түні бойы ойын-қалжыңға немесе ұсақ қылмыстарға қатысатын, көбінесе шала-шарпылықтар немесе жеңіл вандализм (мысалы, жұмыртқалау, сабындау немесе терезелер мен есіктерді майлау, шіріген көкөністерді немесе иттің нәжісіне от қойып есік алдына тастау, немесе ағаштар мен бұталарды дәретхана қағазымен орау) сияқты әрекеттер жасаған, бұл аз немесе ешқандай мүліктік зиян келтірмеген. 1970 жылдары "Жаман түндер" ұғымы, ойын-қалжың мен вандализмнің түні ретінде, Мичиган штатының, Орта Батыстың қалаларына, және кейбір жағдайларда елдің басқа да қалаларына шектеулі түрде тарады. Алайда, 1970 жылдардың басында Детройтте вандализм өршіп, өрт қою сияқты қиратушылық әрекеттерге ұласты. Бұл көбінесе қаланың ішкі аудандарында болды, бірақ айналасындағы қалашықтар да жиі зардап шекті. Қылмыстар Детройттың ішкі қалалық аудандарында одан да қиратушылыққа ұласты, және әр жыл сайын жүздеген өрт қою және вандализм фактілері тіркелді. 1980 жылдардың ортасы мен соңында жағдай ең нашар болды, 1984 жылы 800-ден астам өрт шықты, ал 2011 жылға дейін әрбір келесі жылы жүздеген өрт тіркелді. Бұл зиянның себебі 1970 және 1980 жылдары Детройтте болған халықтың күрт азаюы және ғимараттардың кеңінен тасталуы болды.

Ібіліс түнінің өрт сөндіруі

Детройттегі "Шайтан түніндегі" өрттер 1990 жылдардың басында да азаймады. 1994 жылы болған қатыгез "Шайтан түнінен" кейін, қала әкімі Деннис Арчер қала тұрғындарына өртке жол берілмейтінін уәде берді. 1995 жылы Детройт қалалық шенеуніктері 29-31 қазан және оның маңында "Періштелер түнін" ұйымдастырып, құрды. Жыл сайын қалада 50 мыңға дейін еріктілер жиналып, қаланың аудандарын күзетуге қатысады. Көптеген еріктілер көзге түсетіндей болып, жеке көліктерінде магниттік ұстағыштармен бекітілген, қызыл шамдармен жыпылықтайтын сигнал шамдарын орнатып, күдікті әрекеттер туралы хабарлау үшін CB радиолары немесе ұялы телефондар арқылы басқару орталықтарымен байланысқа түсті. Өрттер мен басқа да қылмыстардың саны азайды, бұл сәттілік көбінесе "Періштелер түні" еріктілеріне байланысты болды. 2008 жылғы өрттердің азаюы "Періштелер түні" бағдарламасының нәтижесі деп есептелді. Сол жылы, Детройт әкімі Кен Кокрелдің өкілі Дэниел Черриннің мәліметінше, 35 000 адам қалалық еріктілер қатарына жазылды. 2010 жылы тіркелген өрттердің саны 169-ға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 42 пайызға көп. Бірақ, кейінгі жылдары үш күндік кезеңдегі жалпы көрсеткіш қайтадан 90-ға дейін төмендеді. Күн сайын шамамен 32 өрт тіркелді, бұл жыл бойы күтілетін 26 өрттен сәл жоғары. 2015 жылы ең аз өрт тіркелді – барлығы 52, оның 24-і өрт сөндіруге қатысты болуы мүмкін деп саналды. 2010 жылдардың соңына қарай Детройттегі "Шайтан түнінің" құрылымды бұзу элементтері көбінесе тоқтатылды. 2018 жылы "Періштелер түніне" ресми қолдау көрсету тоқтатылып, қалалық ресурстар Хэллоуин мерекелерін өткізуге бағытталды. 2018 жылғы "Шайтан түнінде" бес ғимарат өртенді, оның төртеуі алдыңғы күні болған. 2021 жылғы "Шайтан түні" соңғы бірнеше онжылдықтағы ең төменгі көрсеткішті тіркеді – үш ғимарат өртенді. 2010 жылдары "Шайтан түніндегі" өрттердің азаюы шілдедегі Тәуелсіздік күніне орайластырылған түндердегі ұқсас өрттердің көбеюімен бірге жүрді.

Танымал мәдениетте

1993 жылы жер асты Детройт рэпері Эшам "Devil's Night" атты әнін шығарды, ол қаладағы өрт қою және тәртіпсіздік туралы. "Шайтанның түні" 1994 жылғы "Қараға" фильмінің маңызды бөлігі болып табылады. Қылмыстық әлемнің өкілдерінің кездесуінде басты жау Топ Доллар (Майкл Уинкотт) алғашқы өрттерді өзі бастаған, кейін басқалар одан үлгі алған деп көрсетіледі. 2001 жылы Детройт хип-хоп тобы D12-нің тұңғыш альбомы "Devil's Night" деп аталды, және ол альбомда да сол аттас ән бар. "Шайтанның түні" – "Criminal Minds" сериалының алтыншы маусымындағы алтыншы бөлімнің атауы. Бұл бөлімде ФБР-дің мінез-құлқы талдау бөлімі (BAU) Детройтке шақырылып, "Шайтанның түніне" дейінгі күндері жыл сайын бір адамды тірідей өртеп жіберетін серийлі кісі өлтірушіні ұстауға көмектеседі. "Devil's Night" – готик-металкор тобы Motionless in White-тың "Infamous" альбомындағы ән атауы. "Devil's Night" – "American Horror Story: Hotel" сериалының бесінші маусымындағы төртінші бөлімнің атауы. Ол бұрынғы серийлі кісі өлтірушілердің, мысалы Айлин Уорнос, Джеффри Дамер, Джон Уэйн Гейси және Ричард Рамирес рухтарына Кортез қонақ үйіне бір түнге оралуға мүмкіндік берді. "Шайтанның түні" – "Scream" сериалының үшінші маусымындағы екінші бөлімнің атауы, себебі бөлімдегі оқиғалар Хэллоуинге дейінгі түнінде орын алады. 1997 жылғы "Grosse Pointe Blank" фильмінде Дебби (Мини Драйвер) әкесімен бірге тұру себебін, "Шайтанның түнінде" пәтерінің өртенгендігімен түсіндіреді. "Flint Town" эпизодының бірі "Devil's Night" деп аталады және ол Флинт қаласындағы өртке қатысты. 2003-2009 жылдары көптеген андеграунд рэперлер жыл сайын "Devilz Nite" деп аталатын Хэллоуин тақырыбындағы альбомдар жасау үшін бірікті. "Шайтанның түні" – автор Пенелопа Дугластың осы мерекеге арналған кітап сериясының атауы. 2023 жылдың 30 қазанында Детройт Лайонз командасы Детройттегі Форд Филд стадионында Лас-Вегас Рейдерс клубына қарсы алғашқы "Шайтанның түнінде" үйде жеңіске жетті.